Trang 37 — Hoạt động nói và nghe

Câu 1.

  • Nếu bạn chọn đề tài mới thì việc chuẩn bị phải công phu hơn. Bạn cần thực hiện nghiêm túc quy trình: Chọn đọc hai tác phẩm phù hợp →\to So sánh →\to Hình thành luận điểm đánh giá về từng tác phẩm trên cơ sở so sánh →\to Xây dựng dàn ý bài nói (viết trên giấy hay thể hiện bằng các slide dùng để trình chiếu).

Trả lời: Việc chuẩn bị một đề tài mới cần thực hiện theo một quy trình nghiêm túc để đảm bảo bài nói có chất lượng và hiệu quả. Quy trình này bao gồm các bước:

  1. Chọn đọc hai tác phẩm phù hợp: Lựa chọn hai tác phẩm có liên quan đến chủ đề cần so sánh. Việc lựa chọn cần dựa trên các tiêu chí như nội dung, phong cách, tác giả, hoặc các yếu tố khác có liên quan.
  2. So sánh: Đọc kỹ và so sánh hai tác phẩm để tìm ra các điểm giống và khác nhau.
  3. Hình thành luận điểm đánh giá về từng tác phẩm trên cơ sở so sánh: Từ kết quả so sánh, hình thành các luận điểm đánh giá về từng tác phẩm. Các luận điểm cần được trình bày rõ ràng, logic và có cơ sở.
  4. Xây dựng dàn ý bài nói: Dựa trên các luận điểm đã hình thành, xây dựng dàn ý cho bài nói. Dàn ý cần có cấu trúc rõ ràng, bao gồm mở đầu, thân bài và kết luận. Có thể viết dàn ý trên giấy hoặc thể hiện bằng các slide để trình chiếu.

Câu 2. Tìm ý và sắp xếp ý

  • Bám sát các yêu cầu về hoạt động nói và nghe của bài học đã nêu ở trên để tự đặt ra những câu hỏi tìm ý phù hợp.

  • Ý nói về "cách thức đã thực hiện khi so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện" cần bao gồm các thông tin: Bạn đã tập trung chú ý phương diện nào của hai tác phẩm truyện được đưa ra để so sánh? Việc lập phiếu ghi chép các dữ liệu cần thiết được tiến hành ra sao?

Trả lời: Để tìm ý và sắp xếp ý khi so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện, cần thực hiện theo các bước sau:

  1. Xác định phương diện cần phân tích:

    • Bám sát các yêu cầu về hoạt động nói và nghe của bài học để tự đặt ra những câu hỏi tìm ý phù hợp.
    • Các phương diện cần phân tích bao gồm:
      • Cốt truyện
      • Hệ thống nhân vật
      • Ngôi kể, điểm nhìn trần thuật
      • Ngôn ngữ, giọng điệu truyện
      • ...

  2. Cách thức đã thực hiện khi so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện:

    • Tập trung chú ý vào các phương diện của hai tác phẩm truyện được đưa ra để so sánh. Ví dụ: “Bạn đã tập trung chú ý phương diện nào của hai tác phẩm truyện được đưa ra để so sánh?”
    • Việc lập phiếu ghi chép các dữ liệu cần thiết được tiến hành để hệ thống hóa thông tin. Ví dụ: “Việc lập phiếu ghi chép các dữ liệu cần thiết được tiến hành ra sao?”

  3. Sắp xếp ý:

    • Các ý cơ bản của bài nói có thể được sắp xếp theo hình thức tuyến tính hoặc được tổ chức dưới dạng một bảng so sánh hay được thể hiện bằng sơ đồ tổng hợp.

Câu 3.

  • Các ý cơ bản của bài nói có thể được sắp xếp theo hình thức tuyến tính hoặc được tổ chức dưới dạng một bảng so sánh hay được thể hiện bằng sơ đồ tổng hợp. Tham khảo bảng so sánh sau:
Phương diện cần phân tích Truyện A Truyện B Nhận xét, đánh giá
Cốt truyện
Hệ thống nhân vật
Ngôi kể, điểm nhìn trần thuật
Ngôn ngữ, giọng điệu truyện
...

Trả lời: Các ý cơ bản của bài nói có thể được sắp xếp theo nhiều hình thức khác nhau để đảm bảo tính rõ ràng và dễ hiểu:

  1. Hình thức tuyến tính: Trình bày các ý theo thứ tự logic, lần lượt từ mở đầu đến kết luận.

  2. Bảng so sánh: Tổ chức các ý dưới dạng bảng so sánh như mẫu dưới đây:

    Phương diện cần phân tích Truyện A Truyện B Nhận xét, đánh giá
    Cốt truyện
    Hệ thống nhân vật
    Ngôi kể, điểm nhìn trần thuật
    Ngôn ngữ, giọng điệu truyện
    ...

  3. Sơ đồ tổng hợp: Sử dụng sơ đồ để thể hiện mối quan hệ giữa các ý và giúp người nghe dễ dàng nắm bắt tổng quan nội dung.

Câu 4. Lưu ý: Bảng này dành cho việc tìm ý và lập dàn ý, không phải bảng chứa đựng toàn bộ thông tin về bài nói. Khi tổ chức nội dung bài nói, có thể chỉ so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện ở một vài phương diện mà bạn thấy có “vấn đề” cần đặc biệt quan tâm.

Trả lời:

  • Bảng so sánh được sử dụng để tìm ý và lập dàn ý, giúp tổ chức và hệ thống hóa các thông tin cần thiết.
  • Khi tổ chức nội dung bài nói, không cần thiết phải so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện ở tất cả các phương diện. Thay vào đó, chỉ nên tập trung vào một vài phương diện mà bạn thấy có “vấn đề” cần đặc biệt quan tâm.

Câu 5.

Thực hành nói

  • Bài nói tuân thủ dàn ý đã chuẩn bị với kết cấu gồm ba phần: Mở đầu, Triển khai, Kết luận. Trong khi nói, có thể đưa thêm những ý tưởng mới nảy sinh nhưng tránh sa đà.

Trả lời: Khi thực hành nói, cần tuân thủ dàn ý đã chuẩn bị và đảm bảo bài nói có cấu trúc rõ ràng gồm ba phần:

  1. Mở đầu: Giới thiệu chủ đề và mục đích của bài nói.
  2. Triển khai: Trình bày các ý chính theo dàn ý đã chuẩn bị. Trong quá trình trình bày, có thể đưa thêm những ý tưởng mới nảy sinh nhưng cần tránh:
    • Sa đà: Tránh đi quá sâu vào các ý tưởng không chính yếu, làm mất mạch trình bày.
    • Mất mạch: Đảm bảo các ý được trình bày mạch lạc, logic.
  3. Kết luận: Tóm tắt các ý chính và nêu lại quan điểm tổng thể.

Câu 6.

  • Cần giúp người nghe hiểu rõ tính mục đích của việc so sánh hai tác phẩm truyện với nhau, thường xuyên quan tâm trả lời câu hỏi: So sánh để làm gì?

Trả lời:

  • Mục đích của việc so sánh hai tác phẩm truyện là giúp người nghe hiểu rõ hơn về từng tác phẩm cũng như mối quan hệ giữa chúng.
  • Thường xuyên đặt câu hỏi “So sánh để làm gì?” trong quá trình trình bày để:
    • Nhấn mạnh mục đích của bài nói.
    • Giúp người nghe theo dõi và nắm bắt được ý chính.

Câu 7.

  • Nếu điều kiện cho phép, nên sử dụng bảng hay sơ đồ so sánh hoặc trình chiếu các slide, giúp người nghe có được cái nhìn tổng quan về nội dung trình bày.

Trả lời:

  • Nếu có điều kiện, việc sử dụng bảng, sơ đồ so sánh hoặc trình chiếu các slide có thể hỗ trợ đáng kể cho bài nói:
    • Giúp trực quan hóa thông tin: Người nghe dễ dàng hình dung và so sánh các yếu tố.
    • Tăng tính thuyết phục: Các hình thức trình bày trực quan có thể làm tăng sự thuyết phục và thu hút người nghe.
    • Tóm tắt nội dung: Giúp người nghe có cái nhìn tổng quan và dễ ghi nhớ nội dung chính.

Trang 38 — Thực hành đọc

Câu 1. Bài học đã bổ sung cho hiểu biết của bạn về truyện nói chung và tiểu thuyết hiện đại nói riêng như thế nào?

Trả lời: Bài học đã giúp bổ sung hiểu biết về truyện nói chung và tiểu thuyết hiện đại, cụ thể:

  • Về truyện nói chung:

    • Hiểu rõ hơn về đặc điểm, cấu trúc, và cách xây dựng nhân vật trong truyện, đặc biệt là tiểu thuyết hiện đại.
    • Vai trò của truyện trong việc phản ánh cuộc sống, khám phá con người và các vấn đề xã hội.

  • Về tiểu thuyết hiện đại:

    • Nắm được những đổi mới trong cách xây dựng nhân vật, cốt truyện, và phong cách ngôn ngữ.
    • Tiểu thuyết hiện đại không chỉ tập trung vào các vấn đề lớn lao mà còn đi sâu vào những góc nhìn cá nhân, cảm xúc và tâm lý con người.

Câu 2. Nêu nhận thức của bạn về khả năng lớn lao của tiểu thuyết trong việc thể hiện bức tranh đời sống và khám phá những bí mật của con người cá nhân.

Trả lời: Tiểu thuyết có khả năng lớn lao trong việc thể hiện bức tranh đời sống và khám phá con người vì:

  • Thể hiện bức tranh đời sống:

    • Tiểu thuyết phản ánh chân thực cuộc sống, từ những mảnh đời nhỏ bé đến những vấn đề xã hội lớn.
    • Tác giả có thể sử dụng ngôn ngữ và hình ảnh sinh động để khắc họa bối cảnh, không khí và các mối quan hệ xã hội.

  • Khám phá bí mật của con người cá nhân:

    • Tiểu thuyết giúp khám phá sâu sắc tâm lý, cảm xúc và những bí mật nội tâm của nhân vật.
    • Thông qua các nhân vật, tác giả bộc lộ bản chất con người, những khát vọng, sợ hãi, và xung đột nội tâm.

Câu 3. Hai văn bản Xuân Tóc Đỏ cứu quốc và Nỗi buồn chiến tranh cho thấy điều gì về những hướng tìm tòi, phát triển của tiểu thuyết hiện đại?

Trả lời: Hai văn bản cho thấy những hướng tìm tòi, phát triển của tiểu thuyết hiện đại:

  • Xuân Tóc Đỏ cứu quốc:

    • Phản ánh xã hội qua góc nhìn hài hước, châm biếm, thể hiện sự thay đổi trong cách tiếp cận chủ đề.
    • Nhân vật được xây dựng với sự độc đáo, mang tính biểu tượng.

  • Nỗi buồn chiến tranh:

    • Đi sâu vào tâm lý, cảm xúc và trải nghiệm cá nhân trong bối cảnh chiến tranh, khám phá nỗi sợ hãi và mất mát.
    • Ngôn ngữ và cấu trúc câu chuyện mang tính thử nghiệm.

Câu 4. Khi tiến hành so sánh hai tác phẩm truyện với nhau, cần phải đảm bảo được những nguyên tắc gì? Bạn hiểu như thế nào về ý nghĩa của việc đánh giá các tác phẩm văn học (trong đó có tác phẩm truyện) dựa trên sự so sánh?

Trả lời:

  • Nguyên tắc khi so sánh:

    • Xác định rõ tiêu chí so sánh (ví dụ: chủ đề, nhân vật, phong cách ngôn ngữ, bối cảnh).
    • Phân tích điểm tương đồng và khác biệt giữa hai tác phẩm.
    • Đưa ra luận điểm rõ ràng, có dẫn chứng cụ thể từ các tác phẩm.

  • Ý nghĩa của việc đánh giá dựa trên sự so sánh:

    • Giúp hiểu sâu hơn về phong cách của từng tác giả.
    • Rút ra những điểm chung, riêng trong cách xây dựng chủ đề, nhân vật và nghệ thuật.
    • Đánh giá toàn diện hơn về giá trị văn học và ý nghĩa của các tác phẩm.

Trang 39 — Trên xuông cứu nạn

Tuy nhiên, căn cứ vào nội dung trong trang, có thể xác định đây là phần Đọc hiểu trong SGK Ngữ văn lớp 12.

Đọc hiểu:

Trong đoạn trích, tác giả miêu tả cảnh mây trời với nhiều hình ảnh đẹp và đa dạng.

Trả lời:

  • Đoạn văn trên là phần đầu Chương 78 của đoạn trích Trên xuông cứu nạn.

  • Tác giả sử dụng nhiều biện pháp tu từ như ẩn dụ, hòacsi nhằm miêu tả vẻ đẹp của mây trời.

  • "Trời đậu những đám mây trắng lớn, phồng, tròn và nở rộng trên đầu." → Hình ảnh mây trắng lộng lẫy.

  • "Trời như một tấm chăn chần kỹ thở đầy chặt mây xám, mà lại không có tí mưa nào." → Sự tương phản giữa màu xám của mây và sự vắng bóng mưa.

  • "Trời phơ phất những vệt mây trắng nho nhỏ như lông cừu." → Mây trắng tinh khôi.

  • "Trời đầy những đám mây mồng rất cao trông như thế một cực bông lớn bị kéo ra thành sợi." → Mây trải dài.

  • "Trời như một đám mù màu sữa không có gì trong đó." → Mây che kín, mơ hồ.

  • "Trời dày đặc những đám mây mưa tối đen và cuộn cuộn trôi qua mà không rơi xuống một hạt nào." → Mây dày đặc nhưng không mưa.

→ Những hình ảnh này thể hiện sự phong phú, đa dạng của thiên nhiên, gợi lên cảm giác mênh mang, bao la của vũ trụ.

Kết luận:

  • Tác giả đã sử dụng nhiều biện pháp tu từ để miêu tả vẻ đẹp đa dạng, phong phú của mây trời.

  • Ngôn ngữ miêu tả sinh động, giàu hình ảnh, giúp người đọc hình dung rõ ràng về cảnh mây trời được vẽ sống động trong tác phẩm.

Trang 40 —

Câu hỏi chưa được cung cấp

Xin lỗi, nhưng có vẻ như trên trang 40 không có câu hỏi rõ ràng. Tuy nhiên, nội dung trang này có thể được phân tích.

Nếu bạn cần phân tích nội dung trang 40, vui lòng cho biết:

  1. Bạn muốn phân tích theo hướng nào (vd: tìm hiểu ý nghĩa, phân tích văn bản,...)?
  2. Bạn cần tập trung vào phần nào của văn bản?

Tôi sẽ hỗ trợ bạn dựa trên nội dung trong trang.