Trang 96 — Vội vàng

Câu hỏi 1. Cảm nhận của mỗi cá nhân về thời gian là giống nhau hay khác nhau? Vì sao?

Trả lời: Cảm nhận của mỗi cá nhân về thời gian có thể giống nhau hoặc khác nhau.

  • Giống nhau: Ai cũng cảm nhận thời gian trôi qua nhanh, có hạn và quý giá.
  • Khác nhau:
    • Người biết trân trọng thời gian thì cho rằng thời gian trôi qua nhanh, khiến họ muốn tận dụng từng khoảnh khắc.
    • Người không biết quý trọng thời gian thì cảm thấy thời gian trôi qua chậm, không có ý nghĩa.

Câu hỏi 2. Theo bạn, ý niệm về thời gian có ảnh hưởng như thế nào đến thái độ sống, lí tưởng sống của con người?

Trả lời: Ý niệm về thời gian có ảnh hưởng sâu sắc đến thái độ sống và lí tưởng sống của con người.

  • Nếu một người có ý niệm rằng thời gian là hữu hạn, họ sẽ sống tích cực, tận dụng mỗi giây phút để làm việc có ý nghĩa.
  • Ngược lại, nếu một người cho rằng thời gian vô tận, họ có thể sẽ sống buông thả, không coi trọng giá trị của thời gian.

Câu hỏi 3 (Suy ngẫm và phản hồi).

  • Chỉ ra và phân tích các yếu tố:
    • Từ ngữ, hình ảnh mang tính biểu cảm trong văn bản.
    • Biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản.

Trả lời:

  • Từ ngữ, hình ảnh mang tính biểu cảm:

    • "Tôi muốn tắt nắng đi / Cho màu đừng nhạt mất;"
    • "Tôi muốn buộc gió lại / Cho hương đừng bay đi."
    • Những từ ngữ này mang tính biểu cảm cao, thể hiện mong muốn của tác giả muốn giữ lại những điều đẹp đẽ của thiên nhiên.

  • Biện pháp tu từ:

    • Điệp từ: "Tôi muốn" (Tôi muốn tắt nắng đi, Tôi muốn buộc gió lại) tạo sự nhấn mạnh, thể hiện khao khát của tác giả.
    • Hoán dụ: "nắng", "gió", "hương" để chỉ những điều đẹp đẽ, quý giá trong cuộc sống.

Câu hỏi 4 (Suy ngẫm và phản hồi). Hình dung về bức tranh cuộc sống được miêu tả.

Trả lời: Bức tranh cuộc sống được miêu tả trong bài thơ là bức tranh của thiên nhiên tươi đẹp và sự sống tràn đầy:

  • "Của ong bướm này đây tuần tháng mật;"
  • "Này đây hoa của đồng nội xanh rì;"
  • "Này đây lá của cảnh to phô phát;"
  • "Của yến anh này đây khúc tình si;"
  • "Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,"

Những hình ảnh này tạo nên một bức tranh sống động, giàu màu sắc và âm thanh, thể hiện sự phong phú và vẻ đẹp của cuộc sống.

Trang 97 — Thơ Xuân Diệu

Câu hỏi:

  • Chú ý sự cảm nhận về thời gian của nhân vật trữ tình.
  • Lắng nghe giọng điệu của nhân vật trữ tình.

Trả lời:

  1. Chú ý sự cảm nhận về thời gian của nhân vật trữ tình:

    • Nhân vật trữ tình nhận thức về thời gian trong mối quan hệ chặt chẽ với sự tồn tại của con người và thiên nhiên.
    • "Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua,/Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,/Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất" cho thấy sự liên kết chặt chẽ giữa sự trôi chảy của mùa xuân và sự tồn tại của bản thân.

  2. Lắng nghe giọng điệu của nhân vật trữ tình:

    • Giọng điệu của nhân vật trữ tình thể hiện sự vội vàng,luyến tiếc chia li và đầy cảm xúc.
    • Điều này được thể hiện qua các câu như:
      • "Mau đi thôi! Mùa chưa ngã chiều hôm,/Ta muốn ôm/Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;"
      • "Chẳng bao giờ, ơi! Chẳng bao giờ nữa..."

Trang 98 — Vội vàng

Câu 1. Nêu cảm nhận chung của bạn về nhịp điệu bài thơ.

Trả lời: Bài thơ "Vội vàng" của Xuân Diệu có nhịp điệu nhanh, gấp gáp, thể hiện qua các câu thơ ngắn gọn, sử dụng nhiều dấu chấm than và câu hỏi tu từ. Nhịp điệu này tạo cảm giác khẩn trương, như lời than thở, lời giục ghã khiến người đọc cảm nhận rõ sự vội vàng, quý trọng thời gian.

Câu 2. Xuân Diệu được coi là người có nhiều cách tân trong việc sử dụng ngôn từ. Bạn có đồng ý với nhận định này không? Vì sao?

Trả lời: "Xuân Diệu được coi là người có nhiều cách tân trong việc sử dụng ngôn từ" là nhận định đúng. Ông sử dụng từ ngữ mới mẻ, cách tân trong cách biểu đạt cảm xúc, làm cho ngôn ngữ thơ trở nên sinh động, giàu hình ảnh. Ví dụ, trong bài thơ "Vội vàng", ông viết: "Của ong bướm này đầy tuần tháng mật;", "Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?". Cách dùng từ và hình ảnh mới lạ này thể hiện sự sáng tạo và cách tân của Xuân Diệu.

Câu 3. Bức tranh thiên nhiên hiện lên như thế nào trong đoạn thơ thứ hai (từ "Của ong bướm này đầy tuần tháng mật;" đến "Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?")? Qua bức tranh đó, bạn nhận ra điều gì về cái nhìn thế giới của tác giả?

Trả lời: Bức tranh thiên nhiên trong đoạn thơ thứ hai là bức tranh của sự tươi đẹp, tràn đầy sức sống: "Của ong bướm này đầy tuần tháng mật; Của thân mình vẫn trọn vẹn lời xuân". Qua đó, ta thấy cái nhìn thế giới của Xuân Diệu là sự trân trọng, yêu quý vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống.

Câu 4. Nêu nhận xét khái quát về nhân vật trữ tình. Qua sự tự bạch của nhân vật trữ tình, hãy phân tích mạch vận động cảm xúc trong bài thơ.

Trả lời: Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người có tâm hồn nhạy cảm, yêu đời, nhưng cũng đầy ý thức về sự vô thường của cuộc sống. Mạch vận động cảm xúc trong bài thơ: từ niềm khát khao sống, yêu đời → đến sự thức tỉnh về thời gian ngắn ngủi → và cuối cùng là lời giục ghã phải sống trọn vẹn.

Câu 5. Quan niệm về thời gian của Xuân Diệu trong bài thơ có gì mới mẻ, độc đáo so với quan niệm về thời gian trong một số bài thơ trữ tình trung đại?

Trả lời: Quan niệm về thời gian của Xuân Diệu trong bài thơ "Vội vàng" là thời gian không chờ đợi ai, con người phải sống hết mình. Điều này khác với quan niệm thời gian trong thơ trữ tình trung đại, thường mang tính chất triết lý, gắn với sự vô thường của đời người nhưng thường nặng về sự hoài cổ, than thở.

Câu 6. Bài thơ Vội vàng thể hiện quan niệm gì của Xuân Diệu về cuộc sống, tình yêu và tuổi trẻ? Bạn có đồng ý với quan niệm đó không? Vì sao?

Trả lời: Bài thơ thể hiện quan niệm của Xuân Diệu về cuộc sống, tình yêu và tuổi trẻ là phải sống hết mình, yêu hết mình. Ông viết: "Còn bao nhiêu nắng hãy còn yêu thôi / Còn tuần tháng mật hãy còn yêu thôi". Tôi đồng ý với quan niệm đó vì tuổi trẻ, thời gian và cuộc sống đều vô thường, chỉ có tình yêu và hạnh phúc mới giúp con người có ý nghĩa.

Kết nối đọc - viết

Bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu đã tác động như thế nào đến nhận thức của bạn về thời gian và tuổi trẻ? Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) để trả lời câu hỏi này.

Trả lời: Bài thơ "Vội vàng" của Xuân Diệu đã giúp tôi nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của thời gian và tuổi trẻ. Qua những vần thơ tràn đầy cảm xúc, tôi hiểu rằng mỗi giây phút đều quý giá, không nên lãng phí. Tuổi trẻ chỉ đến một lần, vì thế cần phải sống hết mình, yêu thương và tận hưởng mỗi khoảnh khắc. Bài thơ như một lời nhắc nhở bản thân phải biết trân trọng thời gian, không để nó trôi qua vô nghĩa.