Trang 83 — Bài học
Câu 1. Đọc lại bài viết từ góc độ người đọc và trả lời các câu hỏi sau:
- Bài viết có thú vị không? Có cung cấp những thông tin cụ thể, quan trọng về danh lam thắng cảnh/ di tích lịch sử không? Có khiến em muốn được đến đó tham quan không?
Trả lời:
- Bài viết cần có yếu tố thu hút người đọc, chẳng hạn như cách trình bày thông tin, sử dụng ngôn ngữ miêu tả, tự sự, biểu cảm,...
- Để trả lời câu hỏi này, cần xem bài viết cụ thể và đánh giá:
- Bài viết có cung cấp thông tin cụ thể và quan trọng về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử không?
- Thông tin đó có giúp người đọc hình dung và quan tâm đến địa điểm đó không?
- Ví dụ: Nếu bài viết có miêu tả vẻ đẹp độc đáo hoặc giá trị lịch sử của danh lam thắng cảnh, nó sẽ khiến người đọc muốn tham quan.
- Bài viết này có cần điều chỉnh gì không?
Trả lời:
- Việc điều chỉnh bài viết phụ thuộc vào các tiêu chí đánh giá trong bảng kiểm kĩ năng bài viết văn thuyết minh.
- Nếu bài viết chưa đạt ở một số tiêu chí như:
- "Nêu tên của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử,"
- "Giới thiệu khái quát về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử,"
- "Trình bày có hệ thống những thông tin liên quan đến các phương diện khác nhau của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử,"
- "Diễn đạt mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, viết câu," thì cần điều chỉnh để cải thiện.
Câu 2. Sau khi viết xong, tự kiểm tra bài viết dựa vào những gợi ý trong bảng sau:
- Bảng kiểm kĩ năng bài viết văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử
| Tiêu chí | Đạt | Chưa đạt | |
|---|---|---|---|
| Mở bài | Nêu tên của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | ||
| Giới thiệu khái quát về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | |||
| Thân bài | Trình bày có hệ thống những thông tin liên quan đến các phương diện khác nhau của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | ||
| Kết hợp thuyết minh với miêu tả, tự sự, biểu cảm,... | |||
| Đánh giá khái quát về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | |||
| Kết bài | Bày tỏ suy nghĩ, tình cảm của người viết về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | ||
| Đưa ra lời mời gọi tham quan (nếu cần) | |||
| Hình thức và diễn đạt | Nhan đề và các đề mục nêu được thông tin chính của bài viết | ||
| Sử dụng hiệu quả phương tiện phi ngôn ngữ để làm rõ thông tin quan trọng | |||
| Sử dụng hiệu quả (các) cách trình bày thông tin | |||
| Chú thích tên cho các phương tiện phi ngôn ngữ và trích dẫn nguồn (nếu có) | |||
| Diễn đạt mạch lạc | |||
| Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, viết câu |
Trang 84 — Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử
Câu 1. "Bài viết của em được chọn để trình bày trong buổi trao giải cuộc thi "Danh thắng và di tích tôi yêu" do một tạp chí du lịch tổ chức. Em hãy chuyển bài viết thành bài nói để thuyết minh với người nghe về một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử."
Trả lời: Để chuyển bài viết thành bài nói, cần thực hiện các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị bài nói
- Tìm hiểu các thông tin về đối tượng người nghe; địa điểm trình bày bài nói (ở danh thắng, di tích hay ở địa điểm nào khác? Trong phòng hay ngoài trời?); thời lượng cho phép của bài nói.
Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý
Tóm tắt nội dung bài viết thành sơ đồ theo trình tự sau:
- Mở đầu: nêu tên và giới thiệu khái quát về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử.
- Nội dung chính: trình bày có hệ thống các thông tin liên quan đến các phương diện khác nhau của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử (vị trí tọa lạc; lịch sử hình thành; đặc điểm kiến trúc, cảnh quan,..); giá trị lịch sử, văn hóa; cách thức tham quan;...
- Kết thúc: đánh giá khái quát về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử; bày tỏ suy nghĩ, tình cảm về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử; đưa ra lời mời tham quan (nếu cần).
Chuẩn bị các phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu, đoạn phim,..) để tăng sức hấp dẫn cho bài nói.
Bước 3: Luyện tập, trình bày
- Chào hỏi người nghe, tự giới thiệu về bản thân, mối quan tâm và sự yêu thích của em dành cho danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử định giới thiệu.
- Trình bày các thông tin rõ ràng, mạch lạc, chính xác.
- Kết hợp sử dụng phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ (hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu, đoạn phim, ngôn ngữ hình thể,...).
Trang 87 — Kỹ năng thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử
Câu 1. Lựa chọn từ ngữ phù hợp với văn nói.
Trả lời: Để lựa chọn từ ngữ phù hợp với văn nói, cần đảm bảo rằng:
- Từ ngữ rõ ràng, dễ hiểu.
- Tránh sử dụng từ ngữ quá chuyên ngành hoặc phức tạp.
- Sử dụng ngôn ngữ gần gũi, thân thiện với người nghe.
Câu 2. Dự kiến các câu hỏi, thắc mắc của người nghe và câu trả lời.
Trả lời:
- Dự kiến các câu hỏi liên quan đến danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử như:
- "Danh lam thắng cảnh này có lịch sử như thế nào?"
- "Tại sao nó lại được coi là di tích lịch sử?"
- "Có những hoạt động gì thú vị tại đây?"
- Chuẩn bị câu trả lời cụ thể, rõ ràng và cung cấp thông tin hữu ích.
Bước 4: Trao đổi, đánh giá
Câu 3. Dựa vào bảng kiểm dưới đây để tự đánh giá bài nói của mình đồng thời góp ý cho bài nói của bạn:
Bảng kiểm kí năng thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử
| Tiêu chí | Đạt | Chưa đạt |
|---|---|---|
| Mở đầu | ||
| Người nói chào người nghe và tự giới thiệu | ||
| Nêu tên của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | ||
| Giới thiệu khái quát về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | ||
| Nội dung chính | ||
| Trình bày có hệ thống những thông tin liên quan đến các phương diện khác nhau của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | ||
| Đánh giá khái quát về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | ||
| Kết thúc | ||
| Bày tỏ suy nghĩ, tình cảm về danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử | ||
| Đưa ra lời mời gọi tham quan | ||
| Cảm ơn và chào người nghe | ||
| Kĩ năng trình bày, tương tác với người nghe | ||
| Tương tác tích cực với người nghe trong khi nói | ||
| Diễn đạt rõ ràng, rành mạch, đáp ứng yêu cầu bài nói | ||
| Kết hợp sử dụng hiệu quả các phương tiện phi ngôn ngữ để làm rõ nội dung trình bày | ||
| Phản hồi thoả đáng những câu hỏi, ý kiến của người nghe |
Góp ý:
- Mở đầu: Cần có lời chào và giới thiệu rõ ràng, thu hút.
- Nội dung chính: Thông tin cần được trình bày có hệ thống, rõ ràng.
- Kết thúc: Kết thúc bài nói với lời cảm ơn và chào người nghe.
- Kĩ năng: Tương tác tích cực với người nghe và phản hồi thoả đáng các câu hỏi.
Trang 86 — Ôn tập
Câu 1. Tóm tắt các đặc điểm của văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử được thể hiện trong ba văn bản đã đọc bằng cách hoàn thành bảng sau (làm vào vở):
| Đặc điểm | Vườn Quốc gia Cúc Phương | Thủ Ngữ - Ngự Môn |
|---|---|---|
| Mục đích viết | ||
| Cấu trúc | ||
| Hình thức | ||
| Cách trình bày thông tin | ||
| Sự kết hợp giữa phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ |
Trả lời:
Để trả lời câu hỏi này, cần dựa vào nội dung của ba văn bản đã đọc: Vườn Quốc gia Cúc Phương, Thủ Ngữ - Ngự Môn, và Thị Lãng. Tuy nhiên, vì không có thông tin chi tiết về các văn bản này trong trang, chúng ta sẽ dựa vào kiến thức chung về văn bản giới thiệu danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử để điền vào bảng:
| Đặc điểm | Vườn Quốc gia Cúc Phương | Thủ Ngữ - Ngự Môn |
|---|---|---|
| Mục đích viết | Giới thiệu về Vườn Quốc gia Cúc Phương, nhấn mạnh giá trị thiên nhiên và bảo tồn. | Giới thiệu về di tích lịch sử Thủ Ngữ - Ngự Môn, nhấn mạnh giá trị văn hóa và lịch sử. |
| Cấu trúc | Giới thiệu tổng quan, mô tả đặc điểm nổi bật, giá trị và đề xuất tham quan. | Giới thiệu tổng quan, mô tả chi tiết, ý nghĩa lịch sử và văn hóa. |
| Hình thức | Bài viết thông tin, có thể có hình ảnh minh họa. | Bài viết hoặc bài nói, có thể kèm hình ảnh hoặc tư liệu lịch sử. |
| Cách trình bày thông tin | Trình bày theo thứ tự logic, từ tổng quan đến chi tiết. | Trình bày theo thứ tự thời gian hoặc theo chủ đề. |
| Sự kết hợp giữa phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ | Kết hợp với hình ảnh, sơ đồ bản đồ. | Kết hợp với hình ảnh, tư liệu lịch sử. |
Câu 2. Liệt kê ít nhất hai điều học được về việc đọc hiểu văn bản thông tin sau khi học kiểu văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử.
Trả lời:
- Hiểu rõ mục đích của văn bản: cung cấp thông tin về danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử.
- Nắm được cấu trúc chung của văn bản: giới thiệu tổng quan, mô tả đặc điểm, giá trị và đề xuất.
Câu 3. Khi đọc một bài phóng văn, cần chú ý điều gì?
Trả lời:
- Chú ý đến cách trình bày thông tin của tác giả.
- Xác định mục đích viết và đối tượng đọc của văn bản.
Câu 4. Theo em, phương tiện phi ngôn ngữ có vai trò như thế nào đối với việc trình bày thông tin trong văn bản thông tin?
Trả lời: Phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu) giúp minh họa và làm rõ thông tin, tăng tính trực quan và thu hút người đọc.
Câu 5. Khi viết bài văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử, cần đảm bảo những yêu cầu nào?
Trả lời:
- Đảm bảo thông tin chính xác, rõ ràng.
- Cấu trúc bài viết logic, dễ hiểu.
- Sử dụng ngôn ngữ phù hợp, có thể kết hợp với hình ảnh minh họa.
Câu 6. Ghi lại ít nhất hai kinh nghiệm về cách thuyết minh một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử.
Trả lời:
- Sử dụng ngôn ngữ rõ ràng, dễ hiểu.
- Kết hợp giữa phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ.
Câu 7. Vì sao danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử được xem là di sản quý giá của quê hương, đất nước?
Trả lời: "Các danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử là những di sản quý giá của quê hương, đất nước vì chúng lưu giữ, truyền tải những giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên đặc sắc, giúp thế hệ sau có thể tìm hiểu, học tập và phát huy những giá trị đó."