Trang 5 — Hướng dẫn học tập và làm việc
Tuy nhiên, văn bản có một số yêu cầu:
- "các em cần đọc kĩ tất cả các phần, mục trong mỗi bài học; đặc biệt, cần đọc trước văn bản và tìm hiểu, suy ngĩ, trả lời các câu hỏi trong mỗi văn bản; ghi chép lại những gì chưa hiểu, chưa rõ để hỏi thầy cô, bạn bè khi học trên lớp."
- "Sau khi học xong một bài học lớn, các em hãy thực hiện các yêu cầu ở phần Tự đánh giá."
- "kết quả học tập sẽ do chính các em quyết định. Bởi vì kết quả đó phần lớn phụ thuộc vào sự chăm chỉ, đam mê và tinh ham học hỏi của mỗi người."
Trả lời:
- Học sinh cần đọc kỹ tất cả các phần và mục trong mỗi bài học.
- Cần đọc trước văn bản và thực hiện các yêu cầu:
- "tìm hiểu, suy ngĩ, trả lời các câu hỏi trong mỗi văn bản"
- "ghi chép lại những gì chưa hiểu, chưa rõ để hỏi thầy cô, bạn bè khi học trên lớp"
- Sau khi hoàn thành một bài học lớn, học sinh cần thực hiện các yêu cầu trong phần Tự đánh giá.
- Kết quả học tập phụ thuộc chủ yếu vào sự:
- chăm chỉ
- đam mê
- tinh thần ham học hỏi của từng học sinh.
Trang 6 — Bài mở đầu (Nội dung và cấu trúc sách Ngữ văn 9)
Vì yêu cầu của bạn là chỉ dựa trên nội dung có trong trang này, nên nếu trang chỉ có lý thuyết thuần và không có câu hỏi, tôi sẽ trả về:
Trang 7 — Hướng dẫn đọc hiểu và phân tích các thể loại văn học
Câu 1. Khi đọc văn bản truyện nói chung, các em cần chú ý những vấn đề chung về đọc truyện như: kể lại được cốt truyện, nhận biết được đề tài, nhân vật, các chi tiết tiêu biểu,...; nêu được nội dung chính của văn bản; nhận biết và phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc;... các em cần bước đầu nhận biết đặc điểm của một số thể loại mới được học ở sách Ngữ văn 9.
Trả lời:
- Khi đọc văn bản truyện, cần chú ý:
- Kể lại được cốt truyện.
- Nhận biết được đề tài, nhân vật, các chi tiết tiêu biểu.
- Nêu được nội dung chính của văn bản.
- Nhận biết và phân tích được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc.
- Bước đầu nhận biết đặc điểm của một số thể loại mới như truyện thơ, truyện truyền kì, truyện trình thám.
Câu 2. Đọc hiểu văn bản thơ
Các văn bản thơ được học tập trung ở Bài 1 và Bài 7 với các tiểu loại sau:
- Thơ song thất lục bát gồm: Khóc Dương Khuê (Nguyễn Khuyến), Tình cảnh lẻ loi của người chinh phu (trích Chinh phụ ngâm) – Đặng Trần Côn) và Cảnh vui của nhà nghèo (Tản Đà).
- Thơ Đường luật có Sông núi nước Nam (Nam quốc sơn hà – khuyết danh), Phò giá về kinh (Tụng giá hoan kinh sư – Trần Quang Hải).
- Thơ tám chữ gồm: Quê hương (Tế Hanh), Chiều xuân (Anh Thơ).
- Thơ tự do có Bếp lửa (Bằng Việt), Nhật kí đồ thị hóa (Mai Văn Phán), Nói với con (Y Phương).
Trả lời:
- Các văn bản thơ trong sách Ngữ văn 9 gồm:
- Thơ song thất lục bát: Khóc Dương Khuê, Tình cảnh lẻ loi của người chinh phu, Cảnh vui của nhà nghèo.
- Thơ Đường luật: Sông núi nước Nam, Phò giá về kinh.
- Thơ tám chữ: Quê hương, Chiều xuân.
- Thơ tự do: Bếp lửa, Nhật kí đồ thị hóa, Nói với con.
Câu 3. Đọc hiểu văn bản bi kịch
Về thể loại bi kịch, cùng với văn bản Sống, hay không sống? (trích Ham-lét (Hamlet) của Sếch-xpia (Shakespeare)) là văn bản Đinh công và nỗi dây (trích Kim tiền – Vi Huyền Đắc).
Trả lời:
- Văn bản bi kịch trong sách Ngữ văn 9:
- Sống, hay không sống? (trích Ham-lét).
- Đinh công và nỗi dây (trích Kim tiền).
Trang 8 — Hướng dẫn đọc hiểu và phân tích các thể loại văn học
Câu 1. Sách Ngữ văn 9 hướng dẫn các em đọc hiểu những thể loại văn học nào? So với sách Ngữ văn các lớp 6, 7 và 8, sách Ngữ văn 9 có thêm thể loại nào mới?
Trả lời: Sách Ngữ văn 9 hướng dẫn các em đọc hiểu các thể loại văn học:
- Bi kịch: cốt truyện, nhân vật, kiểu xung đột, hành động, lời thoại, ...
- Nghị luận: luận đề, lí lẽ, bằng chứng tiêu biểu và mối liên hệ của chúng trong văn bản; phân biệt được lí lẽ, bằng chứng khách quan với ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết; liên hệ được nội dung nêu trong văn bản với những vấn đề của xã hội đương đại.
So với sách Ngữ văn các lớp 6, 7 và 8, sách Ngữ văn 9 có thêm thể loại nghị luận văn học.
Câu 2. Nội dung hướng dẫn cách đọc các thể loại có điểm gì chung?
Trả lời: Nội dung hướng dẫn cách đọc các thể loại có điểm chung:
- Nhận biết được đề tài và kể lại được cốt truyện; phân biệt được cách trình bày trong văn bản kịch: nhân vật, lời thoại, các chỉ dẫn sân khấu;...
- Nhận biết và phân tích được một số đặc điểm của thể loại: cốt truyện, nhân vật, kiểu xung đột, hành động, lời thoại,..
- Nhận biết được mục đích, nội dung và ý nghĩa của văn bản mà tác giả muốn hướng tới. Liên hệ và rút ra bài học cho cá nhân người đọc.
4. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN NGHỊ LUẬN
Câu 3. Văn bản nghị luận xã hội tập trung vào đề tài tự học và vai trò của sách, gồm các văn bản: Bàn về đọc sách (Chu Quang Tiềm), Khoa học muôn năm! (Mác-xim Go-rơ-ki), Mục đích của việc học (Nguyễn Cảnh Toàn) và Phải đọc sách cách nào? (Nguyễn Duy Cần).
Trả lời: Văn bản nghị luận xã hội tập trung vào đề tài tự học và vai trò của sách, gồm các văn bản:
- Bàn về đọc sách (Chu Quang Tiềm)
- Khoa học muôn năm! (Mác-xim Go-rơ-ki)
- Mục đích của việc học (Nguyễn Cảnh Toàn)
- Phải đọc sách cách nào? (Nguyễn Duy Cần)
Câu 4. Văn bản nghị luận văn học gồm một số bài phân tích tác phẩm văn học gắn với các văn bản truyện và thơ đã học trong sách Ngữ văn 9. Đó là các văn bản Nói thêm về "Chuyện người con gái Nam Xương" (Nguyễn Đình Chú), Phân tích bài "Khóc Dương Khuê" (Hoàng Hữu Yên), Về truyện ngắn "Làng" của Kim Lân (Nguyễn Văn Long), Hình ảnh con thuyền, người dân chài trong bài thơ "Quê hương" (Lê Huy Bắc).
Trả lời: Văn bản nghị luận văn học gồm một số bài phân tích tác phẩm văn học gắn với các văn bản truyện và thơ đã học trong sách Ngữ văn 9. Đó là các văn bản:
- Nói thêm về "Chuyện người con gái Nam Xương" (Nguyễn Đình Chú)
- Phân tích bài "Khóc Dương Khuê" (Hoàng Hữu Yên)
- Về truyện ngắn "Làng" của Kim Lân (Nguyễn Văn Long)
- Hình ảnh con thuyền, người dân chài trong bài thơ "Quê hương" (Lê Huy Bắc)
Câu 5. Khi đọc văn bản nghị luận, ngoài các yêu cầu chung như: nhận biết được luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng tiêu biểu và mối liên hệ của chúng trong văn bản; phân biệt được lí lẽ, bằng chứng khách quan với ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết; liên hệ được nội dung nêu trong văn bản với những vấn đề của xã hội đương đại;... các em cần chú ý:
Trả lời: Khi đọc văn bản nghị luận, ngoài các yêu cầu chung như:
- nhận biết được luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng tiêu biểu và mối liên hệ của chúng trong văn bản;
- phân biệt được lí lẽ, bằng chứng khách quan với ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết;
- liên hệ được nội dung nêu trong văn bản với những vấn đề của xã hội đương đại;...
- các em cần chú ý:
- Phân biệt được cách trình bày vấn đề khách quan (chỉ đưa thông tin) và cách trình bày chủ quan (thể hiện tình cảm, quan điểm của người viết).
- Biết nhận xét, đánh giá tính chất đúng - sai của vấn đề hoặc quan điểm được nêu trong văn bản.
- Nhận biết được các yếu tố nội dung và hình thức của tác phẩm văn học được phân tích, đánh giá trong văn bản nghị luận văn học.