Trang 29 — Sơn Tinh - Thủy Tinh
Câu 1. Nêu những điểm giống nhau và khác nhau về cốt truyện, cách kể giữa truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh với bài thơ cùng tên của Nguyễn Nhược Pháp.
Trả lời:
Điểm giống nhau:
- Cốt truyện của truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh và bài thơ "Sơn Tinh - Thủy Tinh" của Nguyễn Nhược Pháp đều xoay quanh xung đột giữa hai nhân vật Sơn Tinh và Thủy Tinh, liên quan đến câu chuyện tình yêu với Mị Nương và trận chiến giữa hai vị thần.
Điểm khác nhau:
- Truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh là một câu chuyện dân gian, có tính chất huyền thoại, giải thích hiện tượng tự nhiên và thể hiện mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên.
- Bài thơ "Sơn Tinh - Thủy Tinh" của Nguyễn Nhược Pháp là một tác phẩm thơ, sử dụng ngôn ngữ thơ để tái hiện và cảm nhận về thần thoại, tập trung vào góc nhìn và tình cảm cá nhân.
Câu 2. Phép thuật của Sơn Tinh và Thủy Tinh thể hiện cụ thể như thế nào? Theo em, người kể chuyện có bộc lộ thái độ thiên vị đối với nhân vật nào không? Dựa vào đâu em kết luận như vậy?
Trả lời:
Phép thuật của Sơn Tinh:
- "Thần có tài gọi gió, gió đến; hô mưa, mưa về"
- Có khả năng hoá phép, nhấc cả dãy núi đi.
Phép thuật của Thủy Tinh:
- "Thần có tài gọi gió, gió đến; hô mưa, mưa về"
- Gây ra mưa to gió lớn, dâng nước đánh Sơn Tinh.
Người kể không bộc lộ thái độ thiên vị rõ ràng, nhưng qua cách kể, Sơn Tinh được miêu tả là một vị thần có tài, có trách nhiệm và giữ vai trò tích cực trong việc giữ gìn non sông.
Câu 3. Liệt kê những chi tiết miêu tả Mị Nương. Những chi tiết đó giúp em hình dung thế nào về nhân vật?
Trả lời:
- Mị Nương được miêu tả là người có vẻ đẹp "khuynh thành, nghiêng nước".
Những chi tiết này giúp em hình dung Mị Nương là một người phụ nữ xinh đẹp, có sức hút lớn.
Câu 4. Cảnh giao tranh giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh được nhà thơ miêu tả bằng những chi tiết nào? Phân tích một chi tiết gây ấn tượng mạnh đối với em.
Trả lời:
Cảnh giao tranh được miêu tả qua những chi tiết như:
- Thủy Tinh "dâng nước đánh Sơn Tinh",
- Hai bên giao chiến.
Chi tiết gây ấn tượng mạnh:
- "Thủy Tinh đùng đùng đuổi theo, núi chín ngà, đảo chín nõn bèn hóa thành chín núi, chín sông".
Câu 5. Tính chất kì ảo thể hiện như thế nào trong Câu chuyện được kể bằng thơ này? Cách miêu tả những yếu tố kì ảo có gì đặc sắc?
Trả lời:
Tính chất kì ảo thể hiện qua các chi tiết như:
- "Thủy Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh",
- "Sơn Tinh hóa phép nhấc cả dãy núi đi".
Cách miêu tả những yếu tố kì ảo đặc sắc ở chỗ dùng ngôn ngữ thơ để tái hiện một cách sinh động và giàu hình ảnh.
Câu 6. Theo em, điều gì làm nên sức hấp dẫn của bài thơ Sơn Tinh - Thủy Tinh? Vì sao?
Trả lời:
- Sức hấp dẫn của bài thơ Sơn Tinh - Thủy Tinh là sự tái hiện sáng tạo câu chuyện thần thoại, có sự kết hợp giữa cảm xúc và tưởng tượng, làm nổi bật tính chất kì ảo của câu chuyện.
Viết
Viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (con người trong mối quan hệ với tự nhiên)
Trả lời: Con người và tự nhiên là hai thực thể không thể tách rời. Chất lượng cuộc sống của con người phụ thuộc rất nhiều vào việc xử lí mối quan hệ đó. Tuy nhiên, nhiều người vẫn mơ hồ về vấn đề này, dẫn đến những hành vi gây tổn hại cho môi trường tự nhiên, để lại hậu quả đáng tiếc.
Trong mối quan hệ với tự nhiên, con người cần có thái độ đúng đắn và biết hành động theo hướng tích cực.
Đầu tiên, con người cần nâng cao ý thức về bảo vệ môi trường, tránh các hành vi gây ô nhiễm và làm tổn hại đến hệ sinh thái.
Tiếp theo, việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lí cũng đóng vai trò quan trọng.
Cuối cùng, mỗi cá nhân cần có trách nhiệm trong việc gìn giữ và bảo vệ môi trường.
Từ đó, chúng ta có thể góp phần xây dựng một thế giới bền vững và phát triển lâu dài.
Trang 30 — Con người đã làm gì với tự nhiên?
Câu 1. Nêu được vấn đề thể hiện mối quan hệ giữa con người với tự nhiên để bàn luận.
Trả lời: Vấn đề thể hiện mối quan hệ giữa con người với tự nhiên trong đoạn văn là sự tương tác, phụ thuộc và trách nhiệm của con người đối với tự nhiên. Điều này được thể hiện qua lời nói của thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn: "Đối với đồng bào tôi, mỗi tấc đất là thiêng liêng, mỗi vi thảo, mỗi bờ cát, mỗi hạt sương long lanh trong những cảnh rừng rậm rạp, mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của côn trùng là những điệu thêu thêu tinh liên trong kí ức và kinh nghiệm của đồng bào tôi." Điều này nhấn mạnh rằng con người có mối quan hệ mật thiết với tự nhiên và cần ứng xử phù hợp.
Câu 2. Trình bày được mối quan hệ hai chiều giữa con người với tự nhiên (trong phạm vi vấn đề nghị luận), triển khai hệ thống luận điểm chặt chẽ, sử dụng lí lẽ sắc bén, bằng chứng xác thực và tiêu biểu.
Trả lời: Mối quan hệ giữa con người với tự nhiên là mối quan hệ hai chiều:
Con người phụ thuộc vào tự nhiên:
- "Thể chất của con người là hiện thân của tự nhiên vì nó tuân thủ các quy luật như bất kì hiện tượng tự nhiên nào khác."
- Con người cần không khí, thức ăn và môi trường sống để duy trì sự sống.
Con người tác động đến tự nhiên:
- Con người có ảnh hưởng đến tự nhiên qua các hoạt động như khai thác tài nguyên, công nghiệp hóa.
Câu 3. Nêu được quan điểm trái chiều về vấn đề hoặc khía cạnh nào đó của vấn đề và phản bác một cách có cơ sở.
Trả lời: Quan điểm trái chiều: Một số người cho rằng con người có thể chinh phục tự nhiên, làm chủ tự nhiên.
Phản bác:
- "Vũ lực của con người không thể thay đổi được quy luật tự nhiên."
- Con người không thể làm chủ tự nhiên hoàn toàn, chỉ có thể sống hòa hợp và tôn trọng tự nhiên.
Câu 4. Đề xuất được giải pháp khả thi để giải quyết những bất ổn trong ứng xử của con người với tự nhiên.
Trả lời: Một giải pháp khả thi là:
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.
- Thực hiện các hành động cụ thể như giảm sử dụng nhựa, bảo vệ rừng, tái chế.
Ví dụ: "Việc hiểu biết bản chất tự nhiên của con người giúp ta có thái độ đúng đắn, biết tự trang bị những tri thức cơ bản để sống phù hợp với quy luật."
Trang 29 — (không rõ tên bài/chương/tác phẩm)
Câu 1. Dùng lí lẽ và bằng chứng làm sáng tỏ luận điểm 2: Tự nhiên là thế giới bao quanh con người.
Trả lời: Tự nhiên là thế giới bao quanh con người, bao gồm tất cả những hiện tượng và sự vật tồn tại trong môi trường xung quanh chúng ta. "Tự nhiên còn là cả một thế giới bao quanh con người. Có cây, hoa lá, chim muông, sông suối, núi rừng, mây gió, trăng sao, vũ trụ, ... tất cả đều thuộc giới tự nhiên."
Con người phụ thuộc vào tự nhiên ở mức độ cao. Tự nhiên cung cấp lương thực, thực phẩm; tự nhiên dạy cho con người biết sáng tạo trong lao động để làm ra những sản vật thiết yếu cho cuộc sống.
Câu 2. Dùng lí lẽ và bằng chứng làm sáng tỏ luận điểm 3: Tự nhiên không chỉ là nguồn sống về thể chất, tự nhiên còn là nguồn sống của tâm hồn con người.
Trả lời: Tự nhiên không chỉ cung cấp những nhu cầu vật chất mà còn là nguồn cảm hứng cho tâm hồn con người. "Không chỉ là nguồn sống về thể chất, tự nhiên còn là nguồn sống của tâm hồn con người, thông qua con đường sáng tạo nghệ thuật."
Mọi hoạt động sáng tạo từ xưa đến nay đều không hề xa rời tự nhiên. Thanh âm của thế giới xung quanh gợi cho người nhạc sĩ những giai điệu lạ lùng; sắc điệu xanh thẳm của bầu trời, dòng sông, cây cối, ... đánh thức ở người họa sĩ cảm quan bén nhạy về sắc màu; vạn vật biến ảo theo mùa tác động đến cảm xúc con người luôn vẫy gọi những người cầm bút các nhà thơ, ...
Câu 3. Dùng lí lẽ và bằng chứng làm sáng tỏ luận điểm 4: Con người đã đối xử tệ bạc với tự nhiên.
Trả lời: Mặc dù có vai trò quan trọng như vậy, nhưng tự nhiên đã phải chịu sự đối xử tệ bạc của con người. Bao nhiêu sông suối đục ngàu chất thải từ các nhà máy. Biển cả ngập ngụa rác rưởi đến mức có những con cá voi không lo chết vì hàng chục ki-lô-gam nhựa trong dạ dày. Khói bụi đầu độc bầu khí quyển bao quanh hành tinh xanh. Đất đai thấm nhiễm bao nhiêu thứ hóa chất độc hại. Những cánh rừng tự nhiên bị đốn chất bừa bãi, khiến nhiều vùng đất biến thành sa mạc. Tài nguyên dưới lòng đất bị khai thác đến cạn kiệt... Sự can thiệp thô bạo của con người làm mất cân bằng sinh thái theo chiều hướng đáng sợ như vậy từng được gọi là "chinh phục tự nhiên".
Trang 30 — Con người đã làm gì với tự nhiên?
Câu 1. Dùng lí lẽ và bằng chứng làm sáng tỏ luận điểm 5: Con người phải trả giá vì đã tác động vào tự nhiên một cách thiếu khoa học.
Trả lời: Con người phải trả giá vì đã tác động vào tự nhiên một cách thiếu khoa học. Điều này được thể hiện qua nhiều hiện tượng và hậu quả tiêu cực mà con người đang phải đối mặt. Ví dụ, "Con người đã phải trả giá đắt vì sự thiếu sáng suốt đó. Hiện tượng thời tiết bắt thường diễn ra ngày càng nghiêm trọng. Trái Đất đang nóng lên, băng ở hai cực tan nhanh khiến nhiều vùng đất màu mỡ sẽ bị nước biển nhấn chìm. Nhiều loài sinh vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Tăng ô-đôn bị thủng, đe dọa sức khỏe của con người...”
Những dẫn chứng trên cho thấy sự tác động thiếu khoa học của con người vào tự nhiên đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, từ biến đổi khí hậu, mất cân bằng hệ sinh thái, đến ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Điều này khẳng định rằng con người phải trả giá cho những hành động thiếu trách nhiệm và thiếu khoa học trong việc đối xử với tự nhiên.
Câu 2. Phân bác ý kiến trái chiều về một khía cạnh của vấn đề.
Trả lời: Một ý kiến trái chiều có thể là: "Con người không cần phải trả giá vì đã tác động vào tự nhiên một cách thiếu khoa học, vì con người có khả năng thích nghi và sửa chữa hậu quả".
Tuy nhiên, ý kiến này không chính xác. Thực tế, nhiều hậu quả của sự tác động thiếu khoa học vào tự nhiên không thể khắc phục được. Ví dụ, khi một loài sinh vật tuyệt chủng, nó không thể được phục hồi. Tầng ô-dôn bị thủng gây ra nhiều ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe con người và hệ sinh thái. Những hậu quả này không thể được sửa chữa một cách dễ dàng.
Vì vậy, việc nhận thức và thay đổi cách hành xử với tự nhiên là rất quan trọng để giảm thiểu những hậu quả tiêu cực.
Câu 3. Khái quát lại vấn đề nghị luận, nêu trách nhiệm của mọi người và đề xuất phương hướng hành động.
Trả lời: Tóm lại, tự nhiên luôn gắn bó khăng khít với mọi mặt trong cuộc sống của con người, nhưng chính con người đã tác động thô bạo, gây nhiều tổn hại nghiêm trọng đối với tự nhiên và đã phải gánh chịu hậu quả vì điều đó.
Trách nhiệm của mỗi cá nhân cũng như cộng đồng là phải có sự thay đổi. Sống hài hòa với tự nhiên, tôn trọng và bảo vệ tự nhiên bằng những hành động thiết thực,... đó là trách nhiệm của tất cả chúng ta.
Như vậy, để bảo vệ tự nhiên và đảm bảo sự phát triển bền vững, mỗi người trong chúng ta cần nâng cao nhận thức và có hành động cụ thể, như giảm thiểu sử dụng hóa chất, bảo vệ nguồn nước, trồng cây xanh, và hạn chế sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách vô trách nhiệm.