Trang 17 —

Câu hỏi:

  • Nhịp điệu trần thuật ở đoạn này có gì đáng chú ý?

Trả lời: Nhịp điệu trần thuật ở đoạn này được thực hiện một cách khéo léo và linh hoạt. Tác giả đã sử dụng các câu văn ngắn, dài đan xen, kết hợp với các dấu câu như dấu chấm lửng, dấu chấm than để tạo ra một nhịp điệu nhanh, chậm phù hợp.

Đặc biệt, ở đoạn văn có nhiều câu ngắn, gần như là những câu cảm thán liên tiếp:

  • "Thua đi! Nhường đi! Được thì chết! Chiến tranh!"

Những câu văn ngắn này tạo cảm giác hồi hộp, dồn dập, làm nổi bật được sự kích động và phấn khích của nhân vật, cũng như làm tăng không khí căng thẳng, gấp gáp của tình huống.

Bên cạnh đó, việc sử dụng lặp cấu trúc câu như "Thua đi! Nhường đi!" cũng góp phần nhấn mạnh tâm trạng của nhân vật Xuân Tóc Đỏ.

Nhịp điệu này đã tạo nên sự sinh động, hấp dẫn, và đôi khi mang tính châm biếm nhẹ nhàng nhằm thể hiện một tình huống truyện đặc sắc.

Trang 18 — Xuân Tóc Đỏ

Câu hỏi 1: Bạn có liên tưởng gì đến thực tế thường diễn ra sau một sự kiện thể thao hay văn hóa mà bạn được biết?

Trả lời: Thực tế thường diễn ra sau một sự kiện thể thao hay văn hóa mà tôi được biết thường liên quan đến các vấn đề như việc "mổ xẻ" các tình huống, hành động xảy ra trong sự kiện đó. Việc này nhằm mục đích:

  • Làm rõ các vấn đề phát sinh
  • Đưa ra ý kiến đánh giá về sự kiện
  • Điều tra nguyên nhân và hậu quả

Điều này cũng tương tự như tình huống trong đoạn văn, khi ông bầu Văn Minh phải giải thích về việc Xuân Tóc Đỏ trèo lên nóc xe hơi của bà Phó Đoan trước công chúng.

Câu hỏi 2: Cách xưng hô của nhân vật Xuân Tóc Đỏ có gì hi sinh cao thương vô cùng? (nó vỗ vào ngực) nó khiến ta phải từ chối danh vọng riêng của ta đi, để góp một phần vào việc tiến bộ trong trật tự và hòa bình của Tổ quốc! Giữa cái giờ rất nghiêm trọng này, điều cốt yếu của người xã thân cứu nước không phải là chi nghĩ đến mình, nghĩa là không phải là cốt được một văn đánh quần, nhưng mà là cốt giữ cái thiện cảm của một nước lân bang (nó đập tay xuống không khí)! Chính phủ Pháp cũng như toàn thể quốc dân Pháp đã bao nhiêu năm nay, vẫn chủ trương và cố duy trì nền hòa bình cho thế giới! Nếu vô tình mà gây hận, nếu thí dụ có cuộc Việt - Xiêm xung đột, thì cái phần thắng hay bại tuy chưa ai biết, nhưng mà điều chắc chắn, là nó sẽ lôi cuốn cái thế giới vào nạn can qua! Cho nên ngày hôm nay, ta ti thi không phải để tranh nhau cái thua, được ở một quá ải. Ta chỉ phụng sự công cuộc ngoại giao của Chính phủ mà thôi! Ta (nó giơ cao tay lên) không muốn cho hàng vạn mạng người làm mồi cho binh đao, mặc lũ bọn buôn súng! (nó đập tay xuống). Hỏi quần chúng! Mi không hiểu gì, mi oán ta! Ta vẫn yêu quý mi mặc lòng mi chằng rỏ lòng ta!... Thôi giải tán đi, và cứ việc an cư lạc nghiệp trong hòa bình và

Trả lời: Cách xưng hô của nhân vật Xuân Tóc Đỏ trong đoạn văn có thể được xem là hi sinh cao thượng vô cùng, vì:

  • Xuân Tóc Đỏ sử dụng đại từ nhân xưng "ta" thay vì "tôi" để thể hiện sự khiêm nhường và cao cả.
  • Xuân Tóc Đỏ không đặt lợi ích cá nhân lên trên mà thay vào đó, luôn hướng đến "lợi ích chung của Tổ quốc" và "hòa bình của thế giới".
  • Cách nói với công chúng bằng giọng điệu trịnh thượng, gần gũi ("Hỏi quần chúng!", "Mi không hiểu gì, mi oán ta!") thể hiện sự tôn trọng và cảm thông.

Những yếu tố trên thể hiện sự tự nguyện hy sinh danh lợi cá nhân để cống hiến cho sự tiến bộ, hòa bình và ổn định của đất nước.

Trang 19 — Số đỏ

Câu hỏi:

  • Có thể dùng những từ ngữ gì để khái quát về tinh chất phản ứng của đám đông được thể hiện qua đoạn này?

Trả lời: Đoạn văn trên cho thấy sự phản ứng của đám đông trước sự kiện diễn thuyết của Xuân Tóc Đỏ. Ban đầu, họ cảm thấy "sốt sáng hoan hô" khi Xuân Tóc Đỏ xuất hiện, nhưng sau đó, khi Xuân Tóc Đỏ diễn thuyết về những vấn đề xã hội, họ lại "bùi ngùi và cảm động". Điều này cho thấy đám đông có phản ứng theo kiểu "mưa rào": lúc đầu thì cuồng nhiệt, nhưng sau đó thì cảm động và có thể thay đổi thái độ.

Từ ngữ có thể dùng để khái quát về tinh chất phản ứng của đám đông là:

  • Dễ bị tác động: đám đông dễ bị ảnh hưởng bởi những gì họ thấy và nghe.
  • Thay đổi thái độ nhanh chóng: thái độ của đám đông có thể thay đổi nhanh chóng khi có một kích thích mới.
  • Cảm xúc bề mặt: đám đông thường có cảm xúc bề mặt, không sâu sắc.

Ví dụ: "Mấy nghìn người bị gọi là mi, không những chằng tức giận chút nào, lại còn cùng cảm phục, cho rằng người ta "phải thế nào" người ta mới dám ngôn luận tự do như thế! Cho nên Xuân Tóc Đỏ diễn thuyết vừa xong, tiếng vỗ tay của nhân dân ran lên như mưa rào! Một lần nữa, cái đạo binh các ông thợ ảnh lại xông đến gần nó...".

Trang 20 — Xuân Tóc Đỏ cứu quốc

Câu 1. Tóm tắt các sự việc chính được kể trong đoạn trích Xuân Tóc Đỏ cứu quốc bằng một sơ đồ phù hợp.

Trả lời: Các sự việc chính được kể trong đoạn trích Xuân Tóc Đỏ cứu quốc:

  • Xuân Tóc Đỏ từ một đứa trẻ mồ côi, lêu lổng, lang thang trở thành "mặt hàng" được bà Phó Đoan nâng đỡ.
  • Xuân Tóc Đỏ làm việc tại tiệm may Âu hóa và kết hôn với vợ chồng Văn Minh.
  • Với danh hiệu "về vang" và sự lảu lĩnh, Xuân Tóc Đỏ được nhiều người yêu thích, đặc biệt là cô Tuyết.
  • Xuân Tóc Đỏ đạt đến vinh quang khi được tung hô là "vĩ nhân", "anh hùng cứu quốc" trong bối cảnh nước Xiêm sang xâm lược Việt Nam.

Sơ đồ:

  • Xuân Tóc Đỏ
    • Mồ côi, lêu lổng
    • Được bà Phó Đoan nâng đỡ
    • Làm việc tại tiệm may Âu hóa
    • Kết hôn với vợ chồng Văn Minh
    • Có danh hiệu và sự lảu lĩnh
    • Được nhiều người yêu thích, đặc biệt là cô Tuyết
    • Được tung hô là "vĩ nhân", "anh hùng cứu quốc" khi Xiêm xâm lược Việt Nam

Câu 2. Xác định ngôi kể, điểm nhìn đã được nhà văn lựa chọn và ý nghĩa của ngôi kể, điểm nhìn ấy trong việc làm sáng tỏ bản chất hiện thực theo khám phá và quan điểm của ông.

Trả lời: Ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích là ngôi thứ ba. Điểm nhìn của nhà văn được thực hiện qua nhân vật Xuân Tóc Đỏ.

Ý nghĩa:

  • Ngôi thứ ba cho phép nhà văn dễ dàng quan sát và miêu tả nhân vật từ nhiều góc độ, giúp người đọc hiểu rõ bản chất của Xuân Tóc Đỏ và xã hội lúc bấy giờ.
  • Điểm nhìn qua nhân vật Xuân Tóc Đỏ giúp phơi bày sự thật về một xã hội chạy theo danh tiếng, vật chất, và sự thiếu thốn tinh thần, làm nổi bật tính châm biếm và phê phán của tác phẩm.

Câu 3. Theo bạn, tình huống nào đóng vai trò quan trọng nhất trong việc tạo nên kịch tính và bước ngoặt của toàn bộ sự kiện được kể trong đoạn trích? Hãy phân tích tính chất của tình huống đó.

Trả lời: Tình huống quan trọng nhất là khi nước Xiêm sang xâm lược Việt Nam, Xuân Tóc Đỏ được tung hô là "vĩ nhân", "anh hùng cứu quốc".

  • Tình huống này tạo kịch tính vì nó biến một kẻ lêu lổng thành người hùng, làm nổi bật sự đảo ngược của xã hội.
  • Bước ngoặt này cho thấy sự thiếu thốn tinh thần, sự quỳ lụy của xã hội trước những giá trị ảo tưởng, không dựa trên thực chất.

Câu 4. Phân tích nét đặc sắc của cảnh Xuân Tóc Đỏ hùng biện trước công chúng. Những ghi chú được đặt trong ngoặc đơn của người kể chuyện gợi cho bạn liên tưởng đến thể loại văn học nào có đặc điểm hình thức tương tự?

Trả lời:

  • Cảnh Xuân Tóc Đỏ hùng biện trước công chúng thể hiện sự lảu lĩnh, thuyết phục, và châm biếm của nhân vật, qua cách nhà văn miêu tả một cách hài hước và phê phán.
  • Ghi chú trong ngoặc đơn như "(một me Tây)" gợi liên tưởng đến thể loại tiểu thuyết hiện thực, đặc biệt là kiểu tiểu thuyết châm biếm, nơi mà tác giả dùng ngôn ngữ mỉa mai để phơi bày bản chất xã hội.

Câu 5. Nêu nhận xét khái quát về sự tương đồng và khác biệt giữa ngôn ngữ của người kể chuyện và ngôn ngữ nhân vật ở đoạn trích Xuân Tóc Đỏ cứu quốc.

Trả lời:

  • Sự tương đồng:

    • Ngôn ngữ của người kể và nhân vật đều mang tính châm biếm, hài hước, nhằm phơi bày bản chất của xã hội.

  • Sự khác biệt:

    • Ngôn ngữ của người kể chuyện trực tiếp, đánh giá, với giọng điệu mỉa mai, phê phán.
    • Ngôn ngữ của nhân vật Xuân Tóc Đỏ lảu lĩnh, thuyết phục, thể hiện sự chiếm lĩnh dư luận.

Câu 6. Tìm những câu văn có sử dụng biện pháp tu từ nói mỉa và nghịch ngữ trong văn bản.

Trả lời:

  • Nói mỉa:

    • "với đủ danh hiệu 'về vang' ấy"
    • "được nhiều nhân vật khác sợ hãi"

  • Nghịch ngữ:

    • "Xuân Tóc Đỏ cứu quốc" (một hành động không thực sự cứu quốc nhưng lại được tung hô).

Câu 7. Đoạn trích đã cho thấy điều gì về phong cách hiện thực của nhà tiểu thuyết Vũ Trọng Phụng? Nếu một số thủ pháp được nhà văn sử dụng để tăng cường khả năng bao quát hiện thực cho các trang viết của mình.

Trả lời:

  • Phong cách hiện thực của Vũ Trọng Phụng thể hiện qua việc phơi bày và châm biếm xã hội, đặc biệt là sự đảo ngược giá trị.
  • Thủ pháp:
    • Nói mỉa, nghịch ngữ.
    • Ngôn ngữ hài hước, mỉa mai.
    • Tạo tình huống kịch tính, đảo ngược.

Câu 8. Bạn suy nghĩ gì về trạng thái bị thổi miên và lên đồng của một xã hội, như thực tế được miêu tả trong đoạn trích?

Trả lời:

  • Trạng thái bị thổi miên và lên đồng cho thấy sự mê tín, đu theo dư luận của xã hội, khi sẵn sàng tôn thờ những giá trị ảo tưởng.
  • Điều này phản ánh một xã hội thiếu thốn tinh thần, chạy theo danh lợi, và sự phơi bày của nhà văn nhằm phê phán, kêu gọi sự tỉnh táo trong cách nhìn nhận giá trị.

Kết nối đọc - viết

Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) nêu ấn tượng của bạn về khả năng của tiểu thuyết trong việc diễn tả bức tranh đời sống, thời đại qua học đoạn trích Xuân Tóc Đỏ cứu quốc.

Trả lời: Tiểu thuyết không chỉ là một hình thức giải trí mà còn là cầu nối giữa hiện thực và tư duy phản biện. Qua đoạn trích Xuân Tóc Đỏ cứu quốc, ta thấy rõ khả năng phơi bày và châm biếm của tiểu thuyết trong việc phản ánh xã hội.

  • Ngôn ngữ mỉa mai, hài hước, cùng với tình huống đảo ngược đã làm nổi bật bản chất ảo tưởng và thiếu thốn tinh thần của một thời đại.
  • Điều này giúp người đọc tỉnh táo hơn trong cách nhìn nhận giá trị đích thực, và hơn hết, tiểu thuyết xứng đáng là gương phản chiếu đời sống, thúc đẩy tư duy phản biện và sáng tạo.