Trang 85 — Cao Bá Quát toàn tập
Câu 1. Liệt kê một số từ ngữ, hình ảnh góp phần thể hiện về đẹp của núi Tản Viên trong bài thơ (lưu ý đối chiếu bản dịch thơ với nguyên tác).
Trả lời: Một số từ ngữ, hình ảnh góp phần thể hiện vẻ đẹp của núi Tản Viên trong bài thơ:
- "Núi đây nối tiếng tự ngàn năm": Gợi lên truyền thống lịch sử lâu đời và tiếng tăm của núi Tản Viên.
- "Bốn mặt trông xoe ngắt một vòng": Hình ảnh núi Tản Viên với bốn mặt đều có cảnh đẹp, tạo nên một vòng tròn hoàn chỉnh.
- "Đỉnh sát từng trời sao dễ với": Đỉnh núi cao vút, gần gũi với bầu trời, dễ dàng tiếp cận.
- "Đất cao muôn bạc, nước không chòm": Cảnh đất cao và nước xung quanh núi Tản Viên.
- "Đá khe vui thú tiên không tuổi": Hình ảnh đá khe độc đáo, thú vị, gần gũi với chốn tiên.
- "Mây ráng thường ngăn cảnh khác phàm": Mây và ánh sáng tạo nên cảnh sắc đặc biệt, khác với chốn phàm tục.
Câu 2. Qua bài thơ, tác giả đã thể hiện những tình cảm, cảm xúc gì đối với thiên nhiên núi Tản Viên và vị thần là chủ nhân đỉnh núi ấy?
Trả lời: Qua bài thơ, tác giả Cao Bá Quát thể hiện tình cảm và cảm xúc sâu sắc đối với thiên nhiên núi Tản Viên và vị thần là chủ nhân đỉnh núi:
- Tác giả thể hiện sự kính trọng và ngưỡng mộ đối với vị thần ngự trị trên núi Tản Viên: "Phương Nam chất ngắt trấn trời Nam".
- Tác giả miêu tả vẻ đẹp hùng vĩ, độc đáo của núi Tản Viên, thể hiện sự say mê và yêu thích thiên nhiên.
- Qua đó, thể hiện tình yêu thiên nhiên, quê hương và niềm tự hào dân tộc.
Câu 3. Thông điệp mà tác giả muốn gửi đến người đọc qua bài thơ là gì?
Trả lời: Thông điệp mà tác giả Cao Bá Quát muốn gửi đến người đọc qua bài thơ là:
- Tầm quan trọng của vị thần trong việc trấn giữ phương Nam.
- Vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ và độc đáo của núi Tản Viên.
- Tình yêu và niềm tự hào đối với quê hương, đất nước.
Câu 4. Theo bạn, hình ảnh núi Tản Viên được miêu tả trong hai tác phẩm Trên đỉnh non Tản (Nguyễn Tuân) và Vĩnh Tản Viên sơn (Cao Bá Quát) có điểm gì chung?
Trả lời: Điểm chung trong trang núi Tản Viên được miêu tả trong hai tác phẩm:
- Đều thể hiện vẻ đẹp hùng vĩ, độc đáo và oai nghiêm của núi Tản Viên.
- Đều gợi lên sự ngưỡng mộ và tự hào về cảnh quan thiên nhiên và giá trị tinh thần của núi.
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Câu 1. Chỉ ra lỗi logic trong các câu dưới đây và nêu cách sửa:
a. Trong truyện truyền kì nói chung và bài học này nói riêng, thế giới con người có sự kết nối với thế giới cõi âm.
Trả lời:
- Lỗi logic: Câu này chưa rõ ràng về mặt ngữ pháp và cấu trúc.
- Cách sửa: Thêm hoặc chỉnh sửa để câu rõ nghĩa, ví dụ: "Trong truyện truyền kì nói chung và bài học này nói riêng, thế giới con người có sự kết nối chặt chẽ với thế giới cõi âm."
b. Người viết đã lấy các ví dụ trong thơ Nôm của Nguyễn Trãi, Hồ Xuân Hương, Truyện Kiều để chứng minh cho nhận định này.
Trả lời:
- Lỗi logic: Câu này thiếu thông tin về nhận định được chứng minh.
- Cách sửa: Thêm nhận định vào câu, ví dụ: "Người viết đã lấy các ví dụ trong thơ Nôm của Nguyễn Trãi, Hồ Xuân Hương, Truyện Kiều để chứng minh cho nhận định về sự phong phú của văn học Việt Nam."
c. Em đã được học nhiều thể loại văn học như tiểu thuyết, kịch và các thể thơ khác.
Trả lời:
- Lỗi logic: Câu này thiếu liên kết hoặc danh từ để nối các thể loại văn học một cách hợp lý.
- Cách sửa: Chỉnh sửa để câu có cấu trúc rõ ràng, ví dụ: "Em đã được học nhiều thể loại văn học như tiểu thuyết, kịch, và các thể thơ khác."
Trang 86 — Trên đỉnh non Tản
Câu 1. Hãy tìm ít nhất ba câu sai logic trên báo chí hoặc trong lời nói hàng ngày và nêu cách sửa.
Trả lời: Ba câu sai logic có thể là:
"Tôi đi siêu thị để mua sắm, nhưng tôi không có tiền."
- Cách sửa: "Tôi đi siêu thị để mua sắm, nhưng tôi không đủ tiền."
"Anh ấy là người rất tốt bụng, nhưng đôi khi cũng rất xấu."
- Cách sửa: "Anh ấy là người rất tốt bụng, nhưng đôi khi cũng có những hành động xấu."
"Cô ấy học tiếng Anh rất giỏi, nhưng không biết nói."
- Cách sửa: "Cô ấy học tiếng Anh rất giỏi, nhưng chưa biết nói lưu loát."
Câu 2. Trao đổi với bạn cùng bàn một bài văn nghị luận các bạn đã từng viết, sau đó sửa lỗi logic trong bài viết của bạn mình (nếu có).
Trả lời:
- Học sinh cần tự kiểm tra các bài văn đã viết trước đó.
- Trao đổi với bạn bè để phát hiện lỗi logic.
- Ví dụ: Nếu trong bài viết có câu: "Việc học tập rất quan trọng, vì vậy chúng ta không cần chơi thể thao."
- Lỗi logic: Mâu thuẫn giữa tầm quan trọng của học tập và việc chơi thể thao.
- Cách sửa: "Việc học tập rất quan trọng, tuy nhiên chúng ta cũng cần cân bằng với các hoạt động thể thao để phát triển toàn diện."
Từ đọc đến viết
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) bàn về sức hấp dẫn của yếu tố kì ảo trong tác phẩm văn học.
Trả lời: Yếu tố kì ảo trong tác phẩm văn học đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút người đọc. Nó tạo ra những tình huống, sự kiện bất ngờ và hấp dẫn, giúp câu chuyện trở nên sinh động và giàu sức tưởng tượng.
Trong nhiều tác phẩm, yếu tố kì ảo không chỉ giúp tác giả truyền tải thông điệp mà còn làm nổi bật chủ đề, nhân vật. Ví dụ, trong truyện "Trên đỉnh non Tản," tác giả sử dụng yếu tố kì ảo để tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân.
Yếu tố kì ảo còn kích thích trí tò mò và cảm xúc của người đọc, giúp họ đồng cảm và suy ngẫm sâu sắc hơn về cuộc sống. Vì vậy, yếu tố kì ảo không chỉ là một phần trang trí mà còn là một yếu tố cốt lõi trong nhiều tác phẩm văn học.
Trang 88 —
Câu hỏi:
Câu 1. Nêu nội dung chính của đoạn trích.
Trả lời: Đoạn trích kể về một cảnh ngộ của ông cụ Sần và ông phó Sấn trong một làng quê, liên quan đến một sự kiện và có yếu tố tâm linh.
Câu 2. Phân tích ý nghĩa của hình ảnh "cái lá trúc non bộ" trong đoạn trích.
Trả lời: Hình ảnh "cái lá trúc non bộ" xuất hiện trong đoạn trích như một biểu tượng mang ý nghĩa sâu sắc.
"Cái lá trúc non bộ ấy vẫn xanh ngắt trên khóm trúc đã khô giòn như bỏ que đóm nổ1. Đấy là một lời cảnh báo dai dẳng. Nó gợi người trong cuộc nghĩ nhiều về câu tục ngữ: Có mồm thì cạp, có nắp thì đẩy."
Hình ảnh này không chỉ là một chi tiết bình thường mà còn là một lời cảnh báo dai dẳng, gợi người đọc nhớ đến câu tục ngữ: "Có mồm thì cạp, có nắp thì đẩy". Điều này nhấn mạnh sự tồn tại của những điều vô nghĩa hoặc dư thừa trong cuộc sống, nhưng đôi khi lại ẩn chứa những giá trị hoặc ý nghĩa nhất định.
Câu 3. Phân tích đặc điểm nhân vật ông cụ Sần.
Trả lời: Ông cụ Sần được miêu tả qua cách hành xử và giao tiếp với mọi người trong làng.
"Ông cụ già gõ nón tu lơ, cốt để cho ông Sần nhận rõ mặt mình. Nhưng ánh sáng chiều tà đã yếu quá rồi. Ông Sần càng thêm ngỡ. Ông cụ già chọt nhìn thấy cái khóm trúc non bộ có một chiếc lá bầy ở thêm kia, bên tiến lại, cúi xuống, lấy tay đỡ lấy và mân mê cái lá nhọn hoắt. Ông cụ già ngẩng đầu lên, vừa gặp bộ mặt ông Sần đang chăm chú nhìn xuống. Ông già khe mím cười. Ông phó Sần tái hẳn mặt đi và sụp xuống đất xuống gối lại một lạy. Thân Non Tản! Thần Non Tản đỡ ông Sần dậy."
Qua đoạn văn, ông cụ Sần có vẻ là một người hiền lành, có lòng tự trọng và luôn giữ gìn những giá trị truyền thống. Sự xuất hiện của ông cụ già và sự tương tác với ông Sần cho thấy một khía cạnh của cuộc sống làng quê, nơi mà những hành động nhỏ nhặt cũng mang trong mình những ý nghĩa lớn lao.