Soạn Ngữ Văn 9 Tập 2 trang 102-105 - Chân trời sáng tạo

Trang 100 — Romeo và Juliet

Câu hỏi suy ngẫm và phản hồi: Vì sao cả Rô-mê-ô và Giu-li-ét đều ái ngại về cái tên gắn với dòng họ của mình, thậm chí muốn khước từ nó?

Trả lời: Cả Rô-mê-ô và Giu-li-ét đều ái ngại về cái tên gắn với dòng họ của mình, thậm chí muốn khước từ nó vì:

• Tên gọi gắn liền với dòng họ, mà dòng họ lại là biểu tượng của mối thù truyền kiếp giữa hai gia đình Môntêqui và Capulet.
• Rô-mê-ô thuộc dòng họ Môntêqui, còn Giu-li-ét thuộc dòng họ Capulet.
• Trong trích đoạn, Rô-mê-ô và Giu-li-ét thể hiện mong muốn được yêu nhau, thoát khỏi cái bóng của thù hận giữa hai dòng họ.
• Rô-mê-ô nói:
  • "Nếu chàng phải là người họ Môn-ta-ghiu thì chàng vẫn cứ là chàng. Môn-ta-ghiu là cái gì nhỉ? Đó đâu phải là bàn tay, hay bàn chân, hay cánh tay, hay mặt mũi, hay một bộ phận nào đấy của cơ thể con người."
  • "Cái tên đó có nghĩa gì đâu? Bông hồng kia, giá chúng ta gọi bằng một tên khác thì hương thơm cũng vẫn ngọt ngào."

Điều này cho thấy cả hai đều muốn vượt qua rào cản của dòng họ để đến với tình yêu đích thực của mình.

• Như vậy, cái tên gắn với dòng họ không chỉ là một biểu tượng, mà còn là một rào cản cho tình yêu của họ.

Như Giu-li-ét đã nói: "Chàng hãy khước từ cha chàng và từ chối dòng họ của chàng đi; hoặc nếu không thì chàng hãy thề là yêu em đi, và em sẽ không còn là con cháu của nhà Ca-pi-u-lét nữa." Hay Rô-mê-ô: "Đúng là miệng em nói thế đấy nhé! Chỉ cần em gọi tôi là người yêu, tôi sẽ thay tên đổi họ; từ nay, tôi sẽ không bao giờ còn là Rô-mê-ô nữa."

Trang 103 — Giu-li-ét và Rô-mê-ô

Câu 1. Xác định đề tài, nêu nội dung bao quát của văn bản.

Trả lời:

• Đề tài của văn bản: Tình yêu giữa hai nhân vật Giu-li-ét và Rô-mê-ô trong bối cảnh thù địch giữa hai dòng họ.
• Nội dung bao quát: Văn bản xoay quanh đoạn hội thoại giữa Giu-li-ét và Rô-mê-ô, thể hiện tình yêu mãnh liệt của họ và sự lo lắng về thế lực ngăn cản từ gia đình.

Câu 2. Nêu ví dụ về lời đối thoại và lời độc thoại của nhân vật Rô-mê-ô, Giu-li-ét và cho biết việc sử dụng các lời độc thoại có tác dụng thế nào trong việc thể hiện hành động, tâm lí của nhân vật.

Trả lời:

• Lời đối thoại:

  • Ví dụ:
    • Rô-mê-ô: "Anh làm thế nào tới được chốn này, anh ơi, mà tới làm gì thế?"
    • Giu-li-ét: "Em chẳng đoi nào muốn họ bắt gặp anh nơi đây."

• Lời độc thoại (suy nghĩ nội tâm):

  • Ví dụ: Rô-mê-ô (trong suy nghĩ): "Hỏi nàng tên kiều diễm, chẳng phải Rô-mê-ô cũng chẳng phải Môn-ta-ghiu, nếu em không ưa tên họ đó..."

• Tác dụng:

  • Lời độc thoại giúp nhân vật bộc lộ tâm trạng sâu kín, sợ hãi, và sự quyết tâm của họ trước thế lực thù địch.
  • Lời đối thoại trực tiếp thể hiện sự lo lắng, tình yêu cháy bỏng và cam go giữa hai người.

Câu 3. Liệt kê vào bảng sau (làm vào vở) một số lời thoại thể hiện thái độ đối với người yêu và đối với thế lực ngăn cản tình yêu của Rô-mê-ô, Giu-li-ét:

Trả lời mở rộng:

• Điểm tương đồng:

  • Cả hai nhân vật đều yêu tha thiết và sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm.
  • Đều lo lắng về thế lực ngăn cản (gia đình) và cùng tìm cách đối mặt.

• Điểm khác biệt:

  • Rô-mê-ô mạnh mẽ hơn khi tuyên bố: "mấy bức tường đá ngăn sao được tình yêu; mà cái gì tình yêu có thể làm là tình yêu dám làm".
  • Giu-li-ét thể hiện nỗi sợ lớn hơn với thế lực thù địch: "Ánh mắt của em còn nguy hiểm cho tôi hơn hai chục lưỡi kiếm của họ".

Trang 104 — CÁI ROI TRE

Câu 4. Xác định xung đột, kiểu xung đột kịch và cho biết cách thể hiện xung đột kịch trong văn bản có gì đáng lưu ý.

Trả lời:

• Xung đột:
  • Xung đột trong kịch thường là sự đối lập, mâu thuẫn giữa các nhân vật hoặc giữa nhân vật với hoàn cảnh xung quanh.
  • Trong văn bản, xung đột có thể liên quan đến tình yêu giữa Rô-mê-ô và Giu-li-ét, sự thù hận giữa hai gia đình đối lập, hoặc mâu thuẫn trong cách ứng xử của hai nhân vật chính.
• Kiểu xung đột kịch:
  • Có thể là xung đột tình cảm (tình yêu vs. thù hận), xung đột xã hội (gia đình, dòng họ),...
• Cách thể hiện xung đột kịch:
  • Thông qua lời thoại của nhân vật.
  • Biểu hiện qua hành động, suy nghĩ của nhân vật.

Câu 5. Phân tích một lời độc thoại của Rô-mê-ô hoặc Giu-li-ét mà theo em là đặc sắc, thú vị.

Trả lời:

• Lời độc thoại của Rô-mê-ô hoặc Giu-li-ét thường thể hiện tâm trạng, cảm xúc sâu sắc của nhân vật.
• Ví dụ: Rô-mê-ô có thể nói: "Ôi, Giu-li-ét, Giu-li-ét, sao em phải là Giu-li-ét?".
  • Lời nói này thể hiện sự tuyệt vọng, bối rối của Rô-mê-ô khi nhận ra tình yêu của mình bị cấm kỵ bởi dòng họ.

Câu 6. Chỉ ra một số biểu hiện cho thấy sự phù hợp giữa ngôn ngữ đối thoại, độc thoại của nhân vật với nội dung câu chuyện.

Trả lời:

• Ngôn ngữ đối thoại, độc thoại phù hợp với nội dung câu chuyện khi:
  • Thể hiện đúng tâm trạng, cảm xúc của nhân vật.
  • Phù hợp với bối cảnh và tình huống truyện.

Câu 7. Trong lời thoại của nhân vật, các từ ngữ “bức tường”, “lưỡi kiếm”, ngoài nghĩa chỉ sự vật cụ thể, còn có nghĩa nào khác hay không? Các từ ngữ đó có tác dụng gì trong việc thể hiện xung đột kịch?

Trả lời:

• Các từ ngữ “bức tường”, “lưỡi kiếm” ngoài nghĩa đen, còn có thể mang nghĩa ẩn dụ:
  • “Bức tường” có thể tượng trưng cho rào cản tình yêu giữa hai người.
  • “Lưỡi kiếm” tượng trưng cho sự nguy hiểm, thù hận giữa hai gia đình.
• Tác dụng:
  • Làm nổi bật xung đột tình cảm và xã hội.

Câu 8. Nguyên nhân nào khiến cho việc khẳng định tình yêu của hai nhân vật Rô-mê-ô, Giu-li-ét trong tác phẩm của Sếch-xpia đương thời bị xem là chống lại dòng họ của mình? Em đồng tình và/ hoặc không đồng tình với điều gì trong cách ứng xử của hai nhân vật này? Vì sao?

Trả lời:

• Nguyên nhân:
  • Tình yêu giữa Rô-mê-ô và Giu-li-ét đi ngược lại với truyền thống thù hận giữa hai dòng họ.
  • Gia đình không đồng ý với tình yêu này vì sợ ảnh hưởng đến danh dự dòng họ.
• Đồng tình/không đồng tình:
  • Đồng tình với tình yêu chân thành của họ.
  • Không đồng tình với cách ứng xử liều lĩnh, dẫn đến bi kịch.

Trang 103 — Bài thơ

Câu 1. Nhận xét về cách quan sát, miêu tả cảnh vật của nhân vật "tôi" trong mười dòng thơ đầu.

Trả lời: Cách quan sát, miêu tả cảnh vật của nhân vật "tôi" trong mười dòng thơ đầu rất tinh tế và sâu sắc. Nhân vật "tôi" đã quan sát cảnh vật xung quanh một cách tỉ mỉ, từ những chi tiết nhỏ nhặt như:

• "Nhà tôi người đứng, người trốn" → Sự xáo trộn, không khí buồn bã trong gia đình.
• "Bà ngồi than thở, trời không ngớt nồm" → Khí hậu ẩm ướt, cùng với nỗi buồn của bà.
• "Ông tôi ớm được mười hôm / Rễ tre, rễ mít đã chồm ra sân" → Sự thay đổi của thiên nhiên và sự chờ đợi.
• "Đàn gà vẫn đứng một chân / Con hến than giếng, con gạn đôi rong rọi" → Hình ảnh sinh động của loài vật.
• "Hoa nhài nở chẳng còn thơm / Ấm trà nguội ngắt, bữa cơm vội vàng" → Sự nhạt nhòa, thiếu sức sống.

Những chi tiết này không chỉ giúp ta hình dung về khung cảnh mà còn thấy được tâm trạng buồn bã, xót xa của gia đình.

Câu 2. Trong văn bản, hình ảnh "cái rợi tre" được nhắc đến mấy lần và xuất hiện trong những dòng thơ nào? Theo em, sự lặp lại hình ảnh như vậy có tác dụng gì?

Trả lời: Hình ảnh "cái rợi tre" được nhắc đến hai lần:

• Lần 1: "Ông tôi ớm được mười hôm / Rễ tre, rễ mít đã chồm ra sân" (dòng 5-6)
• Lần 2: "Chiều nay bố học tôi về / Bố tôi quăng cái rợi tre lên trời." (dòng 14-15)

Sự lặp lại hình ảnh "cái rợi tre" có tác dụng:

• Nhấn mạnh sự chờ đợi và cái chết của ông tôi đã đến gần.
• Tạo sự liên kết giữa các hình ảnh và làm nổi bật tâm trạng của nhân vật.

Câu 3. Cách phản ứng khác nhau của người cha đối với việc "bố học" của người con ở dòng thơ đầu và dòng thơ cuối có tác dụng ra sao trong việc thể hiện chủ đề của bài thơ?

Trả lời:

• Dòng thơ đầu: "Nhà tôi người đứng, người trốn" → Sự hoảng sợ, lo lắng.
• Dòng thơ cuối: "Chiều nay bố học tôi về / Bố tôi quăng cái rợi tre lên trời" → Sự thờ ơ, buông bỏ.

Cách phản ứng khác nhau này có tác dụng:

• Thể hiện sự thay đổi trong cách nhìn nhận về cái chết của người cha và người con.
• Làm nổi bật chủ đề của bài thơ: sự khác biệt trong cách đối mặt với cái chết giữa các thế hệ trong gia đình.