Trang 81 — Thực hành tiếng Việt
Câu 1. Tìm trong văn học Việt Nam thời trung đại một số trường hợp mượn ý tưởng hoặc mượn nguyên câu chữ từ một tác phẩm khác.
Trả lời: Trong văn học Việt Nam thời trung đại, có nhiều trường hợp mượn ý tưởng hoặc mượn nguyên câu chữ từ một tác phẩm khác. Ví dụ, trong bài thơ Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ, tác giả đã mượn ý tưởng và chi tiết từ các câu chuyện dân gian và lịch sử Trung Hoa để xây dựng nên các truyện kỳ ảo. Một trường hợp nổi bật khác là Tấm Cám, một truyện cổ tích dân gian Việt Nam, có nhiều yếu tố tương đồng với truyện Cinderella của phương Tây. Những mượn ý tưởng này giúp làm giàu thêm văn hóa và nội dung của tác phẩm.
Câu 2. Đọc đoạn văn dưới đây và xác định các dấu hiệu cho thấy người viết có thức tuân thủ quy định về trích dẫn:
"Đánh giá về nhà văn Nguyễn Tuân, nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Mạnh viết: "Ông không hoàn toàn thoát li thực tại, nhưng nhìn thực tại ông chỉ thấy về đẹp, ..."
Trả lời: Các dấu hiệu cho thấy người viết có thức tuân thủ quy định về trích dẫn:
- Sử dụng dấu ngoặc kép (“) để trích dẫn nguyên văn lời của nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Mạnh.
- Ghi rõ nguồn trích dẫn: "nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Mạnh viết"
Một số quy định liên quan đến vấn đề tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
- Có sự khác biệt đáng kể trong cách nhìn nhận về vấn đề sử dụng ý tưởng, câu chữ của người đi trước ở những bối cảnh lịch sử và văn hoá khác nhau. Trên thế giới, trước khi văn học hiện đại được hình thành, việc người viết đưa một ý văn, ý thơ, cách diễn đạt nào đó của một tác phẩm văn học khác vào sáng tác của mình được chấp nhận.
Trang 79 — (Không có tên bài/chương rõ ràng)
Câu 3. Hãy viết lại các đoạn văn dùng cách dẫn trực tiếp dưới đây thành đoạn văn dùng cách dẫn gián tiếp, mang tính chất tóm lược.
a. Trong Yêu và đồng cảm của Phong Tử Khải có đoạn viết: "Nói cách khác, con người ta vốn là nghệ thuật, vốn giàu lòng đồng cảm. Chỉ khi lớn lên bị cách nghĩ của người đời đùn ép, nên tấm lòng ấy mới bị cản trở hoặc hao mòn. Chỉ có kẻ thông minh mới không khuất phục, dù bên ngoài chịu đủ thứ áp bức thì bên trong vẫn giữ được lòng đồng cảm đáng quý đó. Những người ấy chính là nghệ sĩ." (Phong Tử Khải, Yêu và đồng cảm, in trong Ngữ văn 10, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2022, tr. 80)
Trả lời: Trong tác phẩm Yêu và đồng cảm, Phong Tử Khải cho rằng "con người ta vốn là nghệ thuật, giàu lòng đồng cảm". Tuy nhiên, khi con người lớn lên và bị ảnh hưởng bởi cách nghĩ của xã hội, tấm lòng đồng cảm ấy có thể bị cản trở hoặc hao mòn. Chỉ những người thông minh, kiên cường, dù chịu nhiều áp bức từ bên ngoài nhưng vẫn giữ được lòng đồng cảm quý giá. Họ chính là những nghệ sĩ.
b. A. Anh-xtanh (A. Einstein) quan niệm: "Chỉ cá thể đơn lẻ mới có thể tư duy và qua đó, tạo ra những giá trị mới cho xã hội, vàng, thậm chí để ra những quy phạm đạo đức mới cho đời sống cộng đồng hướng theo. Nếu không có những cá thể sáng tạo, suy nghĩ và phán xét độc lập, thì sự phát triển lên cao của xã hội là khó tưởng tượng; cũng như vậy, một cá thể đơn lẻ sẽ không thể phát triển nếu thiếu mảnh đất định hình đương của cộng đồng." (A. Anh-xtanh, Cộng đồng và cá thể, in trong Ngữ văn 11, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà Nội, 2023, tr. 108)
Trả lời: A. Anh-xtanh từng quan niệm rằng chỉ có cá thể đơn lẻ mới có khả năng tư duy sáng tạo, từ đó tạo ra những giá trị mới cho xã hội, đề xuất các quy phạm đạo đức mới giúp đời sống cộng đồng phát triển tốt hơn. Nếu không có những cá thể dám suy nghĩ và phán xét độc lập, xã hội khó có thể phát triển. Đồng thời, một cá thể cũng không thể phát triển nếu thiếu sự định hướng và hỗ trợ từ cộng đồng.
Câu 4. Nêu quan điểm của bạn về vấn đề đạo văn. Tự nhận xét về việc bản thân sử dụng ý của người khác khi thực hiện các bài viết trong quá trình học tập.
Trả lời: Vấn đề đạo văn là một vấn đề nghiêm trọng trong học tập và nghiên cứu. "Đạo văn" là hành vi sử dụng ý tưởng, thông tin của người khác mà không dẫn nguồn hoặc không có sự đóng góp đáng kể của cá nhân vào nội dung đó. Điều này không chỉ vi phạm nguyên tắc học thuật mà còn làm mất đi giá trị đích thực của việc học và nghiên cứu.
Trong quá trình học tập, việc sử dụng ý kiến của người khác là điều cần thiết để mở rộng hiểu biết và làm giàu thêm nội dung của bài viết. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải biết cách trích dẫn đúng quy tắc và tôn trọng thành quả lao động của người khác. Bản thân tôi đã nhiều lần sử dụng ý kiến của các tác giả trong các bài viết, nhưng luôn cố gắng dẫn nguồn rõ ràng và sử dụng chúng như một tài liệu tham khảo, hỗ trợ cho lập luận của mình.
Tôi nhận thấy việc sử dụng ý của người khác một cách có trách nhiệm không chỉ giúp nâng cao chất lượng bài viết mà còn rèn luyện kỹ năng làm việc và tôn trọng thành quả của người khác. Đây là một kỹ năng quan trọng mà mỗi học sinh cần phải học và thực hành trong quá trình học tập.
Trang 83 — Viết thư trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm
Yêu cầu
- Xác định rõ đối tượng nhận thư (cá nhân hoặc cơ quan, tổ chức).
- Thể hiện rõ mục đích viết thư và vấn đề chính được trình bày, trao đổi, bàn luận trong thư.
- Trình bày tường minh, mạch lạc các thông tin (nếu mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin) hoặc triển khai các nội dung phù hợp để khẳng định một quan niệm hay sự cần thiết phải tiến hành công việc hay hoạt động (nếu mục đích chủ yếu là thuyết phục).
- Sử dụng ngôn ngữ (gồm cả từ ngữ xưng hô) phù hợp với mục đích viết thư và người nhận.
- Sử dụng yếu tố bổ trợ để đạt được mục đích viết một cách hiệu quả.
Trang 84 —
Câu hỏi:
- Dẫn dắt vào vấn đề cần trao đổi.
- Kể câu chuyện có liên quan đến vấn đề trao đổi.
- Tìm hiểu vấn đề được gợi ra từ câu chuyện: tình trạng bất công đối với nhiều người lao động ở châu Phi.
Dẫn dắt vào vấn đề cần trao đổi
Trong xã hội hiện đại, vấn đề lao động và công bằng xã hội đang trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu của toàn cầu. Việc làm và điều kiện lao động của người lao động ở các quốc gia, đặc biệt là ở châu Phi, đang là một vấn đề nhức nhối.
Kể câu chuyện có liên quan đến vấn đề trao đổi
Sự việc diễn ra vào thứ Ba tuần trước. Hôm ấy đang lên cơn ghiền sờ cô la thì tình cờ tìm thấy thanh kẹo có la tinh cô tìm thấy thanh số cô la đó cũng kẹo em cho chị cách đó ít lâu. Thanh số cô la đó cũng chẳng có gì đặc biết ngoại trừ nó không được sản xuất tại Cộng hòa Séc. Chính em cũng đã có lần quyết rằng, thanh kẹo này chẳng có gì đặc biệt đâu và thậm chí, em còn kể cho chị nghe dôi điều về nó nữa. Và rồi theo thói quen, chị vẫn lắng nghe em diễn thuyết say sưa nhưng rất tiếc, hôm đó vì cho rằng, điều em kể chẳng có gì thú vị cả nên chị không hề chú ý. Vì thế lần ấy chị có nhập tâm được chút gì đâu cả chứ. Đến khi nhìn vào lớp giấy bọc chị mới nhận ra trên đó chưa đầy đủ thông tin. Chị ngạc nhiên khi dọc được dòng chữ bằng tiếng Anh: "Mua sản phẩm thương mại tự do - một nghĩa cử cao đẹp!". Chị đoán có chút gì đó kì bí ẩn sau khẩu hiệu quảng cáo trên thanh số cô la này. Nhưng chị chẳng phát hiện ra điều gì ngoài những thông tin về sản phẩm như thành phần và nguồn gốc xuất xứ là Dăm-bi-a (Zambia). Sau đó vì sốt sắng tìm hiểu thông tin để giải tỏa cơn hiểu kì.
Tìm hiểu vấn đề được gợi ra từ câu chuyện: tình trạng bất công đối với nhiều người lao động ở châu Phi
Điều ngạc nhiên nhất đó là chị đã tìm thấy chủ đề cần tra cứu ngay trên một trang web bằng tiếng Séc được dịch từ tiếng Anh cho nên nó giúp chị dễ hiểu hơn. Chị bắt đầu dọc và ngay lập tức biết được bao điều vô cùng bổ ích. Thanh số cô la chị vừa định ăn kia hoá ra lại là một thanh kẹo không hề bình thường. Người làm ra thanh kẹo ở Dăm-bi-a đã nhận được khoản tiền lương đủ để giúp chính anh ta và gia đình có được cuộc sống khá. Điều đó cũng chẳng có gì lạ nhưng sau đó chị còn đọc được rằng, có rất nhiều người trên toàn châu Phi, gồm cả trẻ em, phải làm việc trong những điều kiện vô cùng tối tệ và tiền lương rất thấp. Hầu như không một ai kiếm được đồng lương khá khá cả. Thực tế này càng cuốn hút trí tò mò của chị và rồi chị cũng vui lên khi được biết đã có những tổ chức quan tâm tới những người như vậy. Họ mua toàn bộ số sản phẩm những người này làm ra rồi đem bán sang châu Âu với giá thành cao hơn để đảm bảo cho người lao động có được
Kết luận
Tình trạng bất công đối với nhiều người lao động ở châu Phi là một vấn đề cần được quan tâm và giải quyết. Chúng ta cần nâng cao nhận thức về vấn đề này và hỗ trợ những người lao động đang gặp khó khăn.