Trang 57 —
Nhắn mạnh cách ứng xử đúng đắn khi tình yêu không thành.
Trả lời: Khi tình yêu không được đáp lại hoặc tan vỡ vì lý do nào đó, còn người đang phải có trách nhiệm cao hơn để xứng đáng với tình cảm đẹp đẽ, thiêng liêng này. Tôi nhớ chàng trai với tâm hồn bị giằng xé bởi bao nhiêu cảm xúc trái ngược của mỗi tình đơn phương vô vọng trong bài thơ tình nổi tiếng thế giới của A. Pu-skin - A. Pushkin (Tôi yêu em). Biết không được đáp lại mà vẫn cứ yêu chân thành đắm thắm, khi âm thầm, lặng lẽ, lúc hậm hực ghen tuông. Vậy mà chàng trai ấy đã bày tỏ định giá từ vì không muốn người con gái mình yêu "phải bận lòng thêm nữa". Anh từ biệt cô với lời chúc phúc ân cần "Cầu em được người tình như tôi đã yêu em".
Trang 58 — Thực hành viết
Câu 1. Vấn đề được bàn luận trong bài viết là gì?
Trả lời: Vấn đề được bàn luận trong bài viết là ý nghĩa của việc ứng xử đúng đắn trong tình yêu và các chuẩn giá trị của tình yêu.
Câu 2. Những luận điểm nào được đưa ra trong bài viết?
Trả lời: Những luận điểm được đưa ra trong bài viết bao gồm:
- Ứng xử đúng đắn trong tình yêu là nhân hậu, bao dung.
- Tình yêu có thể mang đến niềm vui, hạnh phúc nhưng cũng có thể dẫn đến nỗi đau khổ, thất vọng.
- "Chuẩn giá trị" của tình yêu không thay đổi qua thời đại.
Câu 3. Người viết đã sử dụng những loại lí lẽ, bằng chứng nào?
Trả lời: Người viết đã sử dụng các lí lẽ và bằng chứng như:
- Ví dụ về cách ứng xử nhân hậu, bao dung trong tình yêu: "hay như chàng trai trong bài ca dao Mình nói dối ta, đã vượt qua những giận hờn, thất vọng, đau đớn khi Ta đi qua ngõ, thấy con mình bò, để ứng xử thật nhân hậu, bao dung: Con mình những trấu cùng tro,/ Ta đi xách nước rửa cho con mình."
- Khẳng định ý nghĩa của tình yêu: "Tình yêu có thể mang đến niềm vui, hạnh phúc; cũng có thể khiến ta thất vọng, đau khổ, xót xa, tiếc nuối song tình cảm ấy mãi mãi là món quà vô giá của cuộc sống."
Câu 4. Ý kiến trái chiều nào đã được phản bác? Lí lẽ và bằng chứng được người viết dùng để phản biện có sức thuyết phục không?
Trả lời: Ý kiến trái chiều được phản bác là quan điểm cho rằng tình yêu chỉ mang đến hạnh phúc mà không có đau khổ.
Lí lẽ và bằng chứng được người viết dùng để phản biện:
- Thừa nhận rằng tình yêu có thể mang đến cả hạnh phúc và đau khổ: "Tình yêu có thể mang đến niềm vui, hạnh phúc; cũng có thể khiến ta thất vọng, đau khổ, xót xa, tiếc nuối..."
- Dẫn chứng từ thực tế và văn học: "hay như chàng trai trong bài ca dao Mình nói dối ta, đã vượt qua những giận hờn, thất vọng, đau đớn khi Ta đi qua ngõ, thấy con mình bò..."
Những lí lẽ và bằng chứng này có sức thuyết phục vì dựa trên thực tế và văn học, giúp làm rõ bản chất phức tạp của tình yêu.
Trang 56 — Tìm ý, lập dàn ý
Câu 1. Tìm ý
Sau khi xác định được đề tài, có thể trả lời một số câu hỏi sau để tìm ý:
- Bạn muốn bàn luận về quan điểm và cách ứng xử trong mối quan hệ nào? Cần nêu được tầm quan trọng của vấn đề được bàn luận với tuổi trẻ. Ví dụ, ở bài viết tham khảo, người viết đã chỉ ra vị trí của tình yêu trong đời sống tình cảm của con người nói chung và giới trẻ nói riêng; từ đó nhấn mạnh ý nghĩa thiết thực của việc bàn luận về nhận thức, cách ứng xử đúng đắn trong tình yêu.
Trả lời:
- Các câu hỏi cần trả lời để tìm ý bao gồm:
- Muốn bàn luận về quan điểm và cách ứng xử trong mối quan hệ nào?
- Cần nêu được tầm quan trọng của vấn đề được bàn luận với tuổi trẻ.
- Quan điểm cá nhân về vấn đề như thế nào? Cần đưa ra những quan điểm riêng, nêu lên những cách ứng xử đúng đắn, tốt đẹp khi giải quyết các vấn đề này sinh từ mỗi quan hệ gia đình, xã hội.
- Bạn sẽ đối thoại với những ý kiến trái chiều nào? Cần giả định một số ý kiến trái chiều liên quan trực tiếp đến vấn đề bàn luận.
Câu 2. Lập dàn ý
Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần bàn luận (quan điểm và cách ứng xử của giới trẻ trước vấn đề gì).
Thân bài:
- Nêu ý nghĩa, tầm quan trọng của vấn đề được bàn luận.
- Trình bày quan điểm và đề xuất cách ứng xử đúng đắn, tốt đẹp trước vấn đề được đề cập.
- Sử dụng lí lẽ và bằng chứng để chứng minh cho quan điểm của mình.
- Phản biện một số quan điểm trái chiều.
Kết bài: Khẳng định được tầm quan trọng của vấn đề.
Trả lời:
- Các bước lập dàn ý bao gồm:
- Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần bàn luận.
- Thân bài:
- Nêu ý nghĩa và tầm quan trọng.
- Trình bày quan điểm và đề xuất cách ứng xử.
- Sử dụng lí lẽ và bằng chứng.
- Phản biện quan điểm trái chiều.
- Kết bài: Khẳng định tầm quan trọng và gợi ý điều cần tiếp tục bàn luận.
Câu 3. Viết
- Mở bài không chỉ giới thiệu được vấn đề mà cần tạo được sức cuốn hút.
- Thân bài cần có các luận điểm rõ ràng, hợp lí, triển khai được nội dung cơ bản của vấn đề. Mỗi luận điểm phải thể hiện được một khía cạnh nào đó trong quan điểm của người viết. Bằng chứng cần đa dạng, phong phú, huy động từ nhiều nguồn khác nhau. Chú ý nêu ý kiến trái chiều và phản biện để thể hiện cách nhìn nhận vấn đề toàn diện và đa chiếu của người viết. Tuy vậy, người viết cũng cần đặt mình vào vị trí của người trong cuộc để bàn luận về vấn đề. Điểm nhìn đó giúp cho người viết tăng thêm sức thuyết phục với người đọc.
- Kết bài khẳng định được ý nghĩa của vấn đề và khơi gợi được những điều cần tiếp tục bàn luận.
Trả lời:
- Các yêu cầu khi viết:
- Mở bài: Tạo sức cuốn hút, giới thiệu vấn đề.
- Thân bài:
- Luận điểm rõ ràng, hợp lí.
- Bằng chứng đa dạng, phong phú.
- Nêu ý kiến trái chiều và phản biện.
- Kết bài: Khẳng định ý nghĩa và khơi gợi tiếp tục bàn luận.
Trang 57 — Nói và nghe: Trình bày quan điểm về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ
Yêu cầu
- Chọn được vấn đề hấp dẫn và có ý nghĩa với tuổi trẻ.
- Bày tỏ được quan điểm cá nhân và đưa ra được cách ứng xử đúng đắn, tốt đẹp; kết hợp được các lí lẽ thuyết phục và bằng chứng phù hợp.
- Thể hiện được sự đồng cảm, thái độ tôn trọng đối với người khác.
- Biết tận dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để trình bày bài nói hiệu quả.
Chuẩn bị nói
Lựa chọn đề tài
Khi lựa chọn đề tài, bạn có thể tham khảo các vấn đề được gợi ý ở phần Viết hoặc chọn đề tài mới theo quan điểm cá nhân.
Tìm ý và sắp xếp ý
- Nếu chọn đề tài theo phần Viết, cần xem lại dàn ý đã lập, đối chiếu với yêu cầu của bài nói để tìm và sắp xếp hệ thống ý cho phù hợp.
- Nếu chọn đề tài mới, có thể tìm ý và sắp xếp ý cho bài nói theo các câu hỏi gợi ý sau:
- Về cách ứng xử trong các mối quan hệ gia đình, xã hội hiện nay, bạn thấy vấn đề nào đáng quan tâm và có thể gợi ra được những trao đổi thú vị?
- Ý kiến cá nhân của bạn về vấn đề đó là gì? Bạn dự kiến dùng những lí lẽ và bằng chứng nào để thuyết phục người nghe đồng tình với ý kiến đó?
- Liệu có thể có ý kiến nào trái ngược với ý kiến của bạn? Vì sao ý kiến đó là không phù hợp hoặc sai trái?
- Vấn đề bàn luận có ý nghĩa như thế nào đối với đời sống của tuổi trẻ hiện nay?