Trang 146 — Giao lưu văn hóa và việc bảo vệ bản sắc dân tộc
Câu hỏi:
- Mở đầu của phần 2 nêu lên vấn đề gì?
Trả lời: Mở đầu của phần 2 nêu lên vấn đề:
"Như mọi hiện tượng đều có hai mặt phải - trái, thuận nghịch, toàn cầu hóa, theo chữ dùng của tác giả R.J. Sa-mu-on-săn (R.J. Samuelson) đã nhắc đến trên, là một "thanh gươm hai lưỡi". "Một mặt nó là cổ xe có động cơ mạnh làm tăng tốc độ phát triển kinh tế, mở ra kĩ thuật mới và tăng sức sống ở cả những nước giàu lẫn nước nghèo. Mặt khác, nó cũng là một tiến trình đầy tranh cãi tiến công vào chủ quyền quốc gia, làm xói mòn nền văn hóa và truyền thống địa phương, đe dọa sự ổn định kinh tế và xã hội."
Đoạn này nêu lên tác động sáng tạo dựng nước của toàn cầu hóa?
Trả lời: Tác động sáng tạo dựng nước của toàn cầu hóa được thể hiện qua việc:
Nền văn hóa nước ta không chỉ là thành quả của hàng ngàn năm chiến đấu giữ nước và lao động sáng tạo dựng nước của cộng đồng các dân tộc Việt Nam mà còn là kết quả của các quá trình hấp thụ tinh hoa của nhiều nền văn hóa, văn minh thế giới. Sự gặp gỡ giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa xã hội, giữa tư tưởng Hồ Chí Minh và chủ nghĩa Mác – Lênin (Marx - Lenin) trong thế kỉ XX ở nước ta đã đem lại những thay đổi cơ bản trong số phận lịch sử của dân tộc, là một biểu hiện đầy sức thuyết phục ở mặt tích cực của sự giao lưu văn hóa nói trên. Trong bối cảnh có thể nói là có sự khủng hoảng lí luận về phạm vi toàn cầu về con đường đi sắp tới của các dân tộc, sự kiện này là một điểm sáng đáng lưu ý.
Chữ ý nêu trong ngoặc đơn.
Trả lời: Chữ ý trong ngoặc đơn: "(để dứt bỏ những gì là cổ hủ, thủ cựu - hệ quả của một nền sản xuất nhỏ, phân tán), mở rộng và đào sâu thêm các giá trị nhân văn - dân chủ quốc tế của văn hóa (để loại trừ những tàn dư của ý thức hệ phong kiến, gia trưởng), tiếp thu tinh hoa công nghiệp,
Trang 145 — (Không có tiêu đề trên trang)
Tuy nhiên, nội dung trang này có 2 phần được bôi màu xanh, có thể xem là các ghi chú hoặc yêu cầu tiềm năng cho người đọc:
- "Chú ý những ý nêu trong ngoặc đơn."
- "Chú ý bằng chứng về tác động của toàn cầu hoá đến văn hoá."
Nếu phải đưa ra một nhiệm vụ phù hợp dựa trên nội dung này:
Trang 145 — (Không có tiêu đề trên trang)
Câu 1. Chú ý những ý nêu trong ngoặc đơn.
Trả lời: Những ý nêu trong ngoặc đơn thường mang tính chất bổ sung hoặc nhấn mạnh thông tin. Trong văn bản này, các ý trong ngoặc đơn giúp làm rõ hoặc cung cấp thêm chi tiết về nội dung chính.
Câu 2. Chú ý bằng chứng về tác động của toàn cầu hoá đến văn hoá.
Trả lời: Tác động của toàn cầu hóa đến văn hóa được thể hiện qua sự thay đổi trong lối sống và giá trị văn hóa truyền thống. Ví dụ:
- "Nhiều sinh hoạt văn hóa, từ lễ hội đến biểu diễn nghệ thuật, bị nhuộm màu thương mại hóa."
- "Các loại hình nghệ thuật, ca nhạc phương Tây ngày càng có nhiều thanh niên hâm mộ, tôn sùng."
- "Lớp trẻ lớn lên, nhiều em không còn biết hát dân ca, các bà mẹ không còn biết hát ru...".
Những dẫn chứng này cho thấy sự du nhập của văn hóa toàn cầu đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Trang 146 — [Nội dung văn bản]
Câu hỏi:
- Điều gì là tác động đáng lo nhất?
Trả lời: Tác động đáng lo nhất là sự khủng hoảng lòng tin - con người không còn tin tưởng vào một điều đúng đắn, mất định hướng giá trị. Điều này thể hiện qua hiện tượng "đối phong bại tục" như vậy cứ ngang nhiên tồn tại, như "chọc tức", như "trêu ngươi" mà không ai dám lên tiếng.
- Chữ ý quan điểm của tác giả về toàn cầu hoá.
Trả lời: Quan điểm của tác giả về toàn cầu hóa là: "Toàn cầu hóa, như đã nói là một quá trình tất yếu, khách quan. Nó diễn ra ở mọi quốc gia trên Trái Đất này, không một dân tộc nào có thể cẩm đo bởi một thứ chủ nghĩa biệt lập nào đó mà đứng ra một bên, tránh được quá trình này động chạm tới mình. Điều quan trọng là chủ động đón nhận nó, có những đối sách thích hợp để phát huy mặt tích cực, hạn chế các tiêu cực mà nó có thể mang lại."
Trang 149 — Phân tích bài thơ Việt Bắc
Câu 1. Xác định luận đề và các luận điểm lớn của văn bản Toàn cầu hóa và bản sắc văn hóa dân tộc (Chú ý các phần đánh số trong văn bản và nội dung mối liên hệ).
Trả lời:
- Luận đề của văn bản: "Thế kỉ XXI sắp tới. Thế giới sẽ chuyển động mạnh hơn bao giờ hết trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập. Chúng ta tin chắc rằng dân tộc Việt Nam sẽ khẳng định được chỗ đứng vững vàng của mình trong trào lưu đó với tất cả bản lĩnh sâu xa của nền văn hóa lâu đời, được tiếp thêm sức mạnh của thời đại, sức mạnh của lí tưởng độc lập dân tộc và công bằng xã hội."
- Các luận điểm lớn:
- Xu thế toàn cầu hóa và hội nhập trong thế kỉ XXI.
- Khẳng định chỗ đứng của dân tộc Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa.
- Vai trò của bản lĩnh văn hóa dân tộc, sức mạnh của thời đại và lí tưởng độc lập, công bằng.
Câu 2. Mục đích của người viết văn bản trên là gì?Nhan đề của văn bản liên quan gì đến mục đích này?
Trả lời:
- Mục đích của người viết: Khẳng định sự tự tin của dân tộc Việt Nam trong việc hội nhập và toàn cầu hóa, đồng thời nhấn mạnh vai trò của bản sắc văn hóa, sức mạnh thời đại và lí tưởng độc lập, công bằng.
- Nhan đề "Toàn cầu hóa và bản sắc văn hóa dân tộc" liên quan chặt chẽ đến mục đích, vì nó nêu rõ mối quan hệ giữa xu thế toàn cầu hóa và việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Câu 3. Phân tích tính thuyết phục của văn bản thông qua việc chỉ ra luận đề và triển khai các luận điểm, lí lẽ và bằng chứng của tác giả Phan Hồng Giang.
Trả lời:
- Luận đề: "Thế kỉ XXI sắp tới...sức mạnh của lí tưởng độc lập dân tộc và công bằng xã hội."
- Tính thuyết phục:
- Sử dụng lí lẽ logic: Kết hợp giữa xu thế toàn cầu hóa và bản sắc văn hóa dân tộc.
- Khẳng định bản lĩnh sâu xa của nền văn hóa lâu đời Việt Nam.
- Nhấn mạnh sức mạnh từ sự kết hợp giữa thời đại và lí tưởng độc lập, công bằng.
Câu 4. Dẫn ra một số câu văn thể hiện rõ tính khẳng định, phủ định, cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm trong văn bản.
Trả lời:
- Tính khẳng định: "Chúng ta tin chắc rằng dân tộc Việt Nam sẽ khẳng định được chỗ đứng vững vàng của mình..."
- Tính phủ định: Không có câu phủ định trực tiếp trong đoạn trích.
- Cách lập luận: Dùng lí lẽ logic, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại.
- Ngôn ngữ biểu cảm: "khẳng định được chỗ đứng vững vàng," "bản lĩnh sâu xa," "sức mạnh của thời đại."
Câu 5. Vấn đề tác giả nêu lên trong văn bản có ý nghĩa như thế nào đối với cuộc sống hiện nay?
Trả lời:
- Vấn đề nêu lên có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng thế hệ trẻ và khẳng định giá trị văn hóa dân tộc trong thời kì hội nhập.
- Giúp nhận thức rõ sự cần thiết của việc giữ gìn bản sắc văn hóa trong xu thế toàn cầu hóa.
Câu 6. Em thích nhất đoạn văn nào trong văn bản? Vì sao?
Trả lời:
- Thích nhất đoạn: "Thế kỉ XXI sắp tới. Thế giới sẽ chuyển động mạnh hơn bao giờ hết trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập."
- Vì sao: Đoạn này mở đầu bằng một nhận định khách quan và mang tính dự báo, tạo tiền đề cho toàn bộ nội dung.