Trang 97 — Người lái đò Sông Đà & Ai đã đặt tên cho dòng sông
Câu 2b. Tương đồng trong cái nhìn phát hiện nét độc đáo của dòng sông
Trả lời: Cả hai tác giả Nguyễn Tuân và Hoàng Phủ Ngọc Tường đều có cái nhìn phát hiện nét độc đáo của dòng sông, thể hiện qua cách miêu tả và cảm nhận về vẻ đẹp của sông Đà và sông Hương.
Nguyễn Tuân trong Người lái đò Sông Đà đã thấy được vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội và thơ mộng của dòng sông:
- "Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn sương núi Mèo đốt vào buổi chiều"
- "Sóng thác xèo xèo tan trong trí nhớ".
Hoàng Phủ Ngọc Tường trong Ai đã đặt tên cho dòng sông? lại phát hiện vẻ đẹp đượm màu sắc văn hóa, lịch sử và thơ mộng của sông Hương:
- "Sông Hương là một giòng sông đắm say mộng mơ, từ cồn Hố Lèng đến ngã ba Tuần (dân gian gọi Tuần là con tuấn, con ghẹ) thon thả uốn mình theo dáng dấp của một thiếu nữ ngủ mơ màng"
- "Sông Hương như một áng tóc trữ tình".
Sự tương đồng trong cách nhìn của hai tác giả là đều thấy được vẻ đẹp đa dạng, độc đáo của dòng sông, từ đó thể hiện tình yêu sâu đậm với thiên nhiên và quê hương.
Câu 3. Luận điểm chỉ ra sự khác biệt giữa hai tác phẩm
Trả lời: Sự khác biệt giữa Người lái đò Sông Đà và Ai đã đặt tên cho dòng sông? được thể hiện qua nhiều khía cạnh:
3a. Khác biệt trong cách quan sát, miêu tả đối tượng
Nguyễn Tuân tập trung vào vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, dữ dội, khắc nghiệt của dòng sông và con người Tây Bắc:
- "Sông Đà hung bạo như một con ngựa bất kham, con sông của giấc mơ say ngủ"
- Tập trung vào các chi tiết khắc nghiệt: dòng sông như con dao cắt xé núi rừng, nước thác như những "cái búa tạ".
Hoàng Phủ Ngọc Tường lại nhấn mạnh vẻ đẹp văn hóa, lịch sử và tình yêu của dòng sông:
- "Sông Hương vương một chút tình yêu nơi ải cỏ Nhị Khê, bướm vẫn ghé thăm"
- Nhấn mạnh đến giá trị tinh thần, lịch sử của dòng sông trong sự phát triển của vùng đất cố đô.
3b. Khác biệt trong cách huy động kiến thức, sử dụng ngôn từ
Nguyễn Tuân:
- Sử dụng ngôn từ giản dị nhưng mạnh mẽ, giàu tính biểu cảm.
- Huy động kiến thức về địa lý, văn hóa Tây Bắc để làm nổi bật vẻ đẹp dữ dội của sông Đà.
Hoàng Phủ Ngọc Tường:
- Ngôn từ giàu nhạc điệu, giàu chất thơ.
- Huy động nhiều kiến thức về lịch sử, văn hóa, địa lý để làm nổi bật vẻ đẹp trữ tình của sông Hương.
3c. Khác biệt trong cách thể hiện cái tôi của tác giả, tùy bút
Nguyễn Tuân:
- Cái tôi phóng túng, tài hoa, yêu thiên nhiên.
- Thể hiện qua cách dùng từ độc đáo: "Chao ôi! Trông con sông vui như nối lại chiêm bao đứt đoạn".
Hoàng Phủ Ngọc Tường:
- Cái tôi uyên bác, lãng mạn, hòa mình vào thiên nhiên và văn hóa.
- Biểu hiện qua cách sử dụng ngôn ngữ tinh tế, giàu chất thơ: "Dòng sông đã vẫy tay từ biệt Tây Sơn, rẽ ngang phao cơ vào miền Trung, làm nhiệm vụ đưa tin yêu của núi rừng vào Huế".
Kết luận
Sự khác biệt giữa hai tác phẩm Người lái đò Sông Đà và Ai đã đặt tên cho dòng sông? nằm ở cách quan sát, cách thể hiện và phong cách nghệ thuật của hai nhà văn, nhưng đều thể hiện tình yêu thiên nhiên và con người Việt Nam.