Trang 37 — Lão Hạc
Câu hỏi suy luận:
Bạn nghĩ gì về tình cảm, thái độ của lão Hạc dành cho con qua đoạn văn này?
Trả lời:
Đoạn văn thể hiện tình cảm, thái độ của lão Hạc dành cho con một cách sâu sắc và cảm động. Lão Hạc luôn nghĩ về con, lo lắng cho tương lai của con trai. Điều này được thể hiện qua những lời tâm sự của lão Hạc:
"Sau khi thằng con đi, lão tự bảo rằng: “Cái vườn là của con ta. Hồi còn mồ ma mẹ nó, mẹ nó cố thắt lưng buộc bụng, dè sẻn mãi, mới để ra được năm mươi đồng bạc tậu². Hồi ấy, mọi thứ còn rẻ... Của mẹ nó tậu, thì nó hưởng. Lớp trước nó đòi bán, ta không cho bán là ta có giữ cho nó, chớ có phải giữ để ta ăn đâu? Nó không có tiền cưới vợ, phần chi bước ra đi, thì đến lúc có tiền để lấy vợ, mới chịu về. Ta bòn vườn của nó, cũng nên để ra cho nó; đến lúc nó về, nếu nó không đủ tiền cưới vợ thì ta thêm vào với nó, nếu nó có đủ tiền cưới vợ thì ta cho vợ chồng nó để có chút vốn mà làm ăn...”.
Lão Hạc dành dụm từng đồng bạc từ việc hoa lợi³ của khu vườn, làm thuê để kiếm ăn. Khi có được một trăm đồng bạc, lão cũng dành dụm để khi con về có đủ điều kiện cưới vợ.
Lão Hạc dành cho con tất cả sự quan tâm và tình yêu thương, thể hiện qua những suy nghĩ và hành động của lão. Lão chấp nhận chịu đựng sự khó khăn, vất vả để dành dụm cho con một tương lai tốt đẹp hơn.
Qua đây, tình cảm của lão Hạc dành cho con trai là vô bờ bến, lão chỉ muốn dành những điều tốt đẹp nhất cho con mình.
¹ Dấu di: thể hiện cử chỉ âu yếm.
² Tậu: mua thứ gì có giá trị quan trọng đối với gia đình (tàu ruộng, tàu nhà, tàu trâu,...).
³ Hoa lợi: những thứ thu hoạch được do trồng trọt.
Trang 38 — Lão Hạc
Câu 4. Đoạn văn này cho thấy lão Hạc là người như thế nào?
Trả lời: Đoạn văn này cho thấy lão Hạc là người có tấm lòng nhân hậu, yêu thương động vật và rất nhạy cảm. Khi bán được con chó Vàng, lão Hạc không còn tiền để nuôi, ông ta cảm thấy tội lỗi và đau khổ. Lão Hạc còn có khả năng quan sát tinh tế và thấu hiểu tình huống của con chó. Ông ta không muốn con chó phải chết, nên đã tìm cách để nó có thể sống tốt hơn.
Lão Hạc cũng là người có tình cảm sâu sắc và rất dễ xúc động. Khi kể lại việc con chó bị chết, lão Hạc đã khóc và bày tỏ sự đau khổ của mình:
- "Khốn nạn… Ông giáo ơi!... Nó có biết gì đâu! Nó thấy tôi gọi thì chạy ngay về, vẫy đuối mừng. Tôi cho nó ăn cơm. Nó đang ăn thì thằng Mực nấp trong nhà, ngay đằng sau nó, tóm lấy hai cẳng sau nó dốc ngược nó lên. Cứ thế là thằng Mực với thằng Xiên, hai thằng chúng nó chỉ loáy hoay một lúc đã trói chặt cả bốn chân nó lại. Bấy giờ cụ cậu mới biết là cụ cậu chết!... Này! Ông giáo ạ! Cái giống nó cũng khôn! Nó cứ làm in như nó trách tôi; nó kêu u ư, nhìn tôi như muốn bảo tôi rằng: “A! Lão già tệ lắm! Tôi ăn ở với lão như thế mà lão xử với tôi như thế này ạ?”. Thì ra tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó, nó không ngờ tôi ngờ tâm lừa nó!"
Qua đó, có thể thấy lão Hạc là người giàu lòng thương người và yêu động vật, sống chan hòa với những người xung quanh.
Trang 39 —
Phân tích đoạn văn
Đoạn văn trên là một phần của cuộc đối thoại giữa nhân vật tôi và lão bà. Nội dung xoay quanh vấn đề về kiếp sống con người và thú vật, quan niệm về sự sung sướng và khổ đau.
Lão bà cho rằng:
"Kiếp con chó là kiếp khổ thì ta hoá kiếp cho nó để nó làm kiếp người, may ra có sung sướng hơn một chút... kiếp người như kiếp tôi chẳng hạn!..."
Điều này thể hiện quan điểm của lão bà về việc chuyển kiếp và sự không may mắn trong kiếp người. Lão bà cảm thấy cuộc sống của mình không được sung sướng.
Khi tôi hỏi về việc liệu kiếp người có sung sướng hơn không, lão bà lại dí dỏm nói rằng:
"Chẳng kiếp gì sung sướng thật, nhưng có cái này là sung sướng: bây giờ cụ ngồi xuống phên này cho, tôi đi luộc mấy củ khoai lang, nấu một ấm nước chè tươi thật đặc; ông con mình ăn khoai, uống nước chè, rồi hút thuốc lào... Thế là sung sướng."
Lão bà cho rằng sự sung sướng đơn giản chỉ là những việc nhỏ nhặt trong cuộc sống như ăn uống, thư giãn.
Cuối cùng, lão bà nhờ tôi một việc quan trọng:
"Ông giáo để tôi nói... Nó hơi dài dòng một tí."
Lão bà muốn nhờ tôi giúp đỡ về một vấn đề liên quan đến vườn đất của lão. Lão muốn tôi giúp bảo vệ vườn và viết văn tự để không ai còn dòm ngó.
Tóm lại, đoạn văn trên thể hiện cuộc trò chuyện giữa hai nhân vật về quan niệm sống, sự sung sướng và khổ đau. Đồng thời, lão bà cũng bày tỏ mong muốn được giúp đỡ về vấn đề riêng tư của mình.
Trang 40 — Lão Hạc
Câu hỏi:
- Đây là lời của nhân vật "tôi" hay của lão Hạc?
Trả lời: Lời này là của nhân vật "tôi".
Câu hỏi:
- Sao cụ lo xa quá thế? Cụ còn khoẻ lắm, chưa chết đâu mà sợ! Cụ cứ để tiền ấy mà ăn, lúc chết hãy hay! Tội gì bây giờ nhịn đói mà tiền để lại?
Trả lời: Cụ già lo lắng về việc không có người để nom chăm sóc khi cụ mất; còn sợ khi mất đi không có tiền để lo cho hàng xóm.
Câu hỏi:
- Không, ông giáo ạ! Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu?
Trả lời: Lão Hạc lo lắng ông giáo sẽ không đồng ý giúp đỡ.
Câu hỏi:
- Đã đành rằng là thế, nhưng tôi bòn vườn của nó bao nhiêu, tiêu hết cả. Nó vợ con chưa có. Ngộ nó không lấy gì lo được, lại bán vườn thì sao?... Tôi cằn cỗi tôi lạy ông giáo! Ông giáo có nghĩ cái tình tôi già nua tuổi tác mà thương thì ông giáo cứ cho tôi gửi.
Trả lời: Lão Hạc cảm động và van nài ông giáo giúp đỡ.
Câu hỏi:
- Có đồng nào, cụ nhặt nhạnh đưa cho tôi cả thì cụ lấy gì mà ăn?
Trả lời: Cụ già tỏ ra vui vẻ và hài lòng khi được giúp đỡ.
Câu hỏi:
- Được ạ! Tôi đã liệu đâu vào đấy... Thế nào rồi cũng xong.
Trả lời: Lão Hạc chấp nhận và cảm ơn.
Câu hỏi: (Luôn mấy hôm, tôi thấy lão Hạc chỉ ăn khoai. Rồi thì khoai cũng hết. Bắt đầu từ đấy, lão chế tạo được món gì, ăn món ấy. Hôm thì lão ăn củ chuối, hôm thì lão ăn sung lược, hôm thì ăn rau má, với thỉnh thoảng một vài củ ráy, hay bửa trai, bửa ốc. Tôi nói chuyện lão với vợ tôi. Thị gặt phát đi:
- Cho lão chết! Ai bảo lão có tiền mà chịu khổ! Lão làm lão khổ chứ ai làm lão khổ! Nhà mình sung sướng gì mà giúp lão? Chính con mình cũng đói...
Trả lời: Vợ tôi không đồng tình giúp đỡ lão Hạc vì cho rằng lão có tiền mà vẫn chịu khổ.
Câu hỏi:
- Chao ơi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gần dở, ngu ngốc, bẩn tiện, xấu xa, bị ổi... toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương... Vợ tôi không ắc, nhưng thị khổ quá rồi. Một người đau chân có lúc nào quên được cái chân đau của mình để nghĩ đến một cái gì khác đâu? Khi người ta khổ quá thì người ta chẳng còn nghĩ gì đến ai được nữa. Cái bản tính tốt của người ta bị những nổi lo lắng, buồn đau ích kỷ che lấp mất. Tôi biết vậy, nên tôi chỉ buồn chứ không nổi giận. Tôi giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng giúp ngấm ngầm lão Hạc. Nhưng hình như lão cũng biết vợ tôi không ưng giúp lão. Lão từ chối một cách gằn như là hách dịch. Và lão cứ xa tôi dần dần...
Trả lời: Tôi cảm thông với lão Hạc và hiểu được hoàn cảnh của lão. Tôi cũng nhận ra rằng con người thường chỉ nghĩ đến bản thân mình khi họ khổ sở.