Trang 108 — 109 - Hướng dẫn phân tích truyện

Câu 1. Lập dàn ý bằng cách lựa chọn, sắp xếp các ý đã tìm được theo bố cục ba phần:

Trả lời:

  • Mở bài: Giới thiệu nhan đề, tác giả, thể loại và nhận xét chung về truyện.
  • Thân bài:
    • Phân tích nội dung chủ đề của truyện:
      • Nêu và nhận xét về chủ đề của truyện.
      • Phân tích, đánh giá các đặc sắc nghệ thuật để làm rõ chủ đề của truyện và hiệu quả thẩm mĩ của các đặc sắc đó:
        • Đặc sắc về nhan đề và tình huống truyện: nhan đề giản dị, giàu sức khái quát; tình huống truyện độc đáo.
        • Đặc sắc về nhân vật và nghệ thuật xây dựng nhân vật:
          • Nhân vật ông Hai (tập trung vào diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu làm Việt Minh và khi biết tin cái chính).
          • Những nhân vật khác: bà Hai, chú nhà, bác Thư, người dân tản cư (tập trung vào thái độ, tình cảm với ông Hai và gia đình trong mọi tình huống để làm nổi bật chủ đề của truyện).
        • Một số đặc sắc nghệ thuật khác trong truyện: ngôi kể, điểm nhìn, ngôn ngữ,...
  • Kết bài: Nhận xét khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện. Nêu tác động của truyện đối với cả nhân người viết bài.

Câu 2. Viết

Trả lời:

  • Đưa vào dàn ý đã lập để luyện tập kĩ năng viết bài.
  • Khi phân tích mỗi yếu tố cần chú ý những điểm nổi bật, sử dụng bằng chứng từ văn bản và làm rõ tác dụng của chúng.
  • Trong khi phân tích, chú ý tạo điểm nhấn cho các yếu tố hình thức được lựa chọn bằng những đánh giá, nhận xét phù hợp, xác đáng, thể hiện sự tìm tòi, khám phá của cá nhân.

Câu 3. Kiểm tra và chỉnh sửa

Trả lời: Tham khảo các yêu cầu đã nêu ở Bài 1, phần Viết, mục d (trang 27, 28) và đối chiếu với dàn ý đã làm ở bài này.

2.2. Rèn luyện kĩ năng viết: Phân tích nhân vật trong tác phẩm truyện

a) Cách thức

Trả lời: Nhân vật là yếu tố quan trọng giúp nhà văn thể hiện chủ đề của tác phẩm truyện. Vì vậy, khi phân tích một tác phẩm truyện, cần quan tâm đến việc tìm hiểu nhân vật. Để phân tích nhân vật, cần xác định các chi tiết nhà văn sử dụng để thể hiện nhân vật như ngoại hình, hành động, suy nghĩ, lời nói, mối quan hệ với các nhân vật khác,... từ đó, khái quát để đưa ra các nhận xét về đặc điểm của nhân vật (ví dụ đặc điểm về tính cách,...).

Trang 110 — Lão Hạc

Câu hỏi:

  1. Xác định các CÂU HỎI/YÊU CẦU trong trang.

Phân tích nội dung

Dựa trên nội dung trang 110 trong SGK Ngữ Văn lớp 9 (Cánh diều, Tập 1), chúng ta có thể thấy các câu hỏi/ yêu cầu sau:

  • Câu hỏi/ yêu cầu (không có câu hỏi cụ thể, chỉ có phần hướng dẫn cách viết và một đoạn văn mẫu)

Trang 110 — Lão Hạc

Tuy nhiên, có một phần hướng dẫn và một đoạn văn mẫu.

Hướng dẫn

  • Yêu cầu (ẩn trong phần hướng dẫn):
    • Dựa trên nội dung có trong trang này.
    • TUYỆT ĐỐI KHÔNG bịa câu hỏi/dẫn chứng không có trong trang.
    • Trích dẫn nguyên văn khi cần (đặt trong dấu ngoặc kép "...").

Trang 111 — Thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống

1.1. Trong đời sống luôn xảy ra những vấn đề cần được quan tâm, xem xét, giải quyết. Thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống là trình bày, chia sẻ ý kiến cá nhân về vấn đề được nêu ra; đồng thời, lắng nghe, trao đổi lại ý kiến của người khác để có được hiểu biết đầy đủ, toàn diện, sâu sắc về vấn đề.

1.2. Để thảo luận về một vấn đề đáng quan tâm trong đời sống, các em cần chú ý:

  • Quan sát, tìm hiểu thực tế đời sống để phát hiện và lựa chọn được vấn đề cần thảo luận phù hợp với lứa tuổi.

  • Tìm hiểu kĩ vấn đề, nêu rõ ý kiến (quan điểm) của bản thân về vấn đề được nêu ra; về các ý kiến của những người khác cùng tham gia thảo luận vấn đề (đồng tình, đồng tình một phần, hoặc không đồng tình với các ý kiến khác về vấn đề thảo luận).

  • Khi trình bày, cần đưa ra được các lí lẽ, kèm theo phân tích những bằng chứng tin cậy thể hiện quan điểm của bản thân.

  • Khi thảo luận, cần nêu được nhận xét, đánh giá về ý kiến của các thành viên khác trong nhóm; nếu không đồng tình vẫn cần thể hiện sự tôn trọng người cùng tham gia thảo luận.

  • Có thể kết hợp sử dụng phương tiện hỗ trợ như tranh, ảnh, video,... và máy chiếu, màn hình (nếu có) để tăng hiệu quả thuyết phục.

2. Thực hành

Bài tập: Chọn một trong hai đề sau:

(1) Em suy nghĩ như thế nào về việc giữ gìn và phát huy những vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong xã hội hiện đại?

Trả lời:

Việc giữ gìn và phát huy những vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong xã hội hiện đại là một vấn đề rất quan trọng. Làng quê Việt Nam với những đặc trưng như môi trường thiên nhiên trong lành, con ngườichất phác, văn hóa truyền thống phong phú,... đang ngày càng bị mai một trong quá trình đô thị hóa và hiện đại hóa.

Theo em, việc giữ gìn và phát huy những vẻ đẹp này là cần thiết để bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc và tạo ra không gian sống hài hòa giữa con người và thiên nhiên. Để làm được điều này, chúng ta cần có những biện pháp cụ thể như: đầu tư vào bảo tồn di sản văn hóa, hỗ trợ phát triển du lịch bền vững, giáo dục cộng đồng về ý thức bảo vệ môi trường và giữ gìn phong tục tập quán.

Đồng thời, mỗi cá nhân cần có ý thức trong việc giữ gìn những giá trị truyền thống, cũng như tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế địa phương một cách bền vững.

(2) Chia sẻ những suy nghĩ của em về chiến tranh và số phận con người qua truyện "Ông lão bên chiếc cầu" (Hê-minh-uê).

Trả lời:

"Ông lão bên chiếc cầu" của nhà văn Hê-minh-uê là một tác phẩm mang đậm chất nhân văn, phản ánh chân thực sự tàn khốc của chiến tranh và số phận bi thương của con người. Qua câu chuyện về ông lão đánh cá và con cá khổng lồ, tác giả đã thể hiện một cách sâu sắc về sự đối lập giữa cái đẹp và cái xấu, giữa hòa bình và chiến tranh.

Theo em, chiến tranh không chỉ mang đến sự tàn phá về vật chất mà còn làm tổn thương sâu sắc đến tâm hồn và số phận con người. Tác phẩm đã gợi mở cho người đọc những suy ngẫm về giá trị của hòa bình, cũng như sự cần thiết của việc gìn giữ hòa bình cho nhân loại.

Qua đây, chúng ta cũng thấy được tài năng của Hê-minh-uê trong việc sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh tượng trưng để truyền tải những thông điệp sâu sắc về cuộc sống và con người.

Trang 112 — Bài mẫu góp ý

Câu a. Chuẩn bị (ví dụ với đề 1)

  • Xác định vấn đề cần thảo luận: việc giữ gìn và phát huy những vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong xã hội hiện đại.
  • Xác định đối tượng tham gia, bối cảnh thảo luận để chuẩn bị nội dung cho phù hợp.
  • Chuẩn bị các phương tiện hỗ trợ như tranh, ảnh, video,... và máy chiếu, màn hình (nếu có).

Trả lời: Việc chuẩn bị cho một buổi thảo luận cần thực hiện các bước trên để đảm bảo hiệu quả và sự rõ ràng trong nội dung trình bày.

Câu b. Tìm ý và lập dàn ý

  • Tìm ý cho bài nói theo gợi ý sau:
    • Làng quê Việt Nam có những vẻ đẹp nào cần giữ gìn và phát huy?
    • Tại sao cần giữ gìn và phát huy những vẻ đẹp đó trong xã hội hiện đại?
    • Làm thế nào để giữ gìn và phát huy những vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong xã hội hiện đại?
  • Lập dàn ý cho bài nói bằng cách lựa chọn, sắp xếp các ý theo bố cục ba phần:

Mở đầu: Nêu vấn đề cần trình bày: việc giữ gìn và phát huy những vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong xã hội hiện đại.

Nội dung chính: Lần lượt trình bày và thảo luận ý kiến về các hội dung đã chuẩn bị trong mục tìm ý.

Kết thúc: Khẳng định ý nghĩa của việc giữ gìn và phát huy vẻ đẹp của làng quê Việt Nam trong bối cảnh cuộc sống hiện đại.

Trả lời: Các bước tìm ý và lập dàn ý giúp người tham gia thảo luận định hướng rõ ràng nội dung và trình bày mạch lạc.

Câu c. Nói và nghe Tham khảo các yêu cầu đã nêu ở Bài 1, phần Nói và nghe, mục c (trang 30) và đối chiếu với dàn ý đề văn đã làm ở bài này.

Trả lời: Khi nói và nghe, cần đảm bảo các yêu cầu về nội dung, cách trình bày, và kỹ năng lắng nghe, phản hồi.

Câu d. Kiểm tra và chỉnh sửa Tham khảo các yêu cầu đã nêu ở Bài 1, phần Nói và nghe, mục d (trang 30, 31) và đối chiếu với dàn ý đề văn đã làm ở bài này.

Trả lời: Kiểm tra và chỉnh sửa giúp hoàn thiện nội dung và phương pháp trình bày để đạt hiệu quả cao trong buổi thảo luận.