Trang 120 — Rô-mê-ô và Giu-li-ét

Suy luận:
Tại sao Giu-li-ét mong Rô-mê-ô từ bỏ tên họ?

Trả lời:
Giu-li-ét mong Rô-mê-ô từ bỏ tên họ vì bà biết rằng tên họ Rô-mê-ô (họ Môn-ta-giu) là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự đối lập và thù địch giữa hai dòng họ Môn-ta-ghu và Ca-pi-u-lét. Giu-li-ét nói:
"Chỉ có tên họ chàng là thù địch của em thôi. Nhưng nếu chàng chẳng phải là người họ Môn-ta-ghiu thì chàng vẫn là chàng"
Bà cho rằng tên họ không quyết định con người, và nếu Rô-mê-ô từ bỏ tên họ Môn-ta-ghiu, thì mâu thuẫn giữa hai gia đình sẽ không còn. Điều này thể hiện mong muốn xóa bỏ rào cản thù hận, để tình yêu giữa hai người có thể được trọn vẹn.

Câu hỏi tự suy ngẫm:

  • Giu-li-ét: "Người là ai, mà nhờ đêm tối, chợt biết được điều tôi ấp ủ trong lòng vậy?
  • Rô-mê-ô: "Tôi không biết xưng danh cùng nàng thế nào. Nàng tiên yêu quý của tôi ơi, tôi thù ghét cái tên của tôi, vì nó là kẻ thù của nàng".

Trả lời:
Giu-li-ét băn khoăn về danh tính của Rô-mê-ô khi biết rằng hắn là người thuộc dòng họ Môn-ta-ghiu, vốn là kẻ thù của dòng họ Ca-pi-u-lét. Trong khi đó, Rô-mê-ô cũng cảm thấy xấu hổ về tên họ của mình vì nó gây ra sự thù địch với Giu-li-ét. Những lời này thể hiện sự khó khăn trong việc đối mặt với thực tế về mối thù giữa hai dòng họ và tình yêu giữa hai nhân vật.

Trang 121 — Rô-mê-ô và Giu-li-ét

Câu hỏi:

Thông tin:

  • Uy-li-am Sếch-xpia (1564 - 1616) là nhà viết kịch kiệt xuất ở Anh thời đại Phục hưng. Sáng tác của ông thấm đẫm tình yêu và lòng tin đối với con người. Đặc điểm nổi bật trong sáng tác của ông là nội dung đa dạng, tư tưởng lớn lao, hình tượng sắc nét, ngôn ngữ điệu luyện. Ông được coi là "nhà pháp sư" của ngôn ngữ Anh. Sếch-xpia đã sáng tác gần 40 vở kịch thuộc nhiều thể loại, nổi bật nhất là bi kịch. Các vở bi kịch nổi tiếng của ông được cả thế giới biết đến: Rô-mê-ô và Giu-li-ét, Hâm-lét (Hamlet), Mắc-bét (Macbeth), Vua Lia (Lear), Ố-ten-lô (Othello),...

  • Rô-mê-ô và Giu-li-ét được viết vào khoảng năm 1594 - 1595, là vở kịch năm hồi viết bằng thơ xen lẫn văn xuôi, dựa trên một câu chuyện có thật từng xảy ra ở I-ta-li-a thời trung cổ. Vở kịch được coi là bản tình ca say đắm nhất, ca ngợi tình yêu trong sáng, chân thành, thủy chung, dám vượt lên hận thù để giành lấy quyền tự do và hưởng hạnh phúc.

Trang 122 — Thực hành tiếng Việt

Câu 1. Tìm câu rút gọn trong các lời thoại kịch sau và cho biết thành phần nào của câu bị tình lược:

Giu-li-ét: - Chỉ có tên họ chàng là thủ địch của em thôi. Nhưng nếu chẳng phải là người họ Môn-ta-ghiu thì chàng cũng vẫn là chàng. Chàng ơi! Hãy mang tên họ nào khác đi! Thế nào là họ Môn-ta-ghiu nhỉ? [...] Rô-mê-ô: Chàng ơi, chàng hãy từ bỏ tên họ đi. Cái tên kia đâu có phải xương thịt của chàng, chàng hãy đổi nó lấy cả tâm thân em.

Trả lời:

  • Câu rút gọn:

    • "Chàng ơi! Hãy mang tên họ nào khác đi! Thế nào là họ Môn-ta-ghiu nhỉ?"
    • "Chàng ơi, chàng hãy từ bỏ tên họ đi."

  • Các câu rút gọn trên đã lược bỏ chủ ngữ.

  • Giải thích: Chủ ngữ bị lược bỏ vì:

    • Câu "Chàng ơi! Hãy mang tên họ nào khác đi! Thế nào là họ Môn-ta-ghiu nhỉ?"
      • Chủ ngữ bị lược để tạo cảm giác gần gũi, thân mật, phù hợp với lời thoại trong kịch.
    • Câu "Chàng ơi, chàng hãy từ bỏ tên họ đi."
      • Chủ ngữ bị lược để nhấn mạnh hành động "từ bỏ tên họ" và tạo sự tha thiết trong lời nói của nhân vật.

Trang 123 — Bài học về rút gọn câu

Câu 2. Dựa vào ngữ cảnh, hãy chuyển các câu rút gọn tìm được ở bài tập 1 thành câu đầy đủ. So sánh câu rút gọn và câu đầy đủ để làm rõ tác dụng của việc dùng câu rút gọn trong ngữ cảnh đó.

Trả lời:

  • Câu rút gọn thường được sử dụng để tạo sự nhấn mạnh hoặc tăng tốc độ giao tiếp. Trong ngữ cảnh, câu rút gọn giúp người đọc hoặc người nghe tập trung vào thông tin chính.

Câu 3. Những câu văn in đậm sau rút gọn thành phần nào? Nêu tác dụng của việc rút gọn câu trong các ngữ cảnh.

a. – Nhưng chiếc tàu chuyển động chứ?

– Thưa ngài, không! Nó bập bênh trên sóng, chứ chẳng chuyển động chút nào.

(Giuy Véc-nơ, Hai vạn dặm dưới biển)

b. Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần.

(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi)

Trả lời:

a. Câu "Nhưng chiếc tàu chuyển động chứ?" rút gọn thành phần vị ngữ. Tác dụng: Tạo sự nhấn mạnh vào nghi vấn về chuyển động của tàu.

b. Câu "Ngày nào ít: ba lần." rút gọn thành phần chủ ngữ. Tác dụng: Nhấn mạnh tần suất ("ba lần") một cách ngắn gọn và rõ ràng.

Câu 4. Đọc các đoạn văn sau và thực hiện yêu cầu bên dưới:

a. – Anh đã nhìn thấy chim chia vũi nó bay từ bãi cát vào bờ bao giờ chưa?

– Chưa.

– Tổ chim sẽ bị chim mẹ.

(Nguyễn Quang Thiều, Bầy chim chia vũi)

b. Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu đun đưa các khoeo chân, rung lên hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ.

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

c. – Cậu làm trò gì thế? Sao lại ăn trộm hòn đá này?

– Chúng ta không ăn trộm! – Hắn nhún vai. – Chúng ta chỉ mượn tạm thôi! Dùng xong sẽ mang trả lại! Tôi cũng tôi mò muốn biết nơi nào được gọi là trung tâm của vũ trụ.

(Hà Thủy Nguyên, Thiên Mã)

Trả lời:

a. Câu hỏi:

  • Tác giả sử dụng câu rút gọn ("Chưa.") để nhấn mạnh sự phủ định trực tiếp và ngắn gọn.

b. Câu rút gọn:

  • "Tôi đi đứng oai vệ. Mỗi bước đi, tôi làm điệu đun đưa các khoeo chân, rung lên hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ."
    Câu rút gọn giúp tạo hình ảnh sinh động, mạnh mẽ về nhân vật Dế Mèn.

c. Câu trả lời:

  • "Chúng ta không ăn trộm! – Hắn nhún vai. – Chúng ta chỉ mượn tạm thôi! Dùng xong sẽ mang trả lại!"
    Câu rút gọn thể hiện thái độ tự vệ và giải thích hợp lý trong ngữ cảnh.