Trang 121 — Suy ngẫm và phản hồi

Câu hỏi: Nương theo dòng chính của cốt truyện xưa, Hòa Vang đã sáng tạo thêm nhiều tình tiết mới. Thế giới đơn giản, sáng rỡ của thần thoại, truyền thuyết được thay thế bằng thế giới phức tạp, đa chiều của cuộc sống hiện đại [...]. Sáng tạo những xung đột mới, những tình tiết mới, Hòa Vang đã mang lại khả năng phản ánh hiện thực phong phú và gia tăng sức cuốn hút cho cốt truyện.

Trả lời: Hòa Vang đã sáng tạo thêm nhiều tình tiết mới dựa trên dòng chính của cốt truyện xưa, biến thế giới đơn giản, sáng rỡ của thần thoại, truyền thuyết thành thế giới phức tạp, đa chiều của cuộc sống hiện đại. Điều này giúp tác giả:

  • Mang lại khả năng phản ánh hiện thực phong phú hơn.
  • Gia tăng sức cuốn hút cho cốt truyện.

Ví dụ, trong tác phẩm, sự xuất hiện của các nhân vật với tính cách đa chiều, cùng với những xung đột mới như việc vua Hùng Vương thứ mười tám "xuất thân từ núi" và Thủy Tinh đại diện cho sức mạnh đáng sợ của thiên tai, lũ lụt.

2. Biến đổi nhân vật

2.1. Nhân vật Thủy Tinh

Trả lời: Trong truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh, Thủy Tinh được miêu tả như một ẩn dụ cho sức mạnh hung bạo của tự nhiên, sức tàn phá khủng khiếp của lũ lụt.

Các tác phẩm sau này thường giữ nguyên hình ảnh một Thủy Tinh dữ tợn, hung ác, thù dai.

Tuy nhiên, trong Sự tích những ngày đẹp trời của Hòa Vang, nhân vật Thủy Tinh mới hoàn toàn "thoát xác" khỏi hình vóc cũ để hiện lên với vẻ đẹp hoàn hảo của một người tình lý tưởng.

"Đáng vẻ bên ngoài đẹp và buồn, cương trực mà hào hoa; tâm hồn sôi nổi, nồng nhiệt mà vẫn dịu dàng, điểm đạm trước người yêu."

Điều này cho thấy sự biến đổi nhân vật Thủy Tinh từ một hình tượng một chiều sang một nhân vật đa chiều, giàu tính nhân văn hơn.

Trang 122 — Sơn Tinh, Thủy Tinh

Câu hỏi không có trong trang này.

Trả lời: SKIP

Trang 123 — Suy ngẫm và phản hồi

Câu 1. Phân tích điểm giống và khác nhau giữa Mị Nương và Thuỷ Tinh.

Trả lời:

  • Điểm giống nhau:

    • Mị Nương và Thuỷ Tinh đều là những nhân vật trong truyện cổ tích Sơn Tinh, Thuỷ Tinh.
    • Cả hai nhân vật đều có vai trò quan trọng trong câu chuyện.

  • Điểm khác nhau:

    • Mị Nương:

      • Là người vợ của vua Thuỷ Tề, có vẻ đẹp dịu dàng, đức hạnh.
      • Bị vua Thuỷ Tề ép duyên, phải theo vua.
      • Luôn giữ trong lòng những khao khát vô hình mà chính nàng cũng khó lòng nhận diện.

    • Thuỷ Tinh:

      • Là con trai của vua Thuỷ Tề, có tài gọi gió, gió đến, hô mưa, mưa về.
      • Biểu hiện tình yêu thuỷ chung, sắt son.

Câu 2. Nêu và phân tích giá trị của những yếu tố kì ảo trong truyện.

Trả lời: Những yếu tố kì ảo trong truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh bao gồm:

  • Sơn Tinh có tài:

    • "gọi gió, gió đến, hô mưa, mưa về"
    • Thể hiện sức mạnh phi thường.

  • Thuỷ Tinh có tài:

    • "những ao hồ, sông biển"
    • Biến hóa thành nhiều hình dạng.

  • Giá trị:

    • Thể hiện quan niệm, cách giải thích của người xưa về các hiện tượng tự nhiên.
    • Làm giàu thêm thế giới nghệ thuật của truyện.

Câu 3. Trình bày suy nghĩ về ý kiến: “Trong sáng tạo nghệ thuật, không có quy tắc, chuẩn mực nào không thể phá vỡ”.

Trả lời:

  • Ý kiến: "Trong sáng tạo nghệ thuật, không có quy tắc, chuẩn mực nào không thể phá vỡ".
  • Bàn luận:

    • Trong sáng tạo nghệ thuật, các quy tắc và chuẩn mực thường được thiết lập để định hướng và đảm bảo tính nhất quán. Tuy nhiên, sự sáng tạo chỉ thực sự đạt đến đỉnh cao khi dám phá vỡ những quy tắc và chuẩn mực cũ kỹ, khuôn mẫu.

    • "Không có quy tắc, chuẩn mực nào không thể phá vỡ" có nghĩa là nghệ sĩ cần có sự tự do sáng tạo, vượt qua các giới hạn truyền thống để tạo ra những điều mới mẻ.

    • Ví dụ:

      • Trong văn học, sự phá vỡ các quy tắc cú pháp, hình tượng, hoặc cách thể hiện đã tạo ra những tác phẩm kinh điển.

    • Kết luận:

      • Phá vỡ quy tắc không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn mà là sáng tạo trên nền tảng có chọn lọc.

Câu 4. Viết bài văn trình bày ý kiến của anh/chị về việc nên hay không nên có các quy tắc, chuẩn mực trong nghệ thuật.

Trả lời:

  • Mở bài:

    • Nghệ thuật là biểu hiện cao nhất của con người, nơi mà cảm xúc và tư tưởng được truyền tải một cách sâu sắc. Việc đặt ra các quy tắc và chuẩn mực trong nghệ thuật luôn là một vấn đề được bàn luận sôi nổi.

  • Thân bài:

    • Luận điểm 1:

      • Các quy tắc và chuẩn mực giúp nghệ thuật có tính hệ thống và định hướng rõ ràng.
      • Ví dụ: chuẩn mực về nhịp điệu trong thơ.

    • Luận điểm 2:

      • Tuy nhiên, sự sáng tạo nghệ thuật đòi hỏi sự tự do để phát triển.
      • Phá vỡ các chuẩn mực cũ có thể tạo ra những giá trị mới.

  • Kết bài:

    • Quy tắc và chuẩn mực là quan trọng, nhưng không nên cứng nhắc. Cần có sự cân bằng giữa duy trì truyền thống và đổi mới trong nghệ thuật.

Câu 5. Anh/chị có suy nghĩ gì về câu nói: "Sự sáng tạo nghệ thuật đích thực luôn có tính cách mạng".

Trả lời:

  • Ý nghĩa câu nói:

    • "Sự sáng tạo nghệ thuật đích thực luôn có tính cách mạng" có nghĩa là những sáng tạo chân chính trong nghệ thuật luôn mang đến sự đổi mới, làm thay đổi cách nhìn, cách cảm nhận của con người.

  • Bàn luận:

    • Nghệ thuật đích thực không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần làm biến đổi tư duy và cảm xúc của xã hội.

    • Ví dụ:

      • Các phong trào nghệ thuật trong lịch sử như chủ nghĩa lãng mạn, chủ nghĩa hiện đại đã làm thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận nghệ thuật.

  • Kết luận:

    • Câu nói nhấn mạnh vai trò quan trọng của sự đổi mới trong nghệ thuật, góp phần thúc đẩy sự tiến hóa của văn hóa và xã hội.

Trang 124 — Thực hành viết

Câu 1. Theo tác giả bài viết, trong truyện ngắn Sự tích những ngày đẹp trời, Hoà Vang đã kế thừa và làm biến đổi những phương diện cơ bản nào của "mẫu gốc"?

Trả lời: Theo tác giả bài viết, trong truyện ngắn Sự tích những ngày đẹp trời, Hoà Vang đã kế thừa và làm biến đổi những phương diện cơ bản của "mẫu gốc" như sau:

  • Kế thừa:
    • Những yếu tố cốt truyện, nhân vật, sự kiện, hình tượng,... từ một tác phẩm văn học dân gian.
  • Biến đổi (hay tiếp nhận - sáng tạo):
    • Biến đổi các yếu tố trên để tạo ra một tác phẩm mới, mang dấu ấn riêng.

Câu 2. Khi bàn về sự "biến đổi" của nhân vật ở truyện ngắn so với nhân vật ở "mẫu gốc", theo bạn, tác giả bài viết đã có những phát hiện mới mẻ nào?

Trả lời: Tác giả bài viết đã có những phát hiện mới mẻ khi bàn về sự "biến đổi" của nhân vật ở truyện ngắn so với nhân vật ở "mẫu gốc", cụ thể là:

  • Phát hiện ra những điểm khác biệt trong cách xây dựng nhân vật, tính cách, và vai trò của nhân vật trong tác phẩm mới so với nguyên mẫu.
  • Chỉ ra cách tác giả biến đổi nhân vật để phù hợp với bối cảnh và chủ đề của tác phẩm.

Câu 3. Nếu nhận xét ngắn gọn về cách đánh giá của tác giả bài viết đối với những điểm sáng tạo của Hoà Vang trong việc biến đổi các yếu tố kỉ ảo.

Trả lời: Tác giả bài viết đánh giá cao những điểm sáng tạo của Hoà Vang trong việc biến đổi các yếu tố kỉ ảo, cụ thể:

  • "Tác giả đã có những phát hiện mới mẻ trong việc biến đổi các yếu tố kỉ ảo, giúp làm giàu thêm nội dung và ý nghĩa của tác phẩm."

Câu 4. Qua việc tìm hiểu bài viết tham khảo, hãy chia sẻ thu hoạch của bạn trong việc rèn kĩ năng viết bài nghị luận về vấn đề tiếp thu, cải biến, sáng tạo trong một tác phẩm văn học.

Trả lời: Qua việc tìm hiểu bài viết tham khảo, tôi nhận thấy rằng:

  • Để viết bài nghị luận về vấn đề tiếp thu, cải biến, sáng tạo trong một tác phẩm văn học, cần xác định rõ phạm vi nội dung và trọng tâm bài viết.
  • Cần lựa chọn một tác phẩm cụ thể có biểu hiện tương đối rõ sự vay mượn - biến đổi (hay tiếp nhận - sáng tạo).
  • Sắp xếp các dẫn chứng thông qua lập biểu khảo sát để hỗ trợ cho bài viết.

Thực hành viết

Chuẩn bị viết

  • Chọn một tác phẩm (thơ, truyện ngắn, truyện thơ, tiểu thuyết,...) có biểu hiện tương đối rõ sự vay mượn - biến đổi (hay tiếp nhận - sáng tạo), so với tác phẩm có trước.
  • Chú ý chỉ ra được những phương diện vay mượn - biến đổi trong tác phẩm. Sắp xếp các dẫn chứng thông qua lập biểu khảo sát.
  • Xác định phạm vi nội dung và trọng tâm bài viết (vấn đề nghị luận); đặt nhan đề cho bài viết của mình.

Một số gợi ý:

  • Trong số các tác phẩm văn học viết mà bạn đã biết, có thể có những tác phẩm vay mượn cốt truyện, nhân vật, sự kiện, hình tượng,... từ một tác phẩm văn học dân gian. Hãy nêu một vài ví dụ tiêu biểu.
  • Nhiều tác phẩm văn học Việt Nam đã vay mượn cốt truyện, chịu ảnh hưởng ở các mức độ và phương diện khác nhau của tác phẩm văn học nước ngoài. Lựa chọn để trình bày về một trường hợp như vậy.
  • Sử dụng điển cố là một trong những biểu hiện của hiện tượng vay mượn và cải biến trong tác phẩm văn học. Hãy trình bày về một trường hợp sử dụng điển cố mà bạn cho là độc đáo.

Tìm ý, lập dàn ý

Tìm ý

Có thể tự đặt ra các câu hỏi xếp theo nhóm như sau để tìm ý:

  • Có những thông tin nổi bật gì cần giới thiệu liên quan đến nhan đề, thể loại, tác giả, ý nghĩa của tác phẩm "nguồn" và tác phẩm chịu ảnh hưởng?