Trang 101 — Đợi mưa trên đảo Sinh Tồn

Câu 1. Tâm trạng đợi mưa của các chiến sĩ trên đảo Sinh Tồn được thể hiện như thế nào? Cách thể hiện ấy có gì đặc sắc?

Trả lời: Tâm trạng đợi mưa của các chiến sĩ trên đảo Sinh Tồn được thể hiện qua những dòng thơ đầy cảm xúc:

"Dấu chân có múa, chúng tôi vẫn sinh tồn
trên mặt đảo
Đảo vẫn sinh tồn trên đại dương gió bão
Chúng tôi như hòn đá ngàn năm trong đập
trái tim người
Như đá vững bền, như đá tốt tươi...
Mưa vẫn đang mân lộng lay phía xa khỏi
Mưa yếu điếu như một nàng công chúa
Dù mưa chẳng bao giờ đến nữa
Thì xin cứ hiên lên thăm thẳm cuối chân trời
Để bao giờ cảnh lính chúng tôi
Cũng có một niềm vui
đón đợi..."

Cách thể hiện này đặc sắc vì đã sử dụng hình ảnh đối lập giữa "đảo Sinh Tồn" với "đại dương gió bão" và hình ảnh các chiến sĩ tựa như "hòn đá ngàn năm" để thể hiện sự kiên cường, vững bền. Hình ảnh mưa được miêu tả như một "nàng công chúa" mang đến niềm vui cho những người lính.

Câu 2. Con mưa trong tâm tưởng của các chiến sĩ và trong thực tế có (những) điểm gì khác nhau? Theo bạn, vì sao các chiến sĩ trên đảo Sinh Tồn mong mưa như thế?

Trả lời: Con mưa trong tâm tưởng của các chiến sĩ là một hình ảnh lãng mạn, mang đến niềm vui và sự hứng thú:

"Mưa yếu điếu như một nàng công chúa"

Trong thực tế, mưa có thể mang đến nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt là trên đảo Sinh Tồn.

Các chiến sĩ trên đảo Sinh Tồn mong mưa vì đó là một niềm vui hiếm hoi, một sự kiện đáng chờ đợi trong cuộc sống bộn bề và khó khăn của họ.

Câu 3. Nhan đề của bài thơ gợi cho bạn suy nghĩ gì về hồn đảo và những người lính trên đảo?

Trả lời: Nhan đề "Đợi mưa trên đảo Sinh Tồn" gợi cho người đọc suy nghĩ về một hòn đảo với những người lính kiên cường, vững bền như đá, và mưa là một niềm vui, một sự kiện đáng nhớ.

Câu 4. Qua bài thơ, tác giả muốn gửi thông điệp gì đến với người đọc?

Trả lời: Qua bài thơ, tác giả muốn gửi thông điệp về sự kiên cường, vững bền của những người lính trên đảo Sinh Tồn, cũng như giá trị của niềm vui và sự chờ đợi.

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Câu 1. Ở văn bản Đọc kết nối chữ điểm, nhóm biên soạn đã dẫn nguồn bài thơ Đợi mưa trên đảo Sinh Tồn như thế nào? Xác định những yếu tố trong phần dẫn nguồn đó.

Trả lời: Phần dẫn nguồn được viết như sau:

"(Trần Đăng Khoa, Thơ chọn lọc, NXB Văn học, 2004, tr. 362 - 364)"

Những yếu tố trong phần dẫn nguồn là: tác giả, tập thơ, nhà xuất bản, và số trang.

Câu 2. Chỉ ra một số biểu hiện của sự tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong văn bản Khuôn đúc đồng Cổ Loa: “nổ thần” không chỉ là truyền thuyết.

Trả lời: Một số biểu hiện của sự tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là trích dẫn nguồn gốc của các thông tin, ý tưởng.

Câu 3. Nhận xét tác dụng của việc sử dụng phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ trong các đoạn trích dưới đây và cho biết khi sử dụng những phương tiện này, người viết đã chú thích nguồn như thế nào.

Trả lời: Không có đoạn trích cụ thể nào trong phần này để phân tích.

a. Trong số mười một mang khuôn đúc được tìm thấy có mười mang khuôn đúc mũi tên ba cạnh và một mang đúc mũi lao hình cánh én. Theo các chuyên gia, đây là những ...

Trả lời: Việc sử dụng phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ (dấu ba chấm) cho thấy người viết đang nhấn mạnh vào một thông tin quan trọng, và sẽ có thêm thông tin cụ thể sau đó. Người viết không chú thích nguồn cụ thể trong đoạn này.

Trang 102 —

Câu hỏi tự tạo dựa trên nội dung trang 102:

Câu 1. Nêu nội dung chính của đoạn văn bản trên trang 102.

Trả lời: Đoạn văn bản trên trang 102 nói về một số nội dung liên quan đến phát hiện vật cổ và tình trạng môi trường nước tại Việt Nam.

Câu 2. Phân tích ý nghĩa của phát hiện mang khuôn có hình vật đúc mũi tên đồng.

Trả lời: Phát hiện mang khuôn có hình vật đúc mũi tên đồng ba cạnh và mũi lao cánh én tại Cổ Loa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nó không chỉ là một hiện vật gốc được phát hiện ở Việt Nam với giá trị đặc biệt, mà còn được tôn xưng như một danh từ riêng: "mũi tên đồng Cổ Loa". Việc phát hiện này vô cùng quan trọng và có giá trị để giải mã bí mật huyền thoại nỏ thần thời kỳ An Dương Vương.

Câu 3. Nêu ý chính của đoạn văn liên quan đến chất lượng môi trường nước.

Trả lời: Kết quả tính toán giá trị WQI dựa trên kết quả quan trắc trung bình năm giai đoạn 2016–2022 trên 09 lưu vực sông cho thấy chất lượng môi trường nước trên các lưu vực sông ở nước ta chủ yếu ở mức "Tốt" đến "Trung bình". Mức "Ô nhiễm" ghi nhận phân bố trên các đoạn sông chảy qua khu vực có hoạt động kinh tế - xã hội phát triển, điển hình như các đoạn qua nội thành Hà Nội, nội thành Thành phố Hồ Chí Minh.

Câu 4. Phân tích biểu đồ tỷ lệ chỉ số WQI.

Trả lời: Biểu đồ cho thấy tỷ lệ chỉ số WQI theo các mức tại các điểm quan trắc thuộc các lưu vực sông giai đoạn 2016–2020. Các mức chất lượng nước bao gồm: Rất Tốt, Tốt, Trung bình, Kem, Ô nhiễm nặng, và Ô nhiễm rất nặng. Dựa vào biểu đồ, có thể thấy rằng:

  • Toàn quốc: 36% ở mức Trung bình, 23% ở mức Kem, và 14% ở mức Ô nhiễm nặng.
  • Lưu vực sông Cầu: 26% ở mức Tốt, 33% ở mức Trung bình, và 14% ở mức Ô nhiễm nặng.
  • Lưu vực sông Nhuệ - Đáy: 51% ở mức Trung bình, 27% ở mức Kem, và 16% ở mức Ô nhiễm nặng.

Điều này cho thấy chất lượng nước tại các lưu vực sông có sự khác biệt đáng kể, với một số lưu vực có mức ô nhiễm nặng đáng kể.

Trang 104 —

Câu hỏi:

  • Từ đọc đến viết: Hãy viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày những thông tin được cung cấp trong biểu đồ dưới đây.

Trả lời: Biểu đồ trên thể hiện tổng khối lượng rác (tỉ lệ phần trăm) tại các địa điểm khảo sát ở Việt Nam năm 2020. Dựa vào biểu đồ, chúng ta có thể thấy rằng:

  • Nhựa chiếm tỷ lệ cao nhất với 70,7%70,7\%.
  • Tiếp theo là các loại rác khác như:
    • "Khác" chiếm 14,1%14,1\%,
    • "Thủy tinh, 8,9%",
    • "Cao su, 3%",
    • "Kim loại, 3,5%".
  • Các loại rác như "Vải sọt và nilon", "Giấy gỗ", và "Rác hỗn hợp" cũng chiếm một phần nhỏ hơn với tỷ lệ lần lượt là: 5,1%,2,4%,6,6%5,1\%, 2,4\%, 6,6\%.

Tổng khối lượng rác tại các địa điểm khảo sát cho thấy sự chiếm ưu thế của rác nhựa, điều này đặt ra vấn đề lớn về ô nhiễm môi trường và việc quản lý rác thải ở Việt Nam. Cần có những biện pháp hiệu quả để giảm thiểu rác thải nhựa và tăng cường tái chế các loại rác khác.

  • Đọc mở rộng theo thể loại: Dòng Mê Kông "giận dữ"

Câu hỏi:

  • Không có gì bất thường vào chiều ngày 05/12/202205/12/2022, cho đến khi ông Võ Minh Thảo (4848 tuổi, Vĩnh Long) thấy mực nước mương dâng cao dồn dập. Ông vội vã lao về nhà. Vừa chạy, ông vừa gọi người nhỏ kê cao đồ đạc lên cho khỏi ngập. Lúc đó, ông chỉ nghĩ nước dâng cao sẽ tràn vô nhà như lũ cuốn.

Ông đã lầm. Đặt chân đến nhà, ông thấy mảnh vườn trước cửa biến mất, bỏ lại căn nhà chơ vơ ngay mé sông. Đất liên tục sạt xuống, hố sâu vào bờ hàng trăm mét. [...] Hơn 1010 phút sau, lỗ đã đục đến chân nhà. Đất rôi, tường nứt, mái tôn vặn vẹo. Chưa tới một giờ trượt thấy con đê vỡ, căn nhà cấp bốn cùng hơn 10001 000 chậu lan và vườn cây ăn trái 99 công2^2 đất của gia đình đã nằm sấp dưới lòng sông. Gia tài dành dụm từ đời cha phút chốc bị nhấn chìm. Điều duy nhất khiến ông nhẹ lòng là mẹ và các con không ở nhà khi đó. Mặt của, nhưng cả gia đình nguyên vẹn.

Từ trên cao, bãi bồi như "lát bánh mì" bị dòng sông đang "đói" ngoạm mất một mảng lớn. Hôm đó, cụu lao An Bình sạt lở hơn 4150041 500 m2m^2, khiến 3030 hộ dân rơi vào cảnh mất nhà, tài sản, thiệt hại lên đến 3535 tỉ đồng.

Sạt lở bất thường không phải chuyện của riêng tình Vĩnh Long, mà là nổi đau chung của hàng triệu dân miền Tây từ hai thập ki nay. Tình trạng sạt lở bờ sông tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang ở mức báo động với 585585 điểm, dài trên

Trả lời:

  1. Tóm tắt nội dung chính của đoạn trích:

    • Đoạn trích kể về tình trạng sạt lở bờ sông nghiêm trọng tại Vĩnh Long và các khu vực khác ở Đồng bằng sông Cửu Long.
    • Ông Võ Minh Thảo mất nhà cửa, vườn cây và gia tài do sạt lở bờ sông.
    • Tình trạng sạt lở không chỉ xảy ra ở Vĩnh Long mà còn là vấn đề chung của nhiều người dân miền Tây.

  2. Nguyên nhân và hậu quả của sạt lở bờ sông:

    • Nguyên nhân:

      • "Mực nước mương dâng cao dồn dập" và "sông đang đói" ám chỉ tình trạng xói lở bờ sông nhanh chóng.
      • Sự biến đổi khí hậu và con người hoạt động làm thay đổi dòng chảy.

    • Hậu quả:

      • Mất nhà cửa: "nhà cấp bốn cùng hơn 10001000 chậu lan và vườn cây ăn trái 99 công đất của gia đình đã nằm sấp dưới lòng sông."
      • Thiệt hại tài sản: "thiệt hại lên đến 3535 tỉ đồng" tại cụu lao An Bình.

  3. Ý nghĩa của câu "Dòng Mê Kông 'giận dữ'" :

    • "Giận dữ" ở đây là cách ẩn dụ, hình nhân hóa dòng sông đang "phẫn nộ" và hung hãn, nhanh chóng "ngoạm" đất, gây ra sạt lở nghiêm trọng.

  4. Biện pháp khắc phục:

    • Cần có các giải pháp bảo vệ bờ sông, trồng cây xanh, giảm thiểu xói lở.
    • Quản lý chặt chẽ các hoạt động khai thác tài nguyên ở khu vực sông.

Kết luận

Với trình độ học sinh lớp 1212, những câu trả lời trên đã nêu rõ luận điểm, dẫn chứng từ văn bản và phù hợp với yêu cầu.