Trang 91 — Sách thay đổi lịch sử loài người
Câu hỏi:
- Tóm tắt các ý chính, ý phụ, các chi tiết trong văn bản.
- Chú ý đến quan điểm của tác giả về vai trò của sách đối với lịch sử loài người và những dữ liệu lịch sử được sử dụng để làm sáng tỏ quan điểm đó.
- Tra cứu, giải thích nghĩa của các thuật ngữ được sử dụng trong văn bản.
Thực hành đọc
1. Tóm tắt các ý chính, ý phụ, các chi tiết trong văn bản.
Trả lời:
Văn bản "Sách thay đổi lịch sử loài người" của Vũ Đức Liêm nhấn mạnh vai trò quan trọng của sách trong lịch sử tiến hóa của loài người.
Ý chính:
- Sách là một vật phẩm văn hóa và sự tiến hóa của chúng là lịch sử thu nhỏ của sự giao lưu giữa các nền văn minh.
- Sách không chỉ là một phương tiện tri thức mà còn phản ánh lịch sử kỹ thuật, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, tư tưởng của một thời đại.
- Sách có ảnh hưởng lớn đến sự tiến hóa của các xã hội, phản ánh sự thay đổi trong cách biểu đạt tri thức và quan điểm của các cộng đồng qua các thời đại.
Ý phụ:
- Sách góp phần tạo ra châu Âu hiện đại thông qua các lĩnh vực như tri thức, ngôn ngữ, tôn giáo, giáo dục, báo chí.
- Sự phát triển của sách in, báo, tạp chí, quảng cáo từ thế kỷ XVIII đã tạo ra sự lan tỏa tri thức trên quy mô lớn, dẫn đến các vận động xã hội mạnh mẽ.
Chi tiết:
- Ví dụ về các cuộc cách mạng như: cách mạng tư sản, chủ nghĩa dân tộc, cách mạng chính trị sâu rộng ở thế giới Đông Á.
- Các tác phẩm như Cứu cánh của các dân tộc, Nguồn gốc các loài, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đã tạo ra các diễn ngôn về văn minh, đức tin, trí tuệ, khoa học.
2. Chú ý đến quan điểm của tác giả về vai trò của sách đối với lịch sử loài người và những dữ liệu lịch sử được sử dụng để làm sáng tỏ quan điểm đó.
Trả lời:
Quan điểm của tác giả:
- Theo tác giả, sách không chỉ là một phương tiện lưu trữ tri thức mà còn là một phần lịch sử của nhân loại: "Bản thân mỗi cuốn sách là một vật phẩm văn hóa và sự tiến hóa của chúng là lịch sử thu nhỏ của sự giao lưu giữa các nền văn minh."
- Sách phản ánh sự thay đổi trong cách biểu đạt tri thức và quan điểm của các cộng đồng qua các thời đại: "Chúng không chỉ phản ánh sự thay đổi của kênh biểu đạt tri thức mà còn cho thấy sự thay đổi trong thế giới quan, góc nhìn chính trị, tôn giáo, ý thức hệ... của các cộng đồng qua các thời đại."
Dữ liệu lịch sử:
- Tác giả sử dụng các dữ liệu lịch sử như sự phát triển của in ấn từ thế kỷ XVIII, các cuộc cách mạng tư sản, chủ nghĩa dân tộc, và sự ra đời của các tác phẩm quan trọng như Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Nguồn gốc các loài.
3. Tra cứu, giải thích nghĩa của các thuật ngữ được sử dụng trong văn bản.
Trả lời:
- Thuật ngữ:
- "Văn phẩm văn hóa" có nghĩa là sản phẩm của văn hóa, bao gồm các tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị.
- "Sự tiến hóa" ở đây ám chỉ sự phát triển, thay đổi theo thời gian của sách và văn hóa.
- "Cách mạng in ấn" là sự thay đổi lớn trong việc sản xuất và phổ biến sách, báo nhờ phát minh về kỹ thuật in.
- "Tương tác và ảnh hưởng sâu rộng" đề cập đến sự tác động mạnh mẽ của sách đối với nhiều lĩnh vực trong xã hội.
Kết luận
Văn bản nhấn mạnh vai trò quan trọng của sách trong lịch sử loài người, không chỉ là phương tiện lưu trữ tri thức mà còn là nhân tố thúc đẩy các thay đổi xã hội, văn hóa và chính trị. Sự phát triển của sách đã góp phần tạo ra các nền văn hóa hiện đại và định hình tư tưởng của nhân loại.
Trang 89 — (Không rõ tên bài/chương/tác phẩm)
Thông tin từ văn bản:
- Trang này thảo luận về vai trò của sách, thư tịch trong lịch sử loài người, từ cách mạng khoa học, kỹ thuật, ý thức hệ, văn hóa, đến các vấn đề liên quan đến kiểm duyệt và lưu hành sách.
- Nội dung tập trung vào lịch sử hình thành thư tịch, vai trò của sách trong xã hội, và sự phát triển của văn hóa đọc.
Nếu có yêu cầu cụ thể, vui lòng cho biết để tiếp tục hỗ trợ.
Trang 94 — Bài 9: VĂN HỌC VÀ CUỘC ĐỜI
Câu hỏi:
- Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản; phân tích sự phù hợp giữa chủ đề, tư tưởng và cảm hứng chủ đạo của văn bản.
- Phân tích và đánh giá được giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ của tác phẩm; phát hiện được giá trị văn hoá, triết lí nhân sinh từ văn bản.
- Có nhận thức đúng về việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt để sử dụng phù hợp với chuẩn ngôn ngữ, góp phần làm cho tiếng nói của dân tộc đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu giao tiếp.
- Viết được bài phát biểu trong lễ phát động một phong trào hoặc một hoạt động xã hội.
- Biết thuyết trình về một vấn đề liên quan đến cơ hội và thách thức đối với đất nước; nắm bắt được nội dung và quan điểm của bài thuyết trình.
- Biết sống chủ động, lạc quan và vượt lên mọi nghịch cảnh để khẳng định niềm tin vào cuộc đời.
TRI THỨC NGỮ VĂN
Giá trị của tác phẩm văn học
Giá trị nhận thức
Văn học mang lại những tri thức tổng hợp về cuộc sống, mở rộng hiểu biết của người đọc về nhiều lĩnh vực khác nhau: chính trị, lịch sử, địa lí, văn hoá, phong tục,... Đặc biệt, văn học giúp độc giả thấu hiểu thế giới phức tạp của con người cá nhân, từ đó thấu hiểu chính mình.
Ngoài những điều trên, văn học còn có khả năng nhận thức về điều có thể xảy ra hay về một số phương diện phi lí, "bất khả tri" của cuộc sống. Do đó, văn học có thể hỗ trợ người đọc xây dựng được tâm thế sống tích cực, sẵn sàng ứng phó với bao biến cố khó lường ở phía trước.
Giá trị giáo dục
Văn học tác động sâu sắc đến nhân sinh quan của người đọc. Qua việc tạo nên những hình tượng nghệ thuật giàu sức hấp dẫn, văn học giúp con người thể nghiệm, đồng cảm
Trả lời:
Dựa vào nội dung trong trang, các câu hỏi có thể được xác định và trả lời như sau:
- Câu hỏi liên quan đến yêu cầu cần đạt:
- Câu hỏi:
- Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của văn bản; phân tích sự phù hợp giữa chủ đề, tư tưởng và cảm hứng chủ đạo của văn bản.
- Phân tích và đánh giá được giá trị nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ của tác phẩm; phát hiện được giá trị văn hoá, triết lí nhân sinh từ văn bản.
- Có nhận thức đúng về việc giữ gìn và phát triển tiếng Việt để sử dụng phù hợp với chuẩn ngôn ngữ, góp phần làm cho tiếng nói của dân tộc đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu giao tiếp.
- Viết được bài phát biểu trong lễ phát động một phong trào hoặc một hoạt động xã hội.
- Biết thuyết trình về một vấn đề liên quan đến cơ hội và thách thức đối với đất nước; nắm bắt được nội dung và quan điểm của bài thuyết trình.
- Biết sống chủ động, lạc quan và vượt lên mọi nghịch cảnh để khẳng định niềm tin vào cuộc đời.
Trả lời:
- Học sinh cần thực hiện các yêu cầu trên dựa vào nội dung bài học. Ví dụ:
- Phân tích và đánh giá chủ đề, tư tưởng, thông điệp: Văn học mang lại tri thức tổng hợp và giúp con người thấu hiểu bản thân và thế giới.
- Giá trị nhận thức: Văn học giúp mở rộng hiểu biết về nhiều lĩnh vực và nhận thức về các khía cạnh "bất khả tri" của cuộc sống.
- Giá trị giáo dục: Văn học giúp con người thể nghiệm, đồng cảm và xây dựng tâm thế sống tích cực.
- Câu hỏi liên quan đến giá trị của tác phẩm văn học:
- Câu hỏi:
- Giá trị nhận thức của văn học là gì?
- Giá trị giáo dục của văn học là gì?
Trả lời:
- Giá trị nhận thức:
- Văn học mang lại những tri thức tổng hợp về cuộc sống, mở rộng hiểu biết của người đọc về nhiều lĩnh vực khác nhau: chính trị, lịch sử, địa lí, văn hoá, phong tục,...
- Văn học giúp độc giả thấu hiểu thế giới phức tạp của con người cá nhân, từ đó thấu hiểu chính mình.
- Giá trị giáo dục:
- Văn học tác động sâu sắc đến nhân sinh quan của người đọc.
- Văn học giúp con người thể nghiệm, đồng cảm qua các hình tượng nghệ thuật giàu sức hấp dẫn.