Trang 88 — Vai trò của đội ngũ trí thức khoa học - công nghệ trong cách mạng công nghiệp 4.0

Câu hỏi 1. Tiêu đề và nội dung của mục 4 có liên quan như thế nào với nhan đề của văn bản?

Trả lời:

  • Tiêu đề của mục 4 là: "Vai trò của đội ngũ trí thức khoa học – công nghệ trong cách mạng công nghiệp 4.0".
  • Nhan đề của văn bản là "Vai trò của trí thức trong cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại".
  • Như vậy, tiêu đề và nội dung của mục 4 cụ thể hóa vai trò của đội ngũ trí thức khoa học – công nghệ, một khía cạnh quan trọng trong vai trò của trí thức trong cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại. Điều này thể hiện sự tập trung vào một nhóm đặc biệt trong trí thức, đó là những người trực tiếp làm việc trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, nhấn mạnh sự đóng góp của họ trong cách mạng công nghiệp 4.0.

Câu hỏi 2. Những câu văn nào trong đoạn văn này nếu lên thái độ, quan điểm của tác giả?

Trả lời: Các câu văn nêu lên thái độ, quan điểm của tác giả:

  1. "Trong mọi thời đại lịch sử, tri thức luôn là nền tảng tiến bộ xã hội và đội ngũ trí thức luôn là lực lượng nòng cốt sáng tạo và truyền bá tri thức."
  • Câu này thể hiện quan điểm của tác giả về vai trò quan trọng của tri thức và đội ngũ trí thức trong lịch sử, khẳng định đây là nền tảng và lực lượng nòng cốt.
  1. "Sinh ra và trưởng thành trong lòng dân tộc, tri thức Việt Nam luôn gắn bó với dân tộc, luôn có đóng góp to lớn và quan trọng vào sự nghiệp dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước."
  • Câu này thể hiện thái độ tôn vinh và biết ơn đối với đội ngũ trí thức Việt Nam, nhấn mạnh tinh thần dân tộc và sự gắn bó mật thiết với đất nước.
  1. "Nhiều thế hệ trí thức đã trở thành những tấm gương sáng ngời về yêu nước, thương dân, hết lòng vì dân, vì nước. Vì vậy, nhân dân đã ghi công và tôn vinh trí thức 'Hiền tài là nguyên khí quốc gia'."
  • Câu này thể hiện sự tôn vinh trí thức, đồng thời nhấn mạnh rằng trí thức luôn được nhân dân và đất nước trân trọng.

Câu hỏi 3. Thông tin trong dấu ngoặc kép được trích dẫn từ đâu? Việc trích dẫn thông tin đó có tác dụng gì?

Trả lời:

  • Thông tin trong dấu ngoặc kép:

    • **"(1) Đây là câu trong Bài kỉ đề danh tiến sĩ khoa Nhâm Tuất niên hiệu Đại Bảo thứ ba của Thân Nhân Trung (1418 – 1499)."
    • **"(2) Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Chấp hành Trung ương, Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ bảy khóa X về xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước."

  • Tác dụng của việc trích dẫn:

    1. Tăng tính xác thực:
      • Việc trích dẫn nguồn gốc của các thông tin giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của thông tin được sử dụng.
    2. Thể hiện sự tôn trọng:
      • Trích dẫn nguồn thể hiện sự tôn trọng đối với người đã nói hoặc viết ra những câu đó.
    3. Làm sáng tỏ ý kiến:
      • Các thông tin trích dẫn giúp làm rõ quan điểm của tác giả, đồng thời củng cố lập luận trong văn bản bằng cách sử dụng ý kiến của người có uy tín.
    4. Tăng tính thuyết phục:
      • Dẫn chứng từ các nguồn đáng tin cậy như văn bản lịch sử hoặc nghị quyết chính trị giúp tăng sức thuyết phục cho văn bản.

Trang 91 —

Câu hỏi:

  1. Nội dung của văn bản có phù hợp với nhan đề của bài viết không?
  2. Tóm tắt nội dung của văn bản bằng một sơ đồ. Chỉ ra sự mạch lạc của văn bản.
  3. Chỉ ra và nêu tác dụng của việc sử dụng nhiều phương thức biểu đạt và cách trình bày thông tin của tác giả trong bài viết.
  4. Những dữ liệu ở các mục 1, 2, 3 là dữ liệu sơ cấp hay thứ cấp? Độ tin cậy của các thông tin, dữ liệu ở các mục này như thế nào? Các dữ liệu, thông tin ấy có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung chính của văn bản?

Trả lời:

  1. Nội dung của văn bản có phù hợp với nhan đề của bài viết không?

Trả lời: Văn bản tập trung vào vai trò của lực lượng trí thức khoa học - công nghệ trong việc dẫn dắt xã hội thích ứng với cách mạng công nghiệp 4.0, đồng thời nêu rõ cơ hội và thách thức mà Việt Nam gặp phải. Điều này phù hợp với nhan đề (mặc dù nhan đề không được hiển thị đầy đủ trong trang).

  1. Tóm tắt nội dung của văn bản bằng một sơ đồ. Chỉ ra sự mạch lạc của văn bản.

Trả lời: Nội dung chính của văn bản có thể được tóm tắt qua sơ đồ sau:

  • Lực lượng trí thức khoa học - công nghệ:
    • Vai trò tiên phong:
      • Nghiên cứu, phổ biến kiến thức về cách mạng công nghiệp 4.0.
      • Truyền thông, nâng cao nhận thức cho các tầng lớp nhân dân.
    • Gương mẫu, đi đầu:
      • Áp dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
      • Đảm bảo an ninh quốc phòng, bảo vệ môi trường.
    • Định hướng, dẫn dắt:
      • Đưa Việt Nam phát triển gần với nhóm nước trên thế giới.

Sự mạch lạc của văn bản thể hiện ở:

  • Cách sắp xếp logic: ba vai trò của lực lượng trí thức khoa học - công nghệ được trình bày rõ ràng, từ tiên phong, gương mẫu đến định hướng.
  • Ngôn ngữ chặt chẽ, liên kết các ý một cách hợp lý.
  1. Chỉ ra và nêu tác dụng của việc sử dụng nhiều phương thức biểu đạt và cách trình bày thông tin của tác giả trong bài viết.

Trả lời:

  • Phương thức biểu đạt:

    • Thuyết minh: Tác giả trình bày vai trò của lực lượng trí thức khoa học - công nghệ một cách hệ thống.
    • Nghị luận: Đưa ra nhận định rõ ràng về cơ hội và thách thức của cách mạng công nghiệp 4.0.

  • Cách trình bày thông tin:

    • Phân tích: Tác giả phân tích cụ thể vai trò của lực lượng trí thức qua ba điểm chính.
    • Dẫn chứng: Tác giả sử dụng các khái niệm như "cơ hội", "nguy cơ", giúp người đọc hình dung rõ vấn đề.

Tác dụng:

  • Giúp người đọc dễ hiểu và nắm bắt nội dung chính.
  • Tăng tính thuyết phục khi kết hợp nhiều phương thức.
  1. Những dữ liệu ở các mục 1, 2, 3 là dữ liệu sơ cấp hay thứ cấp? Độ tin cậy của các thông tin, dữ liệu ở các mục này như thế nào? Các dữ liệu, thông tin ấy có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung chính của văn bản?

Trả lời:

  • Dữ liệu ở các mục 1, 2, 3:

    • Là dữ liệu thứ cấp, vì không được thu thập trực tiếp từ nguồn gốc mà có thể được tổng hợp từ các tài liệu hoặc báo cáo khác.

  • Độ tin cậy:

    • Các thông tin này mang tính khái quát và dựa trên bối cảnh chung, do đó độ tin cậy khá cao.

  • Tác dụng:

    • Giúp làm rõ vai trò của lực lượng trí thức trong cách mạng công nghiệp 4.0.
    • Củng cố luận điểm về sự cần thiết của trí thức trong phát triển đất nước.

Trang 92 — Phụ nữ và việc bảo vệ môi trường

Câu 1. Chuẩn bị

  • Đọc trước văn bản Phụ nữ và việc bảo vệ môi trường (bài phỏng vấn của Giu-đi Bi-đơ với bà Van-đi-na Xi-va); tìm hiểu thêm về bà Van-đi-na Xi-va từ nhiều nguồn thông tin khác.

  • Trong những người phụ nữ làm nghiên cứu khoa học hoặc hoạt động chính trị mà em biết, em ấn tượng nhất với nhân vật nào? Hãy chia sẻ một số thông tin về người đó.

Trả lời:

  • Học sinh tự tìm hiểu trước văn bản Phụ nữ và việc bảo vệ môi trường và tìm hiểu thêm về bà Van-đi-na Xi-va từ nhiều nguồn thông tin khác.

  • Một số người phụ nữ làm nghiên cứu khoa học hoặc hoạt động chính trị mà em ấn tượng:

    • Bà Van-đi-na Xi-va: là một nhà hoạt động môi trường và nữ quyền nổi tiếng người Ấn Độ.
    • Marie Curie: nhà vật lý và hóa học người Ba Lan, người đầu tiên nhận được giải Nobel ở hai lĩnh vực khác nhau.

Câu 2. Đọc hiểu

Những cây sồi cao lớn kia, ta hãy bảo vệ chúng, hãy tôn thờ chúng, vì rễ cây giữ nước lá cây cho sửa và thức ăn cho gia súc, và trên những cây đồi núi đen để nở hoa một ngón gió mát rượi thổi qua.

Lời bài ca của phong trào Chip-kô nhấn mạnh hãy bảo vệ cây sồi điều gì?

Trả lời: Lời bài ca của phong trào Chip-kô nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ cây sồi, cụ thể là:

  • "vì rễ cây giữ nước"
  • "lá cây cho sữa và thức ăn cho gia súc"
  • "và trên những cây đồi núi đen để nở hoa một ngón gió mát rượi thổi qua."

Điều này thể hiện sự gắn kết giữa thiên nhiên và cuộc sống con người, nhấn mạnh vai trò của cây cối trong việc duy trì hệ sinh thái và phục vụ nhu cầu của con người.

Trang 93 — Bài 6: Đọc hiểu văn bản

Câu hỏi:

Có thể coi đoạn dẫn dắt này là sa pô không?

Trả lời: Đoạn dẫn dắt có thể được coi là sa pô vì nó cung cấp thông tin sơ bộ về nhân vật Van-da-na Xi-va, giúp người đọc nắm bắt được nội dung chính của văn bản. Cụ thể, đoạn dẫn dắt giới thiệu:

  • Van-da-na Xi-va là một nhà vật lí Ấn Độ.
  • Hoạt động trong phong trào phụ nữ và cộng tác tích cực với các tổ chức cộng đồng.
  • Tập trung vào việc ngăn chặn sự suy thoái của môi trường.

Những thông tin này đóng vai trò là sa pô, giúp người đọc hiểu rõ hơn về nhân vật và định hướng nội dung sẽ được trình bày trong văn bản.

Câu hỏi:

Ban đầu, bà Van-da-na Xi-va theo học những ngành nào?

Trả lời: Ban đầu, bà Van-da-na Xi-va theo học những ngành:

  • Sinh học
  • Hóa học

Câu hỏi:

Lời khuyên của người chị có thể giúp cho người đọc hiểu được điều gì?

Trả lời: Lời khuyên của người chị giúp người đọc hiểu được:

  • Tầm quan trọng của việc cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thực hiện một hành động.
  • Những hậu quả tiềm ẩn nếu chỉ biết đến lợi ích trước mắt mà không dự đoán được rủi ro.

Cụ thể, người chị đã nói với nhân vật:
"Hứa với chị là em sẽ không bao giờ trở lại đây nữa nhé."
Điều này ngầm khẳng định rằng môi trường làm việc trong ngành vật lý hạt nhân có thể gây ra những nguy hiểm lớn, và lời khuyên này nhấn mạnh sự cần thiết của việc suy nghĩ kỹ về những hệ lụy có thể xảy ra.