Trang 19 — Nỗi buồn chiến tranh
Câu hỏi 1. Nhưng cho đến tận bây giờ và có thể là mãi mãi, Kiên cũng không thể cắt nghĩa được vì sao mà vào cái đêm lạnh giá ấy, đứng trước cửa sổ nhìn màn mưa mông mang đang chậm chậm tràn ngang qua bầu không khí xanh xám...
Trả lời: Yếu tố ngoại cảnh đã góp phần làm sống dậy kí ức chiến tranh của nhân vật Kiên:
- Cảnh mưa mông mang:
- "đứng trước cửa sổ nhìn màn mưa mông mang đang chậm chậm tràn ngang qua bầu không khí xanh xám"
- Mưa tạo cảm giác u buồn, lạnh lẽo và cô đơn.
- Đêm lạnh giá:
- "đêm lạnh giá ấy"
- Gợi lên sự khắc nghiệt và khó khăn.
- Không khí xanh xám:
- "bầu không khí xanh xám"
- Tạo cảm giác u ám, buồn bã.
Những yếu tố này đã gợi lại kí ức chiến tranh trong tâm trí Kiên.
Câu hỏi 2. Kiên đã sống trong trạng thái như thế nào khi bị kí ức chiến tranh khuấy đảo?
Trả lời: Kiên đã sống trong trạng thái:
- Hồn phách xiêu lạc, ý thức mơ mịt, lù lẩn, mê mẩn:
- "Hồn phách xiêu lạc, ý thức mơ mịt, lù lẩn, mê mẩn Kiên đi đi lại lại, kí ức lóe chớp."
- Cho thấy tâm trí Kiên bị rối loạn, không tập trung.
- Loạng choạng, mất phương hướng:
- "Loạng choạng ngồi xuống bên bàn, một cách máy móc anh cầm lấy bút và thay vì viết một cái gì hoàn toàn khác."
- Kiên không kiểm soát được hành động của mình.
- Trạng thái hỗn loạn:
- Suốt đêm, Kiên "đến sáng, giữa mơ đồ đạc và bàn ghế tơi tạn, giữa bốn bức tường trọc lở, những sách nhung bao chổng đống trên sàn nhà bụi bặm, nứt nẻ, những vỏ chai lẫn lốc, cái tủ đầy gian, chiếc giường xiêu vẹo bừa bãi chăn màn xo xát anh đã".
Tóm lại, Kiên sống trong trạng thái bị mất kiểm soát, mơ hồ và bối rối khi kí ức chiến tranh quay trở lại.
Trang 22 — (Không rõ tên bài/chương/tác phẩm)
Câu hỏi 1. Cái gì để lại ấn tượng bị thảm của tiểu đoàn anh. Tay mỏi tê, run lên, tim như rách dăn, cả hai buồng phổi nghẹt khói thuốc, miệng khô đắng, cổ tắc lại, nấc, anh cằm đầu viết.
Trả lời: Ấn tượng bị thảm của tiểu đoàn anh để lại là hình ảnh về sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh, đặc biệt là những ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tinh thần của người lính. Điều này được thể hiện qua các chi tiết:
- "Tay mỏi tê, run lên" → sự mệt mỏi và mất kiểm soát của cơ thể.
- "Tim như rách dăn" → cảm giác đau đớn, khủng hoảng trong tim.
- "Cả hai buồng phổi nghẹt khói thuốc" → không khí ô nhiễm, khó thở.
- "Miệng khô đắng, cổ tắc lại, nấc" → trạng thái sốc và khủng hoảng.
Câu hỏi 2. [...]Suốt cả ngày Chủ nhật hôm ấy, như thành người ngày, Kiến lang thang trong phố. Một niềm vui buồn thảm tựa như một buổi bình minh pha trộn ánh hoàng hôn soi chiếu những suy nghĩ của Kiến. Toàn bộ cuộc sống bấy lâu nay được rọi sáng trong luông tâm tưởng ngược chiếu thời gian. Những mối bận tâm, những niềm đau khổ, những xót xa cay đắng trong lòng những năm gần đây đã trở nên tầm thường, nhạt nhọt và lúc đó Kiến nghĩ: chúng chẳng còn nghĩa lí gì đối với mình. Kiến tin rằng anh đã phục sinh, nhưng là một sự phục sinh lùi về sâu xa. Sẽ mỗi ngày một lùi xa hơn, sẽ không ngừng phục sinh trong chuỗi dài tái hiện. Có vẻ như anh đã tìm ra cuộc đời mới của mình: đấy chính là cuộc đời đã trong chuỗi dài tái hiện qua, là tuổi trẻ đã mất đi trong nội đau buồn chiến tranh.
Có thể hiểu như thế nào về ý tưởng: con người ngừng phục sinh trong chuỗi dài tái hiện?
Trả lời: Ý tưởng "con người ngừng phục sinh trong chuỗi dài tái hiện" cho thấy quá trình phục sinh của Kiến không phải là một sự hồi sinh hoàn toàn mà là sự quay trở lại quá khứ. Kiến tin rằng mình đã phục sinh, nhưng đó chỉ là sự phục sinh trong suy nghĩ, trong kí ức, chứ không phải là sự quay trở lại thực tại một cách trọn vẹn. Câu "Sẽ mỗi ngày một lùi xa hơn, sẽ không ngừng phục sinh trong chuỗi dài tái hiện" cho thấy rằng Kiến đang dần chấp nhận và hòa mình vào dòng chảy của kí ức, để rồi mỗi ngày một chút, anh lùi xa hơn vào quá khứ.
Câu hỏi 3. Buổi chiều vào công viên, anh đi dọc theo những lối sỏi hẻo lánh bên um tùm cỏ và hoa, bước qua những bụt cây đẫm nước, tìm tới một ghế đá bỏ trống gần nơi trai gái đang tình tứ, và ngồi im cả giờ nghe gió thầm thì qua hồ.
Con người nội tâm trong anh có quanh, âu sầu không hề cảm thấy gió lạnh chiếu tà, lặng lẽ đưa mắt nhìn vượt khỏi tầm mắt, vươn tới cõi xa xăm bên ngoài biên giới của tư duy, đạt đến cõi hòa đồng người sống và người chết, hạnh phúc và khổ đau, hồi ức và ước mơ. Mênh mang trời nước. Mênh mang hương sắc mùa xuân tươi sáng được sầu xao xuyến truyền lan theo sông hồ. Và, trên vùng không gian tĩnh thầm ấy Kiến thấy hiện lên rõ rệt một cách bị ẩn, khó giải thích một đoạn đời, một khung cảnh, một hình ảnh, một gương mặt mà đã từ lâu rồi anh quên lãng. Và sau đó lại những đoạn đời khác, những kí niệm khác, lần lượt kế tiếp nhau âm thầm chậm rãi duyệt lại quá khứ...
Trả lời: Quá trình phục sinh của thế giới kí ức được tác giả miêu tả như một dòng chảy tự nhiên, trong đó các lớp kí ức lần lượt hiện lên trong tâm trí Kiến.
- "Mênh mang trời nước. Mênh mang hương sắc mùa xuân tươi sáng được sầu xao xuyến truyền lan theo sông hồ" → không gian thiên nhiên được vẽ nên một cách lãng mạn, tạo bối cảnh cho sự hồi tưởng.
- "Kiến thấy hiện lên rõ rệt một cách bị ẩn, khó giải thích một đoạn đời, một khung cảnh, một hình ảnh, một gương mặt mà đã từ lâu rồi anh quên lãng" → những kí ức từ quá khứ bắt đầu hiện lên trong tâm trí Kiến, dù đã bị lãng quên nhưng nay lại trở nên rõ ràng.
Tác giả đã miêu tả như sau:
- "Kí ức về một trưa mùa khô rực rỡ nắng, hoa nở đầy trong những khoảnh rừng thưa... Kí ức về một ngày mưa lũ gian truân bên bờ Sa Thấy vào rừng hải măng đào củ... những bến suối, bãi lau, buôn nhỏ hoang mang đào củ... những gương mặt đàn bà mến thương xa lạ gợi niềm nhớ nhung âu yếm... niềm đau của mối tình... Kí ức xa vời, trập trùng và lặng lẽ. Khắc nghiệt và thẳm sâu như rừng như núi trong lòng anh chiều ấy, một chiều xuân lạnh léo nghiệt và thẳm sâu như rừng như núi trong lòng anh chiều ấy, một chiều xuân lạnh léo" → những hình ảnh, cảm xúc từ quá khứ hiện lên phong phú, sâu sắc.
Trang 23 — Bài 1: Khảo sát và đánh giá một tác phẩm văn học
Câu hỏi:
1. Dưới tác động của kí ức, kết cấu cuốn tiểu thuyết mà Kiến đang viết phát triển theo chiều hướng nào?
Trả lời: Dưới tác động của kí ức, kết cấu cuốn tiểu thuyết mà Kiến đang viết phát triển theo chiều hướng:
- "Những chương sau như là điệp khúc của các chương phía trước. Những khung cảnh và những tình tiết đã có tự phần đầu rốt cuộc lại đang chờ Kiến ở phần chót."
2. Sự thờ ơ của người đời đối với Kiến nói lên điều gì?
Trả lời: Sự thờ ơ của người đời đối với Kiến nói lên rằng:
- Anh là một người sống một cuộc sống dường như không có sự quan tâm của người khác. Mọi thứ đối với anh dường như không còn quan trọng,
- "Chuyện đó chẳng có gì lạ, cũng chẳng khó gì, bởi nếu biết làm cho mình tự do thì con người ta vẫn nhiều việc phải làm và vẫn có nhiều ngả đời để sống, như gió trời."
Trang 24 —
Câu hỏi:
Theo bạn, “nguyên do” mà người kể chuyện cho một cách giản đơn là từ trước rồi đến sau bất kể trình tự rằng mình đã hiểu có thể đó là ngẫu nhiên, bất kể đó là một trang bản thảo hay là một là gì?
Trả lời: Người kể chuyện cho rằng "nguyên do" của việc đọc ngẫu nhiên là do bản thảo không có trình tự rõ ràng. Điều này được thể hiện qua các câu văn:
- “Song hoài công. Có vẻ như chẳng có một trình tự nào hết. Trang nào cũng hầu như là trang đầu, trang nào cũng có vẻ như trang cuối.”
- “Người kể chuyện gặp những trường đoạn bị đốt, bị mối xông, không có những khó khăn gì khi đọc những trang bản thảo mà tác giả đã loại hẳn ra.”
Những câu này cho thấy bản thảo không được sắp xếp theo thứ tự, khiến người đọc (và người kể chuyện) không thể đọc theo trình tự thông thường. Từ đó, cách đọc ngẫu nhiên, không theo thứ tự trở thành một cách tiếp cận hợp lý và thậm chí là duy nhất để hiểu được nội dung của bản thảo.
Vì vậy, "nguyên do" của việc đọc ngẫu nhiên là do tính chất lộn xộn, không có trình tự của bản thảo, khiến người đọc không thể tiếp cận theo cách đọc thông thường.