Soạn Ngữ Văn 12 Tập 1 trang 155-158 - Chân trời sáng tạo

Trang 155 — Hướng dẫn đọc

Câu 1. Tóm tắt các sự kiện và xác định xung đột kịch trong văn bản.

Trả lời: Văn bản là đoạn hội thoại giữa Nhà vua và các nhân vật khác, xoay quanh xung đột về việc giữ lại hoặc trả đi pho tượng đá. Các sự kiện chính bao gồm:

• Nhà vua trò chuyện với các nhân vật: Tiểu thư, Người đàn bà, Quận chúa, và Cô gái.
• Mỗi nhân vật lần lượt xuất hiện và có những lời nói đối thoại với Nhà vua.

Xung đột kịch trong văn bản chủ yếu xoay quanh việc Nhà vua đối mặt với những lời nói đối từ các nhân vật, từ đó bộc lộ thái độ và tình cảm của mình.

Câu 2. Trong văn bản Thật và giả, sự thật được ẩn giấu sau lời nói đối như thế nào? Nhà vua tỏ thái độ trước việc đó ra sao? Tham khảo bảng sau (làm vào vở):

Trả lời:

• Tiểu thư:

  • Lời nói đối: "Em nói sao hết được lòng em yêu kính Đức vua".
  • Sự thật: "Yêu chàng trai nghèo, nhưng bị cha ép tiến cung".
  • Thái độ của Nhà vua: "Phẫn nộ và xót xa".

• Các nhân vật còn lại chưa cung cấp thông tin đầy đủ trong trang, cần bổ sung thêm.

Câu 3. Không gian "cung điện nguy nga", thời gian "sắp sang một ngày mới" và "trời đất bình tĩnh quá" có vai trò gì trong việc khắc hoạ nội tâm của nhân vật khi đối diện với chính mình?

Trả lời: Không gian "cung điện nguy nga" và thời gian "sắp sang một ngày mới" tạo nên bối cảnh xa hoa, nhưng cũng làm nổi bật sự cô đơn, trống trải của Nhà vua. Cụm từ "trời đất bình tĩnh quá" làm tăng cảm giác nội tâm của nhân vật đang đối diện với chính mình, nhấn mạnh sự tĩnh lặng và có thể là sự trống vắng trong tâm hồn.

Câu 4. Cách sắp xếp cho các nhân vật phụ nữ lần lượt xuất hiện làm gia tăng kịch tính của màn kịch như thế nào?

Trả lời: Việc sắp xếp các nhân vật phụ nữ lần lượt xuất hiện giúp tạo ra những tình huống đối thoại đa dạng, làm nổi bật tính cách và mối quan hệ của họ với Nhà vua. Điều này góp phần gia tăng kịch tính và làm rõ xung đột trong nội tâm của nhân vật chính.

Câu 5. Pho tượng đá có thực sự giúp Nhà vua giải đáp vấn đề thật – giả không? Vì sao?

Trả lời: Pho tượng đá là một biểu tượng, có thể giúp Nhà vua nhận ra sự thật về những gì đang diễn ra. Tuy nhiên, liệu nó có thực sự giúp giải đáp vấn đề hay không còn phụ thuộc vào cách Nhà vua nhìn nhận và giải thích ý nghĩa của pho tượng.

Câu 6. Xung đột trong màn kịch cho thấy những băn khoăn gì của tác giả – trong tư cách người công dân, người nghệ sĩ – trước đời sống và sáng tạo?

Trả lời: Xung đột trong màn kịch thể hiện sự băn khoăn của tác giả về ranh giới giữa "thật" và "giả", giữa hiện thực và nghệ thuật. Điều này cũng làm nổi bật mối quan tâm của tác giả về giá trị của sáng tạo trong đời sống con người.

Trang 156 — Viết thư trao đổi công việc

Câu 1. Viết thư trao đổi công việc là kiểu văn bản thư tín của cá nhân hay tổ chức, dùng để trao đổi thông tin mà hai bên cùng quan tâm, cùng bàn bạc (bổ sung, chỉnh sửa, phương thức tiến hành...), nhằm đạt được kết quả mong đợi.

Trả lời: Theo yêu cầu của kiểu bài, thư trao đổi công việc cần đảm bảo các yếu tố sau:

• Nội dung: Trao đổi công việc về những nội dung cụ thể (ví dụ: lợi ích của công việc, yêu cầu thực hiện, cách thức thực hiện, kết quả dự kiến,...); Thông tin trao đổi: đầy đủ, chính xác, có sức thuyết phục.

• Hình thức:

  • Dung lượng văn bản cô đọng, tập trung vào mục đích trao đổi công việc;
  • Ngôn ngữ: nhà nhắn, tạo sự tin cậy, trọng thị lẫn nhau.
  • Có bố cục gồm ba phần:
    • Mở đầu: Nêu địa điểm và thời gian viết thư, danh tính người nhận thư, lời chào mở đầu.
    • Nội dung chính: Làm rõ mục đích trao đổi công việc, ý nghĩa/ kết quả mong đợi, đề xuất về (các) phương án giải quyết, hợp tác giữa các bên (nếu có),...
    • Kết thúc: Lời chào tạm biệt, danh tính người viết thư...

Câu 2. Đọc ngữ liệu tham khảo 1

Trả lời:

• Tóm tắt nội dung thư:

  • Người viết: lekhanb_bithuchidoan12a1@gmail.com
  • Người nhận: nguyenvanthan_GVCN12a1@gmail.com
  • Mục đích: Trao đổi về việc tham gia hội thao truyền thống cấp trường.

• Phân tích cấu trúc:

  1. Mở đầu:

     • Địa điểm, thời gian: Không ghi rõ.
     • Lời chào: "Kinh gửi: Thầy Nguyễn Văn Thành – giáo viên chủ nhiệm lớp 12A1"

  2. Nội dung chính:

     • Thông báo về kế hoạch hội thao truyền thống cấp trường.
     • Đề xuất: Trao đổi về đội hình tham gia hội thao của lớp.

  3. Kết thúc:

     • Lời chào tạm biệt: Không có.
     • Ký tên: Không có.

• Nhận xét:

  • Ưu điểm:
    • Ngôn ngữ lịch sự, rõ ràng.
    • Nội dung tập trung vào mục đích trao đổi.
  • Hạn chế:
    • Thiếu chữ ký và lời chào kết thúc.
    • Không nêu cụ thể thời gian, địa điểm viết thư.

Trang 157 — Đối chiếu phần Đọc ngữ liệu tham khảo 1 với mục Tri thức về kiểu bài và cho biết

Câu 1. Ngữ liệu tham khảo 1 được viết dưới hình thức thư tay hay thư điện tử? Căn cứ vào đâu bạn xác định như vậy?

Trả lời: Ngữ liệu tham khảo 1 được viết dưới hình thức thư tay. Căn cứ vào các yếu tố sau:

• Lời chào và chữ ký:

  • "Kính chúc thầy một tuần làm việc hiệu quả và nhiều niềm vui."
  • "Bí thư Chi đoàn lớp 12A1 Lê Khánh"

• Nội dung và cách trình bày:

  • Có phần mở đầu và kết thúc rõ ràng, phù hợp với phong cách viết thư tay truyền thống.

Câu 2. Xác định người viết và người nhận thư. Trong thư, người viết đã lựa chọn ngôn ngữ như thế nào để phù hợp với người nhận thư?

Trả lời:

• Người viết thư: Lê Khánh (Bí thư Chi đoàn lớp 12A1).
• Người nhận thư: Thầy giáo (không nêu rõ tên).

Ngôn ngữ trong thư được lựa chọn phù hợp với người nhận là thầy giáo, thể hiện sự:

• Kính trọng: "Kính chúc thầy", "Em mong sớm nhận được ý kiến góp ý của thầy".
• Trang trọng: Sử dụng từ ngữ lễ phép, thể hiện sự tôn trọng.

Câu 3. Mục đích viết bức thư này là gì? Trong thư, người viết đã trao đổi những công việc nào?

Trả lời: Mục đích viết bức thư là thông báo và xin ý kiến góp ý từ thầy giáo về kế hoạch tập luyện và tham gia hội thao của lớp.

Các công việc được trao đổi trong thư:

1. Kế hoạch thành lập đội thi và phân công trách nhiệm.
2. Kế hoạch tập luyện môn cờ vua, bóng đá, kéo co, và cầu lông.
3. Đề xuất về việc hỗ trợ các cá nhân và đội dự thi.

Câu 4. Ngữ liệu tham khảo đã đáp ứng yêu cầu về bố cục của kiểu bài Thư trao đổi công việc chưa? Vì sao?

Trả lời: Ngữ liệu tham khảo đã đáp ứng yêu cầu về bố cục của kiểu bài Thư trao đổi công việc, bao gồm:

1. Mở đầu: Giới thiệu và chào hỏi.
2. Thân thư:
   • Thông báo về kế hoạch.
   • Nêu đề xuất và mong muốn.
3. Kết thúc: Kính chúc và lời chào kết thúc.

Vì vậy, ngữ liệu này có bố cục đầy đủ và hợp lý.

Trang 158 — Thư gửi một người xa

[1]: Nêu thời gian, địa điểm viết thư, danh tính người nhận, lời chào mở đầu

Trả lời:

• Thời gian viết thư: Không xác định cụ thể nhưng có thể thấy trong văn bản có câu: "Hôm nay bài giới thiệu đã viết xong; tạp chí lúc này ra không đều, chưa biết bao lâu nữa mới đăng được."
• Địa điểm viết thư: Không được nêu rõ
• Người nhận: Một người bạn (không rõ danh tính cụ thể), có mối quan hệ thân thiết với tác giả: "nhiên, thân mật như biết nhau đã lâu. Cuốn ông cho, tôi sẽ giữ, còn cuốn trước, tôi sẽ gửi cho một đứa cháu ở xa."
• Lời chào mở đầu: "Hôm nay bài giới thiệu đã viết xong; tạp chí lúc này ra không đều, chưa biết bao lâu nữa mới đăng được."

[2]: Nêu vấn đề thứ nhất cần trao đổi

Trả lời: Vấn đề thứ nhất cần trao đổi là: "Tâm lòng của ông với quê hương thật là đẹp. Quê hương là gì không quý tạc phẩm của ông?"

[3]: Nêu vấn đề thứ hai cần trao đổi

Trả lời: Vấn đề thứ hai cần trao đổi là: "Ông đã được nếm trải cảm khổ chưa? Sao mà quỳ thế! Ước gì bình an trở lại, tôi có được thắm cảnh để nhấm cho biết cái hương vị."

[4]: Nêu vấn đề thứ ba cần trao đổi

Trả lời: Vấn đề thứ ba cần trao đổi là: "Đó là ít cảm tưởng của tôi. Tôi mong được đọc tiếp Nhân vật Bình Định."

[5]: Nêu lời hứa hẹn và lời chào kết thúc

Trả lời: Lời hứa hẹn và lời chào kết thúc là: "Sách tôi in chẳng có cuốn nào đẹp, mà cũng không biết có cuốn nào ông thích, nên từ trước vẫn do dự, nay thấy ông có giọng thân mật, xin gửi tặng ông cuốn mới nhất của tôi do nhà Tao Dân xuất bản - nó chẳng hay gì nhưng cũng chứa một tấm lòng với tiếng mẹ đẻ. Kính chúc ông vạn an và mau cho ra được mấy tác phẩm tiếp. Tái bút: Tôi không ngờ rằng Bình Định có chà là. Phải datte không?"