Trang 101 — Bài học trên lớp
Câu hỏi:
- Vi sao bé Thu lúc đầu không nhận ông Sáu là cha mình?
Trả lời: Bé Thu lúc đầu không nhận ra ông Sáu là cha mình vì vết thẹo trên mặt ông Sáu khác với bức ảnh mà mẹ nó đã cho xem. Cụ thể, khi bà hỏi:
- "Ba con, sao con không nhận?"
- "Không phải."
- "Đang nằm mà nó cũng giật lên."
- "Sao con biết là không phải? Ba con đi lâu, con quên rồi chứ gì!"
- "Ba không giống cái hình ba chụp với má."
Bé Thu không nhận ra ông Sáu là cha mình vì vết thẹo dài trên má của ông Sáu trong trang không còn giống như trong ký ức của nó. Khi bé Thu được bà giải thích về vết thương của ba nó, nó vẫn chưa thể chấp nhận.
Cho đến khi được bà kể về việc ba nó đi đánh Tây bị thương, nó mới im lặng và thinh thoảng thở dài như người lớn. Điều này cho thấy nó đang cố gắng hiểu và chấp nhận sự thật.
Sau đó, khi ông Sáu về đến nhà, bé Thu vẫn ôm chặt lấy ba nó và không muốn cho con thấy mình khóc. Điều này thể hiện sự ngây thơ và tình cảm trong trẻo của một đứa trẻ.
"Ba đi rồi ba về với con."
Trang 102 — Vang bóng một thời
Câu hỏi:
- Chi tiết nào thể hiện sự xúc động của nhân vật "tôi"?
- Người cha đã làm gì để thực hiện lời hứa với con?
Trả lời:
- Chi tiết nào thể hiện sự xúc động của nhân vật "tôi"?
Trả lời: Chi tiết thể hiện sự xúc động của nhân vật "tôi" là:
- "bà con xung quanh có người không cầm được nước mắt, còn tôi bỗng thấy khó thở như có bàn tay ai nắm lấy trái tim tôi."
- Người cha đã làm gì để thực hiện lời hứa với con?
Trả lời: Người cha đã:
- Lấy vỏ đạn hai mươi li của Mỹ, đập móng làm thành một cây cưa nhỏ, cưa khúc ngà thành từng miếng nhỏ.
- Những lúc rỗi, anh cưa từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc.
- Anh cưa được vài răng. Không bao lâu sau, cây lược được hoàn thành.
- Cây lược dài độ hơn một tấc, bề ngan độ ba phân rưỡi, cây lược chải mái tóc dài, cây lược chỉ có một hàng răng thưa.
- Trên sống lưng lược có khắc một hàng chữ nhỏ mà anh đã gò lưng, tòn tắt từng nét: "Yêu nhớ tặng Thu con của ba".
Trang 103 — Chiếc lược ngà
Câu 1. Tóm tắt câu chuyện trong văn bản. Nhan đề Chiếc lược ngà liên quan đến chi tiết nào trong văn bản?
Trả lời: Tóm tắt câu chuyện:
"Bác Ba – nhân vật kể chuyện, trong một chuyến đi công tác đã tình cờ gặp Thu tại một trạm giao liên ở vùng Đồng Tháp Mười. Thu đã thành một cô giao liên dũng cảm, dẫn đoàn cán bộ vượt qua đoạn đường nguy hiểm. Bác Ba đã thực hiện được nguyện vọng cuối cùng của người đồng đội cũ (ông Sáu), trao tận tay cho Thu chiếc lược ngà. Một tình cảm giống như tình cha con này nảy sinh giữa bác Ba với Thu."
Nhan đề "Chiếc lược ngà" liên quan đến chi tiết: Trong những ngày nhớ con, anh Sáu ít nhớ đến nỗi hối hận đánh con, nhớ con, anh lấy cây lược ra ngắm nghía rồi mãi lên tóc cho cây lược thêm bóng, thêm mượt. Có cây lược, anh càng mong gặp lại con. Nhưng rồi một chuyện không may xảy ra. Một ngày cuối năm năm mươi tám - năm đó ta chưa vỡ trang – trong một trận càn lớn của quân Mỹ - nguy, anh Sáu bị viên đạn của máy bay Mỹ bắn vào ngực. Trong giờ phút cuối cùng, không còn đủ sức trố lại điều gì, hình như chỉ có tình cha con là không thể chết được, anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu. Tôi không đủ lời lẽ để tả lại cái nhìn ấy, chỉ biết rằng, cho đến bây giờ, thỉnh thoảng tôi cứ nhớ lại đôi mắt của anh.
Tôi sẽ mang về trao tận tay cho cháu.
Câu 2. Người kể câu chuyện là ai? Nêu tác dụng của ngôi kể này. Hãy chỉ ra mối quan hệ giữa người kể chuyện và các nhân vật chính trong văn bản.
Trả lời: Người kể chuyện là bác Ba.
Ngôi kể thứ nhất.
Tác dụng của ngôi kể thứ nhất: giúp câu chuyện trở nên chân thực hơn, giàu sự tin tưởng hơn, nhân vật bác Ba có thể kể rõ ràng về suy nghĩ, hành động của nhân vật Sáu và Thu.
Mối quan hệ giữa người kể chuyện và các nhân vật chính: Bác Ba là đồng đội cũ của ông Sáu, có mối quan hệ gần gũi với Thu.
Câu 3. Phân tích sự chuyển biến trong suy nghĩ, hành động của bé Thu trước và sau khi nhận ông Sáu là cha mình.
Trả lời:
Trước khi nhận ông Sáu là cha mình:
Thu còn nhỏ, bướng bỉnh và không hiểu tại sao ông Sáu muốn gặp nàng.
Khi ông Sáu muốn kéo nàng vào lòng thì nàng kêu "Đừng bắn! Chú cứ ngồi xuống đây chơi với con." → Hành động và lời nói thể hiện sự hồn nhiên, ngây thơ của một đứa trẻ.
Sau khi nhận ông Sáu là cha mình:
Nàng gọi ông Sáu bằng "bố" và ôm cổ ông.
Nàng "vui vẻ" và "dạ dạc" với ông Sáu.
→ Sự chuyển biến trong suy nghĩ và hành động của bé Thu cho thấy sự trưởng thành và hiểu biết của nàng khi nhận ra người cha mà mình chưa từng gặp.
Câu 4. Phân tích nghệ thuật xây dựng cốt truyện (mở đầu, diễn biến, kết thúc) và nghệ thuật miêu tả nhân vật (hành động, tâm lí, lời đối thoại,...) của tác giả qua văn bản Chiếc lược ngà.
Trả lời:
Nghệ thuật xây dựng cốt truyện:
Mở đầu: kể về những ngày nhớ con của anh Sáu.
Diễn biến: kể về cuộc gặp gỡ giữa anh Sáu và bé Thu, về nỗi đau của anh Sáu khi phải xa con.
Kết thúc: anh Sáu hi sinh, nhưng vẫn hoàn thành được ước muốn gặp con và gửi gắm tình yêu thương qua chiếc lược ngà.
Nghệ thuật miêu tả nhân vật:
Miêu tả hành động, tâm lí của nhân vật Sáu và Thu.
Lời đối thoại giữa các nhân vật.
→ Tác giả đã xây dựng được một cốt truyện cảm động, giàu ý nghĩa và miêu tả nhân vật một cách tinh tế.
Câu 5. Xác định chủ đề của văn bản. Chủ đề ấy còn có ý nghĩa đối với cuộc sống hôm nay như thế nào?
Trả lời:
Chủ đề của văn bản: tình cha con – thứ tình cảm thiêng liêng, bất diệt.
Ý nghĩa đối với cuộc sống hôm nay:
Tình cha con là một phần quan trọng trong cuộc sống của mỗi người.
Làm sâu sắc thêm tình cảm gia đình.
Giáo dục về lòng nhân ái, tình yêu thương giữa con người.
Câu 6. Em thích nhất chi tiết nào trong câu chuyện? Vì sao?
Trả lời:
Chi tiết em thích: "anh đưa tay vào túi, móc cây lược, đưa cho tôi và nhìn tôi một hồi lâu. Tôi không đủ lời lẽ để tả lại cái nhìn ấy, chỉ biết rằng, cho đến bây giờ, thỉnh thoảng tôi cứ nhớ lại đôi mắt của anh."
Vì sao: Chi tiết này thể hiện tình cảm sâu sắc của anh Sáu khi trao cây lược ngà cho bác Ba, đồng thời cũng thể hiện nỗi buồn và sự ra đi của anh Sáu.
Trang 104 — Chiếc lá cuối cùng
Câu hỏi 1. (Đã trả lời trong phần trước)
Câu hỏi 2. Giôn-xi mong muốn điều gì?
Trả lời: Giôn-xi mong muốn nhìn thấy chiếc lá cuối cùng trên cây thường xuân. Cô "đếm từng chiếc lá còn lại trên cây thường xuân bám vào bức tường gạch đối diện với cửa sổ, chờ khi nào chiếc lá cuối cùng rụng nốt thì cô cũng buông xuôi, lia đời..." như một cách chấp nhận cái chết khi lá rơi.
Câu hỏi mới: