Trang 73 — Nguyên tiêu
Câu 1. Xác định bố cục của bài thơ.
Trả lời: Bài thơ có thể được chia thành hai phần:
- Phần 1 (hai dòng đầu): Cảnh đêm nguyên tiêu.
- Phần 2 (bốn dòng còn lại): Hình ảnh con thuyền chở trăng và cảm nhận về đêm nguyên tiêu.
Câu 2. Cho biết trong hai dòng thơ đầu:
a. Cảnh đêm nguyên tiêu được gợi tả với những nét đặc trưng nào?
Trả lời: Cảnh đêm nguyên tiêu được gợi tả với những nét đặc trưng:
- "Yên ba thâm xứ đám quân sự" (trong sương khói, nơi sâu thẳm có tiếng đàn quân sự).
- "Giữa nơi khói sóng thẳm thẳm, bàn bạc việc quân" (trong không gian khói sóng mênh mang, bàn bạc việc quân).
a. Hình ảnh, từ ngữ, văn, nhịp trong nguyên tác có tác dụng như thế nào trong việc gợi tả những nét đặc trưng ấy?
Trả lời: Hình ảnh, từ ngữ, văn, nhịp trong nguyên tác có tác dụng:
- "Yên ba thâm xứ" tạo hình ảnh khói dày đặc, mờ ảo, gợi không gian sâu thẳm, bí ẩn.
- "Thâm xứ" nhấn mạnh sự sâu thẳm, khói sương bao trùm.
- "Khói sóng thẳm thẳm" gợi cảm giác mênh mang, xa xăm.
Câu 3. So với hai dòng thơ đầu, bức tranh đêm nguyên tiêu ở hai dòng thơ cuối có gì khác biệt? Theo bạn, dòng thơ thứ ba "Yên ba thâm xứ đám quân sự" (Giữa nơi khói sóng thẳm thẳm, bàn bạc việc quân) có vai trò gì trong việc tạo ra sự khác biệt đó?
Trả lời:
- Hai dòng đầu tập trung vào không gian khói sương, quân sự thầm lặng.
- Hai dòng cuối chuyển sang hình ảnh cụ thể hơn: con thuyền chở trăng.
Dòng thơ thứ ba đóng vai trò chuyển ý, nối giữa không gian trừu tượng và hình ảnh cụ thể.
Câu 4. Bạn cảm nhận thế nào về hình ảnh con thuyền chở trăng ở dòng thơ cuối "Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền" (Nửa đêm trở về, thuyền chở đầy ánh trăng)?
Trả lời: Hình ảnh con thuyền chở trăng gợi cảm giác:
- Tràn ngập ánh sáng trong đêm.
- Không gian riêng tư, bình yên.
Câu 5. Nêu cảm nhận của bạn về tâm hồn, phong thái của nhà thơ Hồ Chí Minh qua bài thơ.
Trả lời: Tâm hồn và phong thái của Hồ Chí Minh được thể hiện:
- Yêu thiên nhiên, yêu nước.
- Phong thái ung dung, tự nhiên.
Câu 6. Nhiều nhà nghiên cứu văn học cho rằng, thơ của tác giả Hồ Chí Minh thường có sự kết hợp giữa tính cổ điển và tính hiện đại. Bài thơ Nguyên tiêu có thể hiện sự kết hợp hai tính chất đó hay không? Vì sao?
Trả lời:
- Tính cổ điển: sử dụng hình ảnh truyền thống (trăng, thuyền).
- Tính hiện đại: góc nhìn hiện đại, cảm xúc chân thật.
Đọc kết nối chủ điểm GIÁ TRỊ CỦA TẬP TRUYỆN VÀ KÍ (NGUYỄN ÁI QUỐC)
Đọc văn bản
Trả lời: Nội dung văn bản:
"...Sáu bài..."
Tập Truyện và kí của Nguyễn Ái Quốc có nhiều bài phong phú.
Nội dung: chuyện khắp năm châu, trước hết là Việt Nam.
Dịch và giới thiệu bởi Phạm Huy Thông.
Trang 74 — (không rõ tên bài/chương/tác phẩm)
(Không có câu hỏi rõ ràng trong phần văn bản cung cấp.)
Tuy nhiên, dựa trên nội dung trang 74, có thể rút ra một số ý chính để thảo luận hoặc trả lời câu hỏi tiềm năng:
Phân tích phong cách viết của Hồ Chí Tịch trong thể loại truyện và kí:
- Phong cách viết của Hồ Chí Tịch trong thể loại truyện và kí được đặc trưng bởi sự vui, nhẹ, thoải mái, thoát đọc như mạn đàm, phóng bút, nhưng vẫn chứa đựng nội dung sâu sắc và ý nghĩa giáo dục lớn.
- Người viết sử dụng hình thức văn nghệ dễ tiếp thu, thấm thía để truyền tải tư tưởng cao cả.
Ý nghĩa giáo dục và nội dung tư tưởng trong tác phẩm:
- Hồ Chí Tịch dùng ngôn ngữ "mạnh mẽ vào kẻ thù chính của cách mạng", phê phán thực dân và phong kiến.
- Người nhấn mạnh: "treo bao tấm gương đạo đức và dùng cảm, chí khí và tự tôn" để khơi dậy tinh thần yêu nước.
Nhận xét về sự đa dạng trong nội dung và hình thức của truyện và kí của Hồ Chí Tịch:
- Tác phẩm có nội dung từ tưởng và tình cảm phong phú, cốt truyện đa dạng.
- Dù đề tài tập trung vào đấu tranh cách mạng, các tác phẩm vẫn thể hiện sự nhất quán và phong phú trong cách thể hiện.
Trang 76 — Thực hành tiếng Việt
Câu 1. Phân tích biện pháp tu từ nói mỉa trong các trường hợp sau và nêu tác dụng của biện pháp này:
a. Do sức ép của công luận ở Pháp và ở Đông Dương, ông Va-ren đã nỉa chính thức hứa sẽ chăm sóc vụ Phan Bội Châu. Ông hứa thế; giả thị cứ cho rằng một vị toàn quyền Đông Dương mà lại biết giữ lời hứa danh dự, thì chúng ta vẫn được phép tự hỏi liệu quan Toàn quyền Va-ren sẽ "chăm sóc" vụ ấy vào lúc nào và ra làm sao.
Trước hết, ngài chỉ muốn chăm sóc đến khi nào yên vị thật xong xuôi ở bên ấy đã. Nhưng ngài lại chỉ vìa mới xuống tàu, mà hành trình từ Mác-xây đến Sài Gòn kéo dài chừng bốn tuần lễ co. Như vậy có nghĩa là trong bốn tuần lễ đó, Phan Bội Châu vẫn bị giam trong tù.
(Nguyễn Ái Quốc, Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu)
Trả lời:
Biện pháp tu từ nói mỉa trong đoạn văn trên là:
- "giả thị cứ cho rằng một vị toàn quyền Đông Dương mà lại biết giữ lời hứa danh dự"
- "chỉ vìa mới xuống tàu"
Tác dụng:
- Làm cho câu văn trở nên sinh động, hài hước, châm biếm.
- Thể hiện thái độ mỉa mai, châm biếm của tác giả đối với việc hứa hẹn của ông Va-ren.
b. Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên via hè, trong của tiệm. Nhìn cu-li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân dầm đất lạch bạch trên mặt đường nóng bóng; những quả đưa hầu bổ phanh đó lôm côm; những xâu lạp xưởng lẳng dưới mái hiên các hiệu con; cái rổ một chú khách trung ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập. Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!
(Nguyễn Ái Quốc, Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu)
Trả lời:
Biện pháp tu từ nói mỉa trong đoạn văn trên là:
- "cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương"
- "Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!"
Tác dụng:
- Làm cho câu văn trở nên sinh động, hài hước, châm biếm.
- Thể hiện thái độ mỉa mai, châm biếm của tác giả đối với việc Va-ren lần đầu tiên thấy cảnh thành phố Đông Dương.