Trang 9 — Đây thôn Vĩ Dạ

Câu hỏi 1. Những hồi ức về một cảnh, một người nào đó trong quá khứ thường gợi cho ta cảm xúc gì?

Trả lời: Những hồi ức về một cảnh, một người nào đó trong quá khứ thường gợi cho ta cảm xúc về sự hoài niệm, nhớ nhung, có thể kèm theo nỗi buồn hoặc niềm vui, tùy thuộc vào bản chất của hồi ức.

Câu hỏi 2. Sao anh không về chơi thôn Vĩ?

Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên.

Vườn ai mượt quá, xanh như ngọc

Lá trúc che ngang mặt chữ điền

Giớ theo lối gió, mây đường mây,

Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó,

Có chở trăng về kịp tối nay?

Trả lời: Câu hỏi "Sao anh không về chơi thôn Vĩ?" thể hiện sự thắc mắc, mời gọi và cũng ngầm chứa nỗi buồn, hoài niệm của người viết khi nhớ về thôn Vĩ Dạ.

Câu hỏi 3. Mơ khách đường xa, khách đường xa,

Áo em trắng quá nhìn không ra

Ở đây sương khói mờ nhân ảnh,

Ai biết tình ai có đậm đà?

Trả lời: Câu hỏi cuối bài "Ai biết tình ai có đậm đà?" thể hiện tâm trạng của chủ thể trữ tình, đó là sự cô đơn, hoài nghi về tình cảm và sự kết nối giữa người với người, đồng thời mang một nỗi buồn sâu lắng, khó phai.

Câu hỏi 4. Tưởng tượng: Hình dung cảnh thôn Vĩ Dạ được gợi tả.

Trả lời: Cảnh thôn Vĩ Dạ được gợi tả với hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, lãng mạn:

  • "Nắng hàng cau nắng mới lên" → Tạo không gian sáng bừng, tươi mới.
  • "Vườn ai mượt quá, xanh như ngọc" → Biểu hiện vẻ đẹp mềm mại, tươi mát của khu vườn.
  • "Lá trúc che ngang mặt chữ điền" → Hình ảnh trúc xanh che lấp mặt, tạo nên một bức tranh duyên dáng.
  • "Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay" → Dòng nước tĩnh lặng, hoa bắp đung đưa trong gió, gợi cảm giác yên bình nhưng cũng thấm đẫm nỗi buồn.

Câu hỏi 5. So sánh: Chú ý sự chuyển đổi không gian, thời gian ở khổ thơ này.

Trả lời: Sự chuyển đổi không gian, thời gian trong khổ thơ thể hiện sự thay đổi từ hiện tại sang quá khứ, từ gần gũi sang xa cách:

  • "Thuyền ai đậu bến sông trăng đó, / Có chở trăng về kịp tối nay?" → Không gian đêm trăng, bến sông vắng vẻ, mang tính gợi cảm và hoài nghi.

Câu hỏi 6. Suy luận: Câu hỏi cuối bài thể hiện tâm trạng gì của chủ thể trữ tình?

Trả lời: Câu hỏi cuối "Ai biết tình ai có đậm đà?" thể hiện tâm trạng cô đơn, hoài nghi và khao khát được đáp lại tình cảm chân thành, đồng thời mang một nỗi buồn sâu lắng về sự vô thường của tình cảm.

Trang 10 — Sau khi đọc

Câu 1. Câu hỏi ở dòng thơ thứ nhất là lời của ai nói với ai? Bạn hình dung như thế nào về cảnh và người thôn Vĩ qua khổ 1?

Trả lời: Câu hỏi ở dòng thơ thứ nhất là lời của tác giả nói với người thôn Vĩ.

  • Cảnh thôn Vĩ được hình dung qua những hình ảnh: "hoa về trong đêm", "cỏ non xanh tận chân trời", "cồn nhỏ", "dòng sông", "rặng salôn".
  • Người thôn Vĩ được hình dung là người có vẻ đẹp dịu dàng, sâu sắc, hòa mình với thiên nhiên.

Câu 2. Phong cảnh ở khổ 2 có gì khác so với cảnh sông nước mà bạn từng biết? Từ "kịp" trong câu hỏi tu từ ở cuối khổ thơ cho thấy điều gì trong cảm quan của chủ thể trữ tình?

Trả lời: Phong cảnh ở khổ 2 có sự khác biệt so với cảnh sông nước thông thường bởi sự vắng vẻ, hẻo lánh và có chút u buồn.

  • Từ "kịp" trong câu hỏi tu từ cho thấy cảm quan của chủ thể trữ tình là sự nuối tiếc, day dứt.

Câu 3. "Khách đường xa" ở khổ thơ cuối có thể là ai? Tử những hình ảnh trong khổ thơ này, xác định mối liên hệ cảm xúc giữa chủ thể trữ tình và "em".

Trả lời: "Khách đường xa" có thể là người lữ khách xa xôi, cũng có thể là hình ảnh ẩn dụ cho nỗi nhớ, cho tình yêu xa cách.

  • Mối liên hệ cảm xúc giữa chủ thể trữ tình và "em" là sự nhung nhớ, tiếc nuối và khát khao được sum vầy.

Câu 4. Xác định chủ thể của ba câu hỏi trong bài thơ. Ba câu hỏi này thể hiện tình cảm, cảm xúc gì của người hỏi?

Trả lời: Chủ thể của ba câu hỏi trong bài thơ chính là tác giả – người đang hoài nhớ về thôn Vĩ.

  • Ba câu hỏi này thể hiện tình cảm, cảm xúc của người hỏi:
    • Sự hoài nghi
    • Sự nuối tiếc
    • Sự day dứt.

Câu 5. Nhận xét về sự thay đổi của ngoại cảnh và cảm xúc của chủ thể trữ tình qua ba khổ thơ.

Trả lời:

  • Ngoại cảnh:
    • Khổ 1: Cảnh thôn Vĩ với thiên nhiên đẹp, lãng mạn
    • Khổ 2: Cảnh sông nước mênh mang, xa xôi
    • Khổ 3: Cảnh "khách đường xa", "đầu đường không thưa"
  • Cảm xúc của chủ thể trữ tình:
    • Hoài nghi về sự tồn tại của thôn Vĩ
    • Nuối tiếc về một cơ hội đã qua
    • Day dứt, nhớ nhung

Câu 6. Yếu tố siêu thực trong bài thơ thể hiện qua những từ ngữ, hình ảnh nào? Phân tích ý nghĩa của những từ ngữ, hình ảnh đó.

Trả lời: Yếu tố siêu thực trong bài thơ thể hiện qua:

  • Hình ảnh "hoa về trong đêm" → Tạo cảm giác huyền ảo, mơ hồ
  • Hình ảnh "khách đường xa" → Gợi cảm giác xa xôi, hư vô

Câu 7. Nêu chủ đề của bài thơ. Những biện pháp nghệ thuật nào góp phần thể hiện chủ đề đó?

Trả lời: Chủ đề của bài thơ là nỗi nhớ và sự tiếc nuối của người con trai dành cho người thôn Vĩ.

  • Những biện pháp nghệ thuật góp phần thể hiện chủ đề:
    • Hình ảnh tượng trưng
    • Câu hỏi tu từ
    • Ngôn ngữ lãng mạn, giàu hình ảnh

Trang 11 — Đàn ghi ta của Lor-ca (Lor-ca)

Câu hỏi 1. Hãy tìm hiểu thông tin về nhà thơ Lor-ca và đất nước Tây Ban Nha trước khi đọc văn bản này.

Trả lời:

  • Lor-ca: tên đầy đủ là Phê-đê-ri-cô Gar-xi-a Lor-ca (Federico García Lorca) (1898 - 1936), là nhạc sĩ, nhà thơ, nhà soạn kịch thiên tài người Tây Ban Nha, người đặt nền móng cho những cách tân mạnh mẽ của văn học nghệ thuật Tây Ban Nha đầu thế kỷ XX. Ông cũng là một chiến sĩ đấu tranh chống chế độ độc tài thần phát xít Ph ran-cô (Franco) và bị lực lượng này ám sát vào năm 1936.
  • Tây Ban Nha:
    • Lor-ca gọi Tây Ban Nha là "Tây Ban Nha áo choàng đỏ gót li-la li-la li-la"
    • Với hình ảnh "áo choàng bồ kinh hoàng", đất nước Tây Ban Nha được khắc họa trong sự dữ dội, mãnh liệt và giàu cảm xúc.

Câu hỏi 2. Đọc văn bản.

Trả lời:

  • Nội dung văn bản đã được trình bày trong trang.

Câu hỏi 3. Trước khi đọc: Hãy tìm hiểu thông tin về nhà thơ Lor-ca và đất nước Tây Ban Nha trước khi đọc văn bản này.

Trả lời:

  • Học sinh sẽ tìm hiểu thông tin về nhà thơ Lor-ca và đất nước Tây Ban Nha trước khi đọc văn bản.

Câu hỏi 4. Đọc văn bản:

  • Những tiếng đàn bọt nước Tây Ban Nha áo choàng đỏ gót li-la li-la li-la đi lang thang về miền đơn độc với vầng trăng chênh choáng trên yên ngựa mỏi mòn

Tây Ban Nha hát nghêu ngao bồng kinh hoàng áo choàng bể bęt đỏ Lor-ca bị điệu về bãi bắn chàng đi như người mông du

Trả lời:

  • Học sinh sẽ đọc văn bản.

Câu hỏi 5. Tưởng tượng và hình dung như thế nào về hình ảnh "tiếng đàn bọt nước"?

Trả lời:

  • Hình ảnh "tiếng đàn bọt nước": gợi lên âm thanh nhẹ nhàng, trong trẻo, như những bong bóng nước vỡ tan trên bề mặt. Hình ảnh này có thể tượng trưng cho tiếng đàn của Lor-ca vang lên trong một không gian rộng lớn, hoang vắng, tạo nên cảm giác mỏng manh, dễ vỡ nhưng vẫn mãnh liệt, sống động.

  • "Tiếng đàn bọt nước" cũng là một ẩn dụ nghệ thuật, thể hiện sự mong manh của nghệ thuật, của tâm hồn con người nhưng vẫn mang sức sống mãnh liệt, khó phai mờ.

Trang 12 —

Câu 1. Bài thơ này có gì khác thường về hình thức (dấu câu, độ dài ngắn của khổ thơ/ dòng thơ,...)? Xác định bố cục bài thơ và mạch cảm xúc của tác giả.

Trả lời:

  • Bài thơ có hình thức độc đáo, khác thường:

    • Sử dụng nhiều khổ thơ với độ dài ngắn khác nhau.
    • Không tuân theo quy tắc về số tiếng trong dòng thơ và số dòng trong khổ thơ truyền thống.

  • Bố cục bài thơ:

    • Phần 1 (Khổ thơ đầu): Giới thiệu hình ảnh tiếng đàn và liên tưởng đến người nghệ sĩ.
    • Phần 2 (Tiếp theo): Miêu tả bi kịch của người nghệ sĩ và âm nhạc.
    • Phần 3 (Kết thúc): Kêu gọi, níu giữ tiếng đàn.

  • Mạch cảm xúc của tác giả: Từ niềm ngưỡng mộ, yêu mến tiếng đàn và người nghệ sĩ tài hoa, bài thơ chuyển sang cảm giác xót xa, đau thương và cuối cùng là sự tiếc nuối, trân trọng.

Câu 2. Nhà thơ Thanh Thảo đã sử dụng những từ ngữ, hình ảnh nào để gọi tả hình tượng nhà thơ Lor-ca trong hai khổ thơ đầu. Những từ ngữ, hình ảnh đó có điểm gì độc đáo?

Trả lời:

  • Nhà thơ Thanh Thảo sử dụng các từ ngữ và hình ảnh:

    • "tiếng ghi ta màu bạc", "tiếng ghi ta nâu", "tiếng ghi ta lá xanh biết mấy",
    • "tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan",
    • "tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy".

  • Điểm độc đáo:

    • Các hình ảnh giàu tính biểu tượng, gợi hình và cảm xúc mạnh mẽ.
    • Dùng âm thanh và màu sắc để khắc họa tiếng đàn, qua đó thể hiện số phận bi thảm của Lor-ca.

Câu 3. Tìm một số biểu tượng được sử dụng trong bài thơ. Lí giải ý nghĩa của những biểu tượng đó.

Trả lời:

  • Một số biểu tượng:

    • Tiếng đàn ghi-ta: Biểu tượng cho nghệ thuật, tài năng và tâm hồn người nghệ sĩ.
    • Màu sắc của tiếng đàn:
      • "Màu bạc", "màu nâu" tượng trưng cho vẻ đẹp, sự trong sáng và giá trị cao quý của âm nhạc.
      • "Máu chảy" tượng trưng cho sự đau thương, bi kịch của người nghệ sĩ.

  • Ý nghĩa: Những biểu tượng này nhấn mạnh sự cao cả, giá trị tinh thần của nghệ thuật và bi kịch của người nghệ sĩ khi mất đi.

Câu 4. Việc lặp lại âm thanh tiếng đàn "li-la li-la li-la" có tác dụng gì?

Trả lời:

  • Việc lặp lại âm thanh "li-la li-la li-la" có tác dụng:
    • Nhấn mạnh sự vang vọng của tiếng đàn trong không gian.
    • Gợi cảm giác thân thuộc, gần gũi và tạo nhịp điệu cho bài thơ.
    • Thể hiện sự níu kéo, hoài niệm về tiếng đàn và nghệ thuật.

Câu 5. Nhạc điệu của khổ thơ thứ hai, thứ ba có gì đặc biệt và được tạo nên từ những yếu tố nào?

Trả lời:

  • Nhạc điệu của khổ thơ thứ hai và thứ ba:

    • Khổ thơ thứ hai: Nhịp nhàng, nhẹ nhàng, tạo cảm giác u buồn.
    • Khổ thơ thứ ba: Dòng cảm xúc chảy dài, tự do, mang tính biểu tượng.

  • Những yếu tố tạo nên:

    • Sử dụng hình ảnh tượng trưng và ẩn dụ.
    • Nhịp thơ linh hoạt, tự do, gần với nhịp nói tự nhiên nhưng vẫn giàu nhạc điệu.