Trang 130 — Thực hành viết thư theo các bước
Câu 1. Em hãy đóng vai hiệu trưởng nhà trường viết thư trao đổi với phụ huynh về việc lựa chọn nghề nghiệp của học sinh sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông.
Trả lời:
a) Chuẩn bị
Tìm hiểu tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông.
Việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp đóng vai trò quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai, sự phát triển sự nghiệp và cuộc sống của học sinh. Lựa chọn nghề nghiệp đúng đắn giúp học sinh phát huy năng lực, đam mê và đóng góp cho xã hội.
Xác định những nội dung mà nhà trường cần trao đổi với phụ huynh trong việc hướng dẫn học sinh lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.
Nội dung trao đổi có thể bao gồm:
- Tầm quan trọng của việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích của học sinh.
- Các yếu tố cần xem xét khi chọn nghề (như khả năng tài chính, điều kiện làm việc, cơ hội thăng tiến).
- Vai trò của phụ huynh trong việc hỗ trợ và định hướng nghề nghiệp cho con em.
Xem lại các yêu cầu viết thư trao đổi công việc ở mục 1. Định hướng.
- Xác định mục đích: Trao đổi về vấn đề lựa chọn nghề nghiệp của học sinh sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông.
- Nội dung thư: Trao đổi về tầm quan trọng của việc chọn nghề, các yếu tố cần xem xét và đề xuất hỗ trợ từ phụ huynh.
- Hình thức trình bày: Thư viết tay hoặc soạn thảo trên máy tính, bố cục thư cần có: mở đầu, nội dung chính, kết thúc.
- Dạng thức gửi thư: Gửi qua bưu điện hoặc qua email.
b) Tìm ý, lập dàn ý
- Có thể nêu các câu hỏi sau để tìm ý cho bài viết:
"Vì sao hiệu trưởng viết thư này?"
Hiệu trưởng viết thư này để trao đổi với phụ huynh về một vấn đề quan trọng: định hướng và hỗ trợ học sinh lựa chọn nghề nghiệp phù hợp sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông."Việc lựa chọn nghề nghiệp quan trọng như thế nào?"
Việc lựa chọn nghề nghiệp quan trọng vì nó quyết định đến tương lai của học sinh, ảnh hưởng đến khả năng phát triển sự nghiệp, thu nhập và hạnh phúc trong cuộc sống."Vì sao cần trao đổi với phụ huynh về vấn đề lựa chọn nghề nghiệp của học sinh?"
Cần trao đổi với phụ huynh để tạo sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc hỗ trợ học sinh. Phụ huynh có vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ con em mình chọn nghề phù hợp với năng lực và sở thích.
Trang 129 — Bài học
Câu 1.
- Các giải pháp nhằm hướng dẫn học sinh lựa chọn đúng nghề nghiệp là gì?
- Trách nhiệm của nhà trường và gia đình như thế nào?
- Lập dàn ý: Lựa chọn các ý tin được để sắp xếp nội dung theo hình thức một bức thư trao đổi công việc theo bố cục ba phần: mở đầu thư, nội dung chính và kết thúc thư.
Trả lời: Các giải pháp nhằm hướng dẫn học sinh lựa chọn đúng nghề nghiệp bao gồm:
- Các giải pháp nhằm hướng dẫn học sinh lựa chọn đúng nghề nghiệp là giúp học sinh hiểu rõ về các ngành nghề, sở thích và năng lực của bản thân.
- Trách nhiệm của nhà trường:
- "Lập dàn ý: Lựa chọn các ý tin được để sắp xếp nội dung theo hình thức một bức thư trao đổi công việc theo bố cục ba phần: mở đầu thư, nội dung chính và kết thúc thư."
- Trách nhiệm của gia đình:
- Gia đình cần hỗ trợ, tư vấn và định hướng cho con em mình.
Câu 2. c) Viết thư
- Có thể soạn thảo thư trên máy tính hoặc viết tay, nhưng phải bảo đảm rõ ràng, trang trọng, đúng hình thức thư trao đổi công việc...
- Nếu vấn đề đưa ra cần được diễn đạt trong sáng, có sức thuyết phục,...
- Có thái độ trân trọng, lịch sự, nhã nhặn và thẳng thắn khi viết.
Trả lời: Khi viết thư, cần đảm bảo các yếu tố sau:
- Hình thức: Rõ ràng, trang trọng, đúng hình thức thư trao đổi công việc.
- Nội dung: Diễn đạt trong sáng, có sức thuyết phục.
- Thái độ: Trân trọng, lịch sự, nhã nhặn và thẳng thắn.
Câu 3. d) Kiểm tra và chỉnh sửa Đối chiếu với dàn ý đã làm để kiểm tra và chỉnh sửa theo những yêu cầu sau:
- Nội dung và hình thức của bức thư đã được soạn thảo như thế nào?
- Bức thư còn những lỗi nào?
- Xác định hướng khắc phục, sửa chữa.
Trả lời: Khi kiểm tra và chỉnh sửa bức thư, cần:
- So sánh với dàn ý đã lập để đảm bảo nội dung đầy đủ và đúng trọng tâm.
- Kiểm tra hình thức thư có trang trọng, đúng chuẩn không.
- Đảm bảo không còn lỗi chính tả, lỗi ngữ pháp.
Câu 4. 2.2. Rèn luyện kĩ năng viết: Kết hợp các phương thức biểu đạt trong bài nghị luận a) Cách thức Văn bản nghị luận không chỉ có sự kết hợp của các thao tác lập luận (như chứng minh, giải thích, phân tích, bác bỏ, bình luận, so sánh,...) mà nhiều khi còn phải biết kết hợp cả các phương thức biểu đạt (như miêu tả, tự sự, biểu cảm,...). Sự kết hợp này giúp cho bài nghị luận vừa có được sự chặt chẽ, lô gích trong tư duy vừa có được sự sinh động, hấp dẫn từ những hình ảnh, hình tượng. Bài văn nghị luận hay là bài văn vừa giàu sức thuyết phục bời lí lẽ vừa giàu hình ảnh. Hình ảnh làm tăng sức thuyết phục, làm cho chân lí được sáng tỏ và thấm thía.
Trả lời: Cách thức kết hợp các phương thức biểu đạt trong bài nghị luận:
- Kết hợp các thao tác lập luận: chứng minh, giải thích, phân tích, bác bỏ, bình luận, so sánh.
- Kết hợp các phương thức biểu đạt: miêu tả, tự sự, biểu cảm.
- Sự kết hợp này giúp bài nghị luận vừa chặt chẽ, lô gích vừa sinh động, hấp dẫn.
Câu 5. b) Bài tập: Hãy đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
Người ta bảo ở Pa-le-xtin (Palestine) có hai biên hồ... Biển hồ thứ nhất gọi là Biển Chết. Đúng như tên gọi, không có sự sống nào bên trong cũng như xung quanh biển hồ này. Nước trong hồ không có một loại cá nào có thể sống nổi mà người uống phải cũng bị bệnh. Ai ai cũng đều không muốn sống gần đó. Biển hồ thứ hai là Ga-li-lê (Galilee). Đây là biển hồ thu hút nhiều khách du lịch nhất. Nước ở biển hồ lúc nào cũng trong xanh mát rượi, con người có thể uống được mà cá cũng sống được. Nhà cửa được xây cất rất nhiều ở đây. Vườn cây xung quanh tốt tươi nhờ nguồn nước này.
Trả lời:
- Biển Chết:
- "Đúng như tên gọi, không có sự sống nào bên trong cũng như xung quanh biển hồ này."
- "Nước trong hồ không có một loại cá nào có thể sống nổi mà người uống phải cũng bị bệnh."
- Biển Ga-li-lê:
- "Nước ở biển hồ lúc nào cũng trong xanh mát rượi, con người có thể uống được mà cá cũng sống được."
- "Nhà cửa được xây cất rất nhiều ở đây. Vườn cây xung quanh tốt tươi nhờ nguồn nước này."
Trang 132 — Tranh luận về một vấn đề có những ý kiến trái ngược nhau
Câu hỏi:
- Định hướng 1.1. Tranh luận (còn gọi là tranh biện) là một hoạt động trao đổi khá phổ biến, xảy ra khi có sự bất đồng, trái ngược nhau về quan điểm, ý kiến giữa hai hay nhiều người về một vấn đề nào đó. Tranh luận nhằm mục đích phân định đúng sai, làm rõ chân lí, đưa ra những giải pháp khả thi hay những quyết định phù hợp. Trong tranh luận, mỗi cá nhân hoặc nhóm cần đưa ra được ý kiến, lí lẽ và bằng chứng để bảo vệ quan điểm của mình và phản bác quan điểm của đối phương.
Vấn đề tranh luận có thể thuộc lĩnh vực đời sống xã hội, nhưng cũng có thể liên quan đến văn học. Bài 4 tập trung vào nội dung tranh luận về một vấn đề còn có những ý kiến trái ngược nhau liên quan đến tác phẩm văn học.
Trả lời:
- Nội dung chính của văn bản trên bàn về vấn đề tranh luận.
- Trong văn bản, người viết đã sử dụng các thao tác nghị luận và kết hợp với các phương thức biểu đạt thuyết minh, miêu tả.
- Vai trò và tác dụng của sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản trên:
- Thuyết minh: Cung cấp thông tin cơ bản về khái niệm tranh luận, giúp người đọc hiểu rõ định nghĩa, mục đích và phạm vi của hoạt động này. "Tranh luận (còn gọi là tranh biện) là một hoạt động trao đổi khá phổ biến, xảy ra khi có sự bất đồng, trái ngược nhau về quan điểm, ý kiến giữa hai hay nhiều người về một vấn đề nào đó."
- Miêu tả: Giúp người đọc hình dung rõ hơn về quá trình tranh luận, cách thức đưa ra ý kiến và phản bác trong tranh luận. "Trong tranh luận, mỗi cá nhân hoặc nhóm cần đưa ra được ý kiến, lí lẽ và bằng chứng để bảo vệ quan điểm của mình và phản bác quan điểm của đối phương."
- Sự kết hợp này giúp văn bản vừa cung cấp thông tin, vừa tạo sự rõ ràng và sinh động, từ đó giúp người đọc dễ dàng hiểu và vận dụng vào thực tế.
Trang 131 — Thực hành
Câu 1.
Câu 2. Có ý kiến cho rằng tác phẩm "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giước" chỉ có ý nghĩa lịch sử với thời Nguyễn Đình Chiểu; lại có người cho rằng tác phẩm ấy còn mang tính thời sự với cuộc sống hôm nay. Nếu tán thành ý kiến thứ hai, em sẽ bảo vệ ý kiến ấy như thế nào?
Trả lời: a) Chuẩn bị
Đọc và tìm hiểu kỹ vấn đề mình sẽ tranh luận: đồng tình với ý kiến "tác phẩm Văn tế nghĩa sĩ Cần Giước vẫn mang tính thời sự".
Xem lại phần đọc hiểu bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giước; tìm hiểu ý nghĩa lịch sử và tính thời sự của một tác phẩm văn học.