Trang 56 — Bài 3: VĂN BẢN THÔNG TIN

Câu hỏi:

  • Nhận biết và phân tích được ý nghĩa của nhan đề, thông tin cơ bản, đặc điểm văn bản và mối quan hệ giữa đặc điểm với mục đích của văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh; đánh giá được vai trò của các chi tiết quan trọng trong văn bản; mối quan hệ giữa phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ.
  • Nhận biết được nghĩa và cách dùng tên viết tắt của một số tổ chức quốc tế.
  • Biết viết bài văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh, sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ.
  • Biết trình bày, thuyết minh về một danh lam thắng cảnh.
  • Tự hào về những danh lam thắng cảnh của đất nước, có ý thức tìm hiểu và góp phần bảo vệ các di sản thiên nhiên – văn hoá.

KIẾN THỨC NGỮ VĂN

1. Văn bản thông tin thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

Theo Luật Di sản văn hoá, danh lam thắng cảnh là những cảnh quan thiên nhiên đẹp hoặc là địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mĩ, khoa học. Nước Việt Nam cũng như các quốc gia khác trên thế giới có rất nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng. Mỗi danh lam thắng cảnh đều có về đẹp và giá trị riêng.

Văn bản giới thiệu danh lam thắng cảnh là loại văn bản thông tin tập trung nêu lên về đẹp và giá trị của một cảnh đẹp thiên nhiên nổi tiếng. Thông tin trong loại văn bản này thường được trình bày theo trật tự không gian, thời gian, quan hệ nguyên nhân - kết quả, phân loại các đối tượng hoặc so sánh và đối chiếu,...

Hầu hết nhan đề của loại văn bản thông tin này thường nêu tên các địa danh như: Vườn quốc gia Tràm Chim - Tam Nông, Cao nguyên đá Đồng Văn,... Cũng có nhiều nhan đề văn bản nêu giá trị nổi bật của danh lam thắng cảnh được giới thiệu, chẳng hạn: Vịnh Hạ Long: một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mỹ hoặc Khám phá kì quan thế giới: thác I-goa-zu,...

Trang 58 — Đọc hiểu văn bản

Câu 1. Chuẩn bị

  • Xem lại phần Kiến thức ngữ văn và những hiểu biết về văn bản thông tin nơi chung để vận dụng vào đọc hiểu văn bản này.
  • Đọc trước văn bản Vịnh Hạ Long: một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mỹ, tìm hiểu thêm thông tin về vịnh Hạ Long.

Trả lời:

  • Xem lại phần Kiến thức ngữ văn:

    • Học sinh cần ôn lại lý thuyết về văn bản thông tin, cách đọc hiểu văn bản thông tin, và các đặc điểm của thể loại này.
    • Văn bản thông tin thường cung cấp thông tin về một chủ đề cụ thể, có thể có cấu trúc chặt chẽ, sử dụng ngôn ngữ chính xác và khách quan.

  • Đọc trước văn bản Vịnh Hạ Long: một kì quan thiên nhiên độc đáo và tuyệt mỹ:

    • Đọc tiêu đề và nội dung chính của văn bản để nắm được chủ đề về vịnh Hạ Long.
    • Tìm hiểu trước những đặc điểm nổi bật của vịnh Hạ Long, như địa lý, cảnh quan, giá trị thiên nhiên, và ý nghĩa văn hóa.

  • Tìm hiểu thêm thông tin về vịnh Hạ Long:

    • Tìm kiếm thông tin về vịnh Hạ Long qua các nguồn như sách, báo, internet, bao gồm:
      • Vị trí địa lý và diện tích.
      • Các đảo và hệ sinh thái đặc trưng.
      • Giá trị văn hóa, lịch sử và danh hiệu của UNESCO.
      • Những hoạt động du lịch nổi bật và bảo tồn thiên nhiên.

Trang 59 — Đọc hiểu

Câu 1. Em đã biết gì về vinh Hạ Long và muốn biết thêm gì về danh lam thắng cảnh nổi tiếng này?

Trả lời: Em đã biết về vịnh Hạ Long là một trong những danh lam thắng cảnh nổi tiếng của Việt Nam, được biết đến với hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ và cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Em muốn biết thêm về giá trị lịch sử, văn hóa và vẻ đẹp độc đáo của vịnh Hạ Long.

Câu 2. Hãy chuẩn bị thông tin về một danh lam thắng cảnh mà em biết để giới thiệu với bạn cùng lớp.

Trả lời: Em sẽ chuẩn bị thông tin về danh lam thắng cảnh Hồ Tây, một thắng cảnh nổi tiếng ở Hà Nội. Hồ Tây là một hồ nước lớn nằm ở phía tây thành phố Hà Nội, với diện tích khoảng 12 km² và chiều sâu trung bình 1,6 mét. Hồ được bao quanh bởi nhiều khu vực dân cư, tạo nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp.

Câu 3. Phần mở đầu nêu thông tin chính gì?

Trả lời: Phần mở đầu nêu thông tin về thời điểm và địa điểm Hội đồng Di sản thế giới đã ghi nhận vịnh Hạ Long của Việt Nam vào danh mục Di sản thế giới.

Câu 4. Chú ý tên viết tắt của các tổ chức quốc tế.

Trả lời: Tên viết tắt của các tổ chức quốc tế là:

  • UNESCO: Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc
  • IUCN: Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế

Câu 5. (Trích dẫn nguyên văn câu hỏi) Thuyết trình về những giá trị ngoại hạng và giá trị toàn cầu của vịnh Hạ Long tại Hội đồng Di sản thế giới trước khi biểu quyết, ông Giêm Thorsell (James Thorsell), Giám đốc Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO), đã đánh giá về vẻ đẹp của Hạ Long như sau: "Những ngọn núi đá nhỏ lên từ mặt nước Hạ Long là một cảnh quan độc đáo tự nhiên với một sự tuyệt mỹ của thiên nhiên ưu đãi, đặc biệt là các di sản khảo cổ. Nó xứng đáng được bảo quản và ghi vào danh mục di sản thế giới theo tiêu chuẩn một Di sản thiên nhiên."

Trả lời: Ông Giêm Thorsell đánh giá vịnh Hạ Long có những giá trị ngoại hạng và giá trị toàn cầu như sau:

  • Hạ Long có cảnh quan độc đáo với những ngọn núi đá nhỏ lên từ mặt nước.
  • Hạ Long có sự tuyệt mỹ của thiên nhiên ưu đãi.
  • Hạ Long có các di sản khảo cổ.

Câu 6. (Trích dẫn nguyên văn câu hỏi) Đánh giá trên của ông Giêm Thorsell không phải là mới mẻ và bất ngờ, bởi trước ông khoảng 550 năm, đại thi hào Nguyễn Trãi, trong một chuyến chu du đến Vân Đồn, đã đắm say trước vẻ đẹp tuyệt mỹ của Hạ Long và khẳng định:

Lộ nhập Vân Đồn san phục san Thiên khai địa thiết phó kì quan

Dịch là:

Đường đến Vân Đồn lẳm núi cao Kì quan đất dựng giữa trời cao

(Trích bài Vân Đồn – Đào Duy Anh dịch)

Trả lời: Việc dẫn thơ Nguyễn Trãi ở đây có tác dụng:

  • Khẳng định giá trị lâu đời của vịnh Hạ Long.
  • Thể hiện sự đồng cảm và khẳng định vẻ đẹp của Hạ Long qua nhiều thời kỳ.

Câu 7. (Trích dẫn nguyên văn câu hỏi) Có lẽ Nguyễn Trãi là danh nhân đầu tiên và sớm nhất khẳng định vịnh Hạ Long là một kì quan.

Vậy vẻ đẹp nào của Hạ Long là "độc đáo" với một sự tuyệt mỹ của thiên nhiên ưu đãi" như Hội đồng Di sản thế giới đánh giá?

Trả lời: Vẻ đẹp của Hạ Long được đánh giá là "độc đáo" và có "sự tuyệt mỹ của thiên nhiên ưu đãi" bao gồm:

  • Những ngọn núi đá nhỏ lên từ mặt nước.
  • Cảnh quan thiên nhiên độc đáo và hiếm có.

Trang 59 — Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên nhiên hoành tráng

Câu 1. Vịnh Hạ Long là tác phẩm nghệ thuật thiên nhiên hoành tráng

Trả lời: Vịnh Hạ Long được ví như một "tác phẩm nghệ thuật tạo hình ki vĩ của tạo hóa", kết hợp hài hòa giữa "tính hoành tráng" và "nét duyên dáng mơ mộng". Điều này thể hiện qua:

  • Tính hoành tráng:

    • "Trái Đất này không có vùng biển đảo nào như Hạ Long. Trên diện tích không rộng, mọc lên hàng nghìn đảo đá muôn hình muôn vẻ, tựa tấm thảm xanh lồng lẫy, lấp lánh vô số châu ngọc."
    • Sự hùng vĩ của hàng nghìn hòn đảo, tạo nên bức tranh thiên nhiên bao la và sống động.

  • Nét duyên dáng mơ mộng:

    • "Có chỗ đảo đứng dốc ngang, xen kẽ nhau, tạo nên tuyến chạy dài hàng chục ki-lô-mét, như bức trường thành vững chãi, ngăn khơi với lộng."
    • Những hình ảnh ẩn dụ như "hòn Lã Vọng", "hòn Ông Sư", "hòn Gà Chọi" gợi lên sự liên tưởng nhẹ nhàng, thiêng liêng.

Như vậy, Vịnh Hạ Long vừa mang tính hoành tráng của thiên nhiên, vừa có nét duyên dáng, mơ mộng, khiến du khách như lạc vào thế giới thần tiên.

Câu 2. Chú ý những chi tiết làm sáng tỏ cho tiêu đề 1

Trả lời: Những chi tiết làm sáng tỏ tiêu đề:

  1. Hàng nghìn đảo đá muôn hình muôn vẻ:

    • "Trái Đất này không có vùng biển đảo nào như Hạ Long. Trên diện tích không rộng, mọc lên hàng nghìn đảo đá muôn hình muôn vẻ, tựa tấm thảm xanh lồng lẫy, lấp lánh vô số châu ngọc."

  2. Sự đa dạng và sinh động:

    • Các hòn đảo được miêu tả sinh động: "Có chỗ đảo đứng dốc ngang, xen kẽ nhau, tạo nên tuyến chạy dài hàng chục ki-lô-mét, như bức trường thành vững chãi, ngăn khơi với lộng."

  3. Những hình ảnh ẩn dụ:

    • "Đảo Hạ Long không phải là những quả núi đá đơn điệu, buồn tẻ, mà là thế giới sống động với những sinh linh ẩn hiện trong biết bao hình hài bí ẩn bằng đá."

Những chi tiết trên không chỉ khắc họa vẻ đẹp hùng vĩ mà còn sự đa dạng, phong phú của Vịnh Hạ Long.