Trang 23 — TRONG ÁNH ĐÈN THÀNH THỊ (TIỂU THUYẾT HIỆN ĐẠI)
Câu 1. Nhân biết và phân tích được một số yếu tố của tiểu thuyết hiện đại: ngôn ngữ, diễn biến tâm lí, hành động của nhân vật,...
Trả lời: Tiểu thuyết hiện đại có những đặc điểm chính sau:
Ngôn ngữ: Ngôn ngữ trong tiểu thuyết hiện đại thường mang tính biểu cảm, tạo ra không khí và phong cách riêng của tác phẩm. Ngôn ngữ có thể trực tiếp hoặc gián tiếp thể hiện suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật.
Diễn biến tâm lí: Tâm lí nhân vật được khắc họa một cách sâu sắc, giúp người đọc hiểu rõ động cơ, suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật trong suốt quá trình phát triển của câu chuyện.
Hành động của nhân vật: Hành động của nhân vật thể hiện tính cách, mục tiêu và sự thay đổi của nhân vật qua các tình huống.
Ví dụ trong tiểu thuyết Số đỏ của Vũ Trọng Phụng: "Tiểu thuyết có dung lượng lớn hơn, có thể được xuất bản thành một ấn bản riêng, với số lượng nhân vật nhiều hơn, nhiều tuyến truyện đan xen với nhau, diễn biến cốt truyện phức tạp hơn và xảy ra trong bối cảnh không gian rộng, thời gian dài hơn."
Câu 2. Phân tích được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu chuyện, sự kiện, nhân vật và mối quan hệ của chúng trong tính chỉnh thể của tác phẩm; đánh giá được vai trò của những chi tiết quan trọng trong việc thể hiện nội dung văn bản.
Trả lời: Các yếu tố trong một tiểu thuyết có mối quan hệ chặt chẽ để tạo nên tính chỉnh thể:
Chi tiết tiêu biểu: Là những chi tiết quan trọng giúp nhà văn thể hiện chủ đề, tính cách nhân vật hoặc đặc điểm của bối cảnh.
- Ví dụ: "Tiểu thuyết Chiến tranh và hòa bình của nhà văn Nga Lép Tôn-xtôi (Lev Tolstoy) dài hàng nghìn trang với hàng trăm nhân vật quan trọng, hàng chục tuyến truyện đan xen phức tạp xoay quanh sự thăng trầm của các thế hệ ba dòng họ Bôn-kôn-xki (Bolkonsky), Bê-su-khốp (Bezoukhov) và Rô-xtốp (Rostov) trong những biến động dữ dội của nước Nga qua cuộc Chiến tranh Vệ quốc năm 1812."
Đề tài: Là vấn đề chính mà tác giả muốn đề cập.
- Ví dụ: Tiểu thuyết Số đỏ đề cập đến đề tài về sự thay đổi của xã hội trong bối cảnh thuộc địa Pháp.
Câu chuyện và sự kiện:
- Câu chuyện là chuỗi các sự kiện mà nhân vật trải qua.
- Sự kiện là những điểm nhấn quan trọng trong câu chuyện.
Nhân vật và mối quan hệ:
- Nhân vật chính thường có mối quan hệ với các nhân vật khác, qua đó bộc lộ tính cách và vai trò của mình.
Câu 3. Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà tác giả muốn gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của tiểu thuyết.
Trả lời:
Chủ đề: Là vấn đề trung tâm mà tác giả muốn khám phá.
- Ví dụ: Chủ đề của Chiến tranh và hòa bình xoay quanh sự ảnh hưởng của chiến tranh và hòa bình đối với con người, xã hội.
Tư tưởng: Là quan điểm, thái độ của tác giả đối với vấn đề được đề cập.
- Ví dụ: Lép Tôn-xtôi thể hiện tư tưởng nhân đạo qua cách đối xử của các nhân vật trong tác phẩm.
Thông điệp: Là thông tin, giá trị mà tác giả muốn gửi gắm.
- Ví dụ: Thông điệp về sự kiên cường, tình yêu gia đình và lòng yêu nước được thể hiện qua số phận các nhân vật.
Câu 4. Phân tích được đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từ nổi bật.
Trả lời: Biện pháp tu từ trong tiểu thuyết thường được sử dụng để làm giàu thêm ngôn ngữ và tạo ấn tượng:
Đặc điểm:
- Ví dụ: Sử dụng ẩn dụ, hòacsi tượng để khắc họa nhân vật hoặc bối cảnh.
- "Tiểu thuyết có dung lượng lớn hơn, có thể được xuất bản thành một ấn bản riêng, với số lượng nhân vật nhiều hơn, nhiều tuyến truyện đan xen với nhau..."
Tác dụng:
- Giúp người đọc hình dung rõ hơn về bối cảnh và nhân vật.
- Tạo ra những hình ảnh, cảm xúc sâu sắc.
Câu 5. Viết được báo cáo kết quả của bài tập dự án về một vấn đề xã hội; có sử dụng số liệu thống kê, biểu đồ; có sử dụng trích dẫn, cuộc chú và biết trình bày phần tài liệu tham khảo.
Trả lời: Khi thực hiện một báo cáo về một vấn đề xã hội liên quan đến nội dung tiểu thuyết:
Lựa chọn vấn đề:
- Ví dụ: Ảnh hưởng của đô thị hóa đến đời sống người dân.
Nội dung báo cáo:
- Giới thiệu vấn đề.
- Sử dụng số liệu, biểu đồ minh họa.
- Trích dẫn ý kiến chuyên gia hoặc nghiên cứu liên quan.
Kết cấu:
- Kết luận.
- Tài liệu tham khảo.
Câu 6. Biết trình bày báo cáo kết quả của bài tập dự án, sử dụng phương tiện hỗ trợ phù hợp.
Trả lời: Khi trình bày báo cáo:
- Sử dụng các công cụ hỗ trợ như máy chiếu, biểu đồ, hình ảnh minh họa.
- Nội dung trình bày cần rõ ràng, mạch lạc, dễ hiểu.
Câu 7. Có nhận thức đúng đắn về ý nghĩa của các giá trị vật chất và tinh thần để ứng xử phù hợp.
Trả lời:
Ý nghĩa vật chất:
- Giá trị vật chất là cơ sở để con người tồn tại và phát triển.
Ý nghĩa tinh thần:
- Giá trị tinh thần giúp nâng cao đời sống tâm hồn và ý thức.
Ví dụ: "Có nhận thức đúng đắn" thể hiện ở việc cân bằng giữa vật chất và tinh thần, không quá chú trọng vào một phía.
Trang 26 — Tiểu thuyết hiện đại
Tuy nhiên, có một phần nội dung cần chú ý:
Tiểu thuyết hiện đại
Thời hiện đại: Thời đại lịch sử gắn liền với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, quá trình đô thị hóa, chủ nghĩa tư bản và ý thức cá nhân. Ở phương Tây, thời hiện đại gắn với kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và tư duy lý tính.
Ở phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng, thời hiện đại thường được tính là thời kỳ tiếp sau thời trung đại, khi quá trình thuộc địa hóa gây ra những biến động mạnh mẽ trong văn hóa và xã hội, khiến cơ cấu văn hóa truyền thống bị phá vỡ.
Tiểu thuyết liên đại
Hình thức tiểu thuyết gắn liền với thời hiện đại, với những thay đổi mạnh mẽ về cấu trúc và tư duy nghệ thuật so với tiểu thuyết trung đại.
Ở Việt Nam, nếu tiểu thuyết trung đại sử dụng chữ Hán là chủ yếu, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ văn học Trung Quốc với kết cấu chương hồi, cốt truyện tuyến tính, đặc biệt chú trọng sự kiện và chi tiết đời sống, điểm nhìn ngôi thứ ba toàn tri, thì tiểu thuyết hiện đại sử dụng chữ Quốc ngữ, tiếp thu ảnh hưởng từ văn học phương Tây với kết cấu chương đoạn hiện đại, cốt truyện có thể tuyến tính hoặc phi tuyến tính, đặc biệt chú trọng đến thế giới nội tâm và sự phát triển tính cách của nhân vật, điểm nhìn đa dạng, phức tạp (ngôi thứ nhất hoặc thứ ba toàn tri, hạn tri hoặc có sự kết hợp, di chuyển điểm nhìn).
Ngôn ngữ tiểu thuyết
Nếu ngôn ngữ trong tiểu thuyết trung đại mang tính cách điệu, trau chuốt thì ngôn ngữ tiểu thuyết hiện đại dung nạp lời nói hàng ngày của mọi lớp người, kể cả tiếng lóng, phương ngữ,... Nhìn chung, tiểu thuyết kết hợp khéo léo giữa ngôn ngữ của người kể chuyện (ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba) với ngôn ngữ của nhân vật.
Ngôn ngữ của người kể chuyện phản ánh thái độ, quan điểm của người kể chuyện đối với câu chuyện và nhân vật. Ngôn ngữ của nhân vật phản ánh xuất thân, nền tảng văn hóa, tính cách, thái độ của nhân vật. Trong một số tiểu thuyết có sự đan cài phức tạp giữa ngôn ngữ của người kể chuyện và ngôn ngữ của nhân vật trong cùng một câu văn hoặc đoạn văn. Ví dụ:
"Chỉ có cặp vợ chồng Văn Minh là biết rõ sự thực, nhưng mà vào trường hợp há miệng mắc quai, Tuyên bố rằng Xuân vốn con nhà hạ lưu, làm nghề hát bảnh sấn quán vọt, vì một trò đâm dục bị ổi mà phải đui? Chao ơi! Thế thì còn gì là tiệm may Áu hóa nữa!" (Vũ Trọng Phụng, Sổ đỏ)
Nhân vật tiểu thuyết
Nhờ quy mô lớn và khả năng phản ánh đời sống sâu rộng, tiểu thuyết có xu hướng xây dựng những nhân vật đời thường trong nhiều mối quan hệ đa dạng, với số phận trần vẹn và quá trình phát triển tính cách dài, phức tạp.
Biện pháp tu từ nói mỉa
Nói mỉa là biện pháp tu từ sử dụng cách diễn đạt có nghĩa tương minh khác với điều người nói, người viết muốn thể hiện, nhằm bộc lộ thái độ mỉa mai, châm biếm,
Trang 27 — HAI QUAN NIỆM VỀ GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI
Tuy nhiên, dựa trên nội dung trên trang, có thể suy đoán một số câu hỏi liên quan:
Trả lời câu hỏi suy luận:
Ý nghĩa tiêu đề "Hai quan niệm về gia đình và xã hội":
- Tiêu đề cho thấy tác giả muốn đối lập hai quan niệm khác nhau về gia đình và xã hội, có thể liên quan đến việc nhìn nhận vai trò của gia đình và xã hội trong tác phẩm.
Nội dung chính của đoạn trích:
- Đoạn trích có vẻ như giới thiệu về tác phẩm "Sổ đỏ" của Vũ Trọng Phụng, tập trung vào hành trình của nhân vật Xuân Tóc Đỏ khi "gia nhập xã hội thượng lưu Hà Nội."
Lưu ý: Không có câu hỏi chính thức nào trên trang 27 để trả lời chi tiết.
Trang 28 — Hai quan niệm về gia đình và xã hội
Câu hỏi trước khi đọc: Dưới đây là hình ảnh một góc phố Hà Nội thời Pháp thuộc. Hãy quan sát và nêu nhận xét của bạn về trang phục, xe cộ và nhà cửa trong hình.
Trả lời: trong trang một góc phố Hà Nội thời Pháp thuộc, chúng ta có thể thấy:
- Trang phục: Người dân trong trang mặc trang phục truyền thống của Việt Nam thời đó, với những bộ quần áo dài, rộng và các loại nón, mũ. Phong cách trang phục còn khá đơn giản, mang đậm nét văn hóa của thời kỳ đó.
- Xe cộ: Các phương tiện giao thông chủ yếu là xe đạp và một số xe ngựa, xe ô tô cổ. Đây là những phương tiện phổ biến trong thời kỳ thuộc địa Pháp.
- Nhà cửa: Những ngôi nhà trong trang có kiến trúc đặc trưng của thời kỳ thuộc địa, với nhiều ngôi nhà hai tầng, mái ngói và cửa sổ lớn. Một số ngôi nhà có thêm ban công, thể hiện sự ảnh hưởng của kiến trúc Pháp.
Đọc văn bản
Câu hỏi: Ông chủ, bà chủ đã cùng với mấy bà tân thời và mấy ông du học sinh lên một chiếc xe hơi đi lên hiệu khách ăn cơm.
Bọn thợ may, các cô khâu, đã lũ lượt kéo nhau ra về.
Đồng hồ đánh mười hai tiếng.
Ngoài phố, trên các cây sấu, những con ve sầu nhất định phá giấc ngủ trưa của các quý quan.
Xuân Tóc Đỏ tự hỏi: "Thế này thì nước mẹ gì?" Nó đi đi lại lại, ôn những lời dặn bảo của chủ nó.