Trang 86 — Chuẩn bị tranh biện
Câu 1. *Để có thể trở thành đề tài của một cuộc tranh biện, vấn đề đưa ra cần tạo được các luồng ý kiến trái ngược và tương đối cân bằng với nhau, tức mỗi bên đều có những lí lẽ mạnh mẽ để bảo vệ cho quan điểm của mình. Ngoài ra, vấn đề tranh biện cần có phạm vi phù hợp, không quá rộng hay quá hẹp; có tính thời sự, thiết thực với đời sống, đáp ứng được sự quan tâm, chờ đợi của những người tham gia để cuộc tranh biện trở nên có ý nghĩa, gây được hứng thú. Vấn đề tranh biện thường được phát biểu dưới hình thức một ý kiến, một nhận định; những người tham gia sẽ thể hiện quan điểm tán thành hoặc phản đối. Ví dụ:
- Cần cẩm tô đi vào trung tâm thành phố.
- Nên chọn nghề theo nhu cầu của thị trường lao động.
- Cần phát triển hình thức học và làm việc trực tuyến để thay thế dần hình thức học và làm việc truyền thống.
- Giáo dục ở Việt Nam cần chú trọng định hướng giáo dục khai phóng.*
Trả lời: Các yêu cầu để một vấn đề trở thành đề tài của một cuộc tranh biện bao gồm:
- Tạo được các luồng ý kiến trái ngược và tương đối cân bằng với nhau.
- Mỗi bên phải có những lí lẽ mạnh mẽ để bảo vệ cho quan điểm của mình.
- Vấn đề tranh biện cần có phạm vi phù hợp (không quá rộng hay quá hẹp).
- Có tính thời sự, thiết thực với đời sống.
- Đáp ứng được sự quan tâm, chờ đợi của những người tham gia để cuộc tranh biện trở nên có ý nghĩa và gây được hứng thú.
Câu 2. Một cuộc tranh biện thường có sự tham gia của hai đội, thể hiện quan điểm trái ngược nhau. Mỗi đội có thể có 2 – 3 thành viên. Ngoài ra, cần có người điều hành và khán giả theo dõi, đánh giá, bình chọn. Mỗi người có thể tham gia vào đội tranh biện bảo vệ cho quan điểm mà mình tán thành hoặc vào đội tranh biện bảo vệ cho quan điểm mà thực ra mình muốn phản đối. Sự linh hoạt trong việc lựa chọn đội tranh biện giúp những người tham gia có điều kiện hiểu rõ và khai thác điểm mạnh cũng như điểm yếu của mỗi quan điểm để phát triển hiệu quả kĩ năng phản biện.
Trả lời: Một cuộc tranh biện thường bao gồm:
- Hai đội tham gia, thể hiện quan điểm trái ngược nhau.
- Mỗi đội có thể có từ 2 đến 3 thành viên.
- Người điều hành và khán giả theo dõi, đánh giá, bình chọn.
Câu 3. *Để chuẩn bị nội dung cho cuộc tranh biện, người tham gia cần chú ý:
- Tìm hiểu kĩ về vấn đề tranh biện, xem xét vấn đề từ nhiều góc độ để nhận ra khả năng có những quan điểm khác biệt, đối lập.
- Dự kiến những lí lẽ có thể bị phản bác để suy nghĩ cách bảo vệ.
- Phân biệt ba loại lập luận để chuẩn bị và vận dụng hiệu quả trong quá trình tranh biện: Lập luận để chứng minh quan điểm của nhóm mình là đúng đắn; Lập luận để chứng minh quan điểm của nhóm đối lập là sai trái; Lập luận để bảo vệ quan điểm của nhóm mình trước ý kiến phản biện của đối phương.*
Trả lời: Để chuẩn bị nội dung cho cuộc tranh biện, người tham gia cần:
- Tìm hiểu kĩ về vấn đề tranh biện từ nhiều góc độ.
- Dự kiến những lí lẽ có thể bị phản bác và suy nghĩ cách bảo vệ.
- Phân biệt ba loại lập luận:
- Lập luận để chứng minh quan điểm của nhóm mình là đúng đắn.
- Lập luận để chứng minh quan điểm của nhóm đối lập là sai trái.
- Lập luận để bảo vệ quan điểm của nhóm mình trước ý kiến phản biện của đối phương.
Câu 4. *Tranh biện là hình thức giao tiếp nhằm phân định sự đúng – sai, thuyết phục – không thuyết phục của các quan điểm. Tuy vậy, một cuộc tranh biện cần được diễn ra trên tinh thần bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau. Muốn vậy, các bên tham gia tranh biện cần tuân thủ một số quy tắc (xem Tìm hiểu quy tắc tranh biện trong Bài 8 – Cấu trúc của văn bản thông tin, sách giáo khoa Ngữ văn 11, tập hai, tr. 87).
- Chú ý dùng từ chỉ phù hợp khi tranh biện. Trong quá trình tranh biện, có thể có những ý kiến phản biện gay góc, mỗi người cần điểm tĩnh, kiểm soát được thái độ và ngữ điệu nói.*
Trả lời: Một cuộc tranh biện cần tuân thủ các quy tắc:
- Diễn ra trên tinh thần bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau.
- Tuân thủ các quy tắc (xem Tìm hiểu quy tắc tranh biện trong Bài 8 – Cấu trúc của văn bản thông tin, sách giáo khoa Ngữ văn 11, tập hai, tr. 87).
- Chú ý dùng từ chỉ phù hợp khi tranh biện.
- Trong quá trình tranh biện, có thể có những ý kiến phản biện gay góc, mỗi người cần điểm tĩnh, kiểm soát được thái độ và ngữ điệu nói.