Trang 70 — Bài thơ của một người yêu nước mình

Câu 1. Đọc trước văn bản Bài thơ của một người yêu nước mình, tìm hiểu thêm thông tin về tác giả Trần Vàng Sao và hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.

Trả lời:

  • Tác giả: Trần Vàng Sao (1941 - 2018), quê ở Thừa Thiên Huế.
  • Thông tin thêm: Cần tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của tác giả để hiểu rõ hơn về bối cảnh ra đời của bài thơ.

Câu 2. Nhan đề của bài thơ gợi cho em những suy nghĩ gì trước khi đọc?

Trả lời:

  • Nhan đề "Bài thơ của một người yêu nước mình" gợi lên sự trân trọng và tình yêu sâu sắc của tác giả dành cho quê hương, đất nước.

Đọc hiểu

  • Hướng dẫn:
    • Chú ý đối tượng mà nhân vật trữ tình hướng tới.
    • Chú ý những hình ảnh, từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ.

Phân tích:

  1. Hình ảnh thiên nhiên và đời sống quê hương:

    • "Buổi sáng tôi mặc áo đi giày / Ra đứng ngoài đường" → Hình ảnh đời thường, gần gũi.
    • "Giớ thổi những bông nứa trắng bên sông / Mùi tóc khô còn thơm lúa mùa qua" → Thiên nhiên được khắc họa với vẻ đẹp bình dị, thân quen.

  2. Tình yêu của nhân vật trữ tình dành cho đất nước:

    • "Tôi yêu đất nước này như thế" → Thể hiện tình yêu sâu sắc, chân thành.

  3. Kỷ niệm và tiếng cười:

    • "Đôi khi chợt nhớ một tiếng cười lạ / Một câu ca dao buồn có hoa bưởi hoa ngâu" → Những kỷ niệm được gợi lại qua tiếng cười và câu ca dao.

  4. Hình ảnh người mẹ:

    • "Mẹ tôi thức khuya dậy sớm / Năm nay ngoài năm mươi tuổi" → Mẹ tần tảo, chăm chỉ.
    • "Chông chết đã mười mấy năm / Chồng tôi mới đọc được 1 tờ" → Hoàn cảnh khó khăn, vất vả.

  5. Tâm trạng và tình cảm của nhân vật trữ tình:

    • "Không có ai chia tay / Cũng nhớ một tiếng còi tàu" → Sự cô đơn, hoài niệm.
    • "Cũng không vui nên mẹ ít khi cười" → Sự tần tảo, hy sinh của người mẹ.

Kết luận:

  • Bài thơ thể hiện tình yêu đất nước và sự trân trọng dành cho những giá trị truyền thống, con người Việt Nam.

Trang 69 — Bài 9: Đọc hiểu một số bài thơ

Câu hỏi:

  • Hãy hình dung về hình ảnh đất nước trong cảm nhận của nhân vật trữ tình.

Trả lời: Hình ảnh đất nước trong cảm nhận của nhân vật trữ tình được khắc họa một cách sâu sắc và giàu tình cảm. Nhân vật trữ tình đã thể hiện tình yêu và sự trân trọng đối với đất nước thông qua những hình ảnh ẩn dụ và biểu tượng.

Đất nước được miêu tả như một người mẹ, một người thân yêu, gắn bó sâu sắc với cuộc đời của nhân vật. Câu thơ "Tôi yêu đất nước này áo rách / Cằn nhằn đột phền không ngăn nôi gió" cho thấy sự chấp nhận và yêu thương đất nước dù đất nước có nhiều vết thương, nhiều khó khăn.

Nhân vật trữ tình cũng liên tưởng đến những hình ảnh thân quen của quê hương, như "cây cỏ trong vườn", "mẹ tôi chịu khó chịu thương". Những hình ảnh này không chỉ thể hiện tình yêu sâu sắc mà còn nhấn mạnh sự gắn kết giữa con người và đất nước.

Tình yêu đất nước được nhân vật thể hiện một cách nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, như "yêu một giọng hát hay / Có bài mái đầy thơm hoa đại / Có sáu câu vọng cổ chứa chan". Điều này cho thấy đất nước không chỉ là nơi sinh sống mà còn là nguồn cảm hứng, là cội nguồn nuôi dưỡng tâm hồn.

Tóm lại, hình ảnh đất nước trong cảm nhận của nhân vật trữ tình là một hình ảnh giàu tình cảm, được xây dựng qua những hình ảnh ẩn dụ và biểu tượng, thể hiện sự yêu thương, trân trọng và gắn bó sâu sắc.

Trang 72 — Bài thơ

Câu 1. Trong cảm nhận của nhân vật trữ tình, đất nước hiện ra qua những hình ảnh nào? Đặc điểm chung của những hình ảnh ấy là gì?

Trả lời: Trong cảm nhận của nhân vật trữ tình, đất nước hiện ra qua những hình ảnh:

  • "ba ông táo thờ trong bếp"
  • "tuổi thơ buồn như giọt nước trong lá sen"
  • "mẹ đốt cúi trên rừng cha làm cá ngoài biển"
  • "ăn rau rìu rau cỏ rau trai"
  • "nuôi lớn người từ ngày mở đất"
  • "bốn ngàn năm năm gai ném mặt"
  • "một tấc lòng cũng trừng Âu Cơ"
  • "một tiếng nói cũng đầy hồn Thánh Gióng"

Đặc điểm chung của những hình ảnh ấy là:

  • Mang tính biểu tượng, gợi nhớ về lịch sử, văn hóa và truyền thống của dân tộc Việt Nam.
  • Thể hiện sự gắn kết giữa con người với đất nước, quê hương.

Câu 2. Những từ ngữ, dòng thơ, câu thơ nào thể hiện trực tiếp tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình với đất nước? Phân tích ý nghĩa của dòng thơ có tính chất như một điệp khúc trong văn bản.

Trả lời: Những từ ngữ, dòng thơ, câu thơ thể hiện trực tiếp tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình với đất nước:

  • "Tôi yêu đất nước này làm than"
  • "Tôi yêu đất nước này chân thật / Như yêu căn nhà nhỏ có mẹ của tôi / Như yêu em nụ hôn ngọt trên môi / Và yêu tôi đã biết làm người"

Dòng thơ có tính chất như một điệp khúc:

  • "Cứ trồng đất nước mình thôi nhé"

Ý nghĩa của dòng thơ:

  • Thể hiện mong muốn được cống hiến, xây dựng và yêu thương đất nước.
  • Gợi lên sự gắn bó, trách nhiệm của mỗi người với quê hương.

Câu 3. Hãy tìm các biểu hiện về giọng điệu của nhân vật trữ tình trong văn bản Bài thơ của một người yêu nước mình. Qua đó, em có suy nghĩ gì về tình cảm, thái độ của nhân vật trữ tình đối với đất nước?

Trả lời: Các biểu hiện về giọng điệu của nhân vật trữ tình:

  • Giọng điệu chân thành, tha thiết.
  • Giọng điệu tự hào, yêu thương.

Qua đó, em có suy nghĩ:

  • Tình cảm của nhân vật trữ tình đối với đất nước là sâu sắc, thiết tha.
  • Thái độ của nhân vật trữ tình là tích cực, trách nhiệm và yêu thương.

Trang 73 — Thực hành đọc hiểu: Thời gian

Câu 1. Chuẩn bị

  • Tìm hiểu và ghi lại những thông tin cần thiết về nhà thơ Văn Cao để vận dụng vào đọc hiểu bài thơ Thời gian.

  • Đọc trước bài thơ Thời gian và ghi lại những cảm nhận đầu tiên của em về tác phẩm.

  • Hãy nhớ lại một trải nghiệm khó quên của bản thân về vai trò của thời gian đối với cuộc sống của em hoặc những người xung quanh.

  • Em nghĩ gì về ý nghĩa của những câu nói sau:

  • “Một giờ không phải một giờ, đó là một chiếc bình đầy hương vị, âm thanh, dự kiến và hoàn cảnh.” (Mác-xen Prút – Marcel Proust)

  • “Đừng đi qua thời gian mà không để lại dấu vết.” (Ken-thau-din - Cantauzene)

Trả lời:

  1. Tìm hiểu về nhà thơ Văn Cao:

    • Văn Cao (1923 - 1995), quê ở Hải Phòng.
    • Là một trong những nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại.

  2. Cảm nhận đầu tiên về bài thơ Thời gian:

    • Bài thơ có thể mang chủ đề về sự quý giá của thời gian, sự trôi chảy không ngừng của thời gian và vai trò của nó trong cuộc sống.

  3. Trải nghiệm khó quên về vai trò của thời gian:

    • Thời gian đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống, giúp con người trưởng thành, học hỏi và phát triển.

  4. Ý nghĩa của các câu nói:

    • “Một giờ không phải một giờ, đó là một chiếc bình đầy hương vị, âm thanh, dự kiến và hoàn cảnh.”: Thời gian không chỉ đơn thuần là khoảng thời gian mà còn chứa đựng những giá trị và trải nghiệm.
    • “Đừng đi qua thời gian mà không để lại dấu vết.”: Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sống có ý nghĩa, để lại dấu ấn trong cuộc đời.

Câu 2.

Trả lời:

  • Dựa vào văn bản trên, hãy vẽ một bức tranh về đất nước.

  • Hãy viết một đoạn / bài thơ về đất nước với chủ đề “Đất nước tôi”.

  • Viết một đoạn văn (khoảng 10 - 15 dòng) giới thiệu một vẻ đẹp của đất nước trong cảm nhận của nhà thơ Trần Vàng Sao.

Trả lời:

  1. Vẽ bức tranh về đất nước:

    • Bức tranh có thể là hình ảnh một đất nước Việt Nam với các biểu tượng như: bản đồ Việt Nam, núi non hùng vĩ, biển xanh, và những nét văn hóa đặc trưng.

  2. Viết bài thơ về đất nước với chủ đề “Đất nước tôi”:

    Đất nước tôi - một mảnh đất giàu
Với những dòng sông, núi non cao
Từ Bắc vào Nam, từ Nam ra Bắc
Đất nước tôi - một tình yêu bao la

  3. Đoạn văn giới thiệu vẻ đẹp của đất nước trong cảm nhận của nhà thơ Trần Vàng Sao:

    • Trong cảm nhận của nhà thơ Trần Vàng Sao, vẻ đẹp của đất nước hiện lên qua những hình ảnh giản dị nhưng sâu sắc. Nhà thơ đã khắc họa đất nước như một người yêu thương, gắn bó sâu nặng. Đoạn văn có thể diễn đạt như sau:
      Nhà thơ Trần Vàng Sao đã thể hiện tình yêu đất nước sâu sắc qua những vế thơ ngắn gọn nhưng đầy hình ảnh. “Đất là nơi anh đến trường / Nước là nơi em tắm / Đất Nước là nơi ta hồ hẹn / Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thẳm” - những câu thơ này không chỉ là lời miêu tả mà còn là sự hóa thân của tình yêu vào đất nước.