Trang 109 — Lập dàn ý và viết bài
Câu 1. c. Lập dàn ý
Trả lời: Dàn ý bao gồm các phần chính:
- Mở bài: Nêu tên danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử sẽ thuyết minh và đưa ra những thông tin khái quát nhất về đối tượng.
- Thân bài:
- Trình bày các đặc điểm của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử theo một trình tự hợp lí.
- Giải thích các điều kiện tạo nên nét đặc thù của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử.
- Nêu các giá trị nổi bật của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử.
- Cung cấp thông tin về tình trạng bảo tồn, phát huy giá trị của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử.
- Kết bài: Khái quát ý nghĩa, giá trị của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội - văn hóa của địa phương và đất nước.
Câu 2. 2. VIẾT BÀI
Trả lời: Khi viết bài cần:
- Phát triển các ý đã tìm được thành các câu hoặc đoạn văn hoàn chỉnh.
- Kết hợp linh hoạt việc miêu tả và cung cấp các dữ liệu khách quan dựa trên những tài liệu đáng tin cậy.
- Chọn được các từ ngữ xưng hô phù hợp dựa trên việc hình dung cụ thể về đối tượng đọc bài thuyết minh (chúng ta, du khách,...).
- Đưa vào văn bản những hình ảnh, sơ đồ, bản đồ,... phù hợp nhằm làm nổi bật các đặc điểm của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử được thuyết minh.
Câu 3. 3. CHỈNH SỬA BÀI VIẾT
Trả lời: Khi chỉnh sửa bài viết cần:
Nội dung rà soát:
- Các thông tin được đưa vào bài thuyết minh
- Bố cục, mạch lạc và liên kết của bài thuyết minh
- Phương tiện phi ngôn ngữ được sử dụng
- Diễn đạt, hình thức trình bày văn bản
Hướng chỉnh sửa:
- Chỉnh sửa thông tin sai hoặc bổ sung các thông tin có thể làm nổi bật hơn đặc điểm, giá trị của đối tượng.
- Sắp xếp lại vị trí của các câu hoặc đoạn văn làm cho sự trình bày của người đọc về đối tượng; sửa lại những phương tiện liên kết dùng chưa phù hợp; bổ sung những phương tiện liên kết cần thiết.
- Thay thế những hình ảnh, sơ đồ, bản đồ,... chưa tiêu biểu; điều chỉnh vị trí đặt các phương tiện đó, đảm bảo sự tương ứng giữa kênh hình và kênh chữ.
- Sửa các lỗi chính tả, những từ ngữ dùng chưa hợp lí, các câu sai ngữ pháp; điều chỉnh lại việc in nghiêng, in đậm một số cụm từ để đảm bảo sự nhất quán;...
Trang 110 — Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử
Câu 1. Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử
Trả lời:
Để thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử, cần cung cấp thông tin giúp người nghe hiểu rõ sức hấp dẫn và giá trị của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử được nói tới.
Trước khi nói:
- Đọc lại bài viết đã hoàn thành theo yêu cầu ở phần Viết để nhớ lại và nắm chắc các nội dung cần thuyết minh.
- Đánh dấu những ý cơ bản không thể bỏ qua và những ý có thể triển khai thêm khi thuyết minh (dưới hình thức nói).
- Có thể soạn một bản trình chiếu để xác định dễ dàng hơn các điểm nhấn của bài nói và để chuyển tải các tranh, ảnh, sơ đồ, bản đồ, đoạn phim ngắn,... một cách thuận lợi.
Trình bày bài nói:
- Dựa vào cấu trúc của bài viết đã có để triển khai nội dung nói. Có thể thực hiện một số điều chỉnh cần thiết, tùy vào diễn biến thực tế của hoạt động tương tác giữa người nói và người nghe.
- Mở đầu: Nêu tên đối tượng sẽ được thuyết minh (có thể đưa ra một bức ảnh hay đoạn nhạc dạo của một ca khúc và cho người nghe nhận diện danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử nào được thể hiện trong bức ảnh, ca khúc đó).
- Triển khai: Lần lượt nêu các đặc điểm, giá trị của danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử dưới hình thức vừa miêu tả, cung cấp các thông tin cụ thể, vừa phân tích, đánh giá. (Lưu ý: sự phân tích, đánh giá ở đây mang một tính chất riêng, nhằm "cố định hóa" hình ảnh của một đối tượng cụ thể, trước khi chuyển sang các đối tượng cụ thể khác trong danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử.)
Trang 109 — (không có tên bài/chương cụ thể)
Câu 1. Nêu những điểm tương đồng và khác biệt giữa các văn bản được đưa vào bài học (kể cả bài viết tham khảo) để nhận thấy tính chất đa dạng của loại văn bản có đề cập các phương diện địa lí, lịch sử, văn hoá của đất nước.
Trả lời: Các văn bản trong bài học đều có điểm chung là giới thiệu về danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử của Việt Nam, nhằm mục đích thuyết minh, giúp người đọc hiểu biết thêm về giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan của đất nước.
Điểm tương đồng:
- Đều là văn bản thuộc loại thuyết minh về danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử.
- Nhằm mục đích cung cấp thông tin về đặc điểm, giá trị văn hóa, lịch sử của các địa danh.
- Sử dụng các phương thức biểu đạt như thuyết minh, miêu tả và đôi khi có yếu tố kể.
Điểm khác biệt:
- Về nội dung:
- Một số văn bản tập trung vào giá trị lịch sử (ví dụ: các di tích lịch sử).
- Một số văn bản nhấn mạnh vào cảnh quan thiên nhiên đẹp (ví dụ: các danh lam thắng cảnh).
- Về cách trình bày:
- Một số văn bản trình bày theo trình tự thời gian lịch sử.
- Một số văn bản lại tập trung vào các đặc điểm tự nhiên, văn hóa của danh lam thắng cảnh.
- Về nội dung:
Câu 2. Phối hợp với các bạn trong lớp xây dựng một tủ sách gồm những tài liệu viết về các danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử trên đất nước Việt Nam. Chú ý lập thư mục cho những tài liệu sưu tầm được.
Trả lời: Để xây dựng một tủ sách về danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử, cần thực hiện các bước sau:
- Chủ đề chính: Tập trung vào các danh lam thắng cảnh nổi tiếng và di tích lịch sử quan trọng của Việt Nam.
- Nguồn tài liệu:
- Sưu tầm từ sách, báo, và các nguồn thông tin đáng tin cậy trên internet.
- Các bài viết có thể phân loại theo chủ đề: danh lam thắng cảnh tự nhiên, di tích lịch sử văn hóa, hoặc theo từng vùng miền.
- Lập thư mục:
- Phần danh lam thắng cảnh:
- Thắng cảnh tự nhiên: Hà Long, Sapa, Phú Quốc...
- Khu di tích văn hóa: Angkor Wat (Campuchia) - không thuộc Việt Nam, cần thay thế Thăng Long, Huế...
- Phần di tích lịch sử:
- Di tích thời kỳ cổ đại: Văn Miếu, Hoàng Thành...
- Di tích thời kỳ hiện đại: Địa đạo Củ Chi, Khu di tích 12-8...
- Phần danh lam thắng cảnh:
Câu 3. Tạo lập văn bản thuyết minh bằng hình ảnh (có kèm theo các lời dẫn giải cần thiết) về một danh lam thắng cảnh hay di tích lịch sử ở địa phương em.
Trả lời: Văn bản thuyết minh: Thuyết minh về vịnh Hạ Long
Hình ảnh:
- Ảnh vịnh Hạ Long.
- Ảnh các hoạt động du lịch.
Lời dẫn giải:
- Vị trí: Hạ Long thuộc tỉnh Quảng Ninh.
- Đặc điểm nổi bật:
- "Là một trong những danh lam thắng cảnh nổi tiếng của Việt Nam, được công nhận là Di sản Thế giới."
- "Được tạo thành từ hơn 1.600 hòn đảo lớn nhỏ."
- Hoạt động nổi bật:
- Du lịch tham quan các hang động.
- Chèo thuyền kayak.
Câu 4. Mô phỏng cách làm của hướng dẫn viên du lịch (dựa vào quan sát thực tế hoặc việc theo dõi một số chương trình trên truyền hình) để giới thiệu với các bạn trong nhóm học tập về một cảnh quan thiên nhiên hay di tích lịch sử nổi tiếng.
Trả lời: *Mô phỏng giới thiệu về Thăng Long Citadel (Hà Nội):
- Lời chào: "Xin chào tất cả mọi người! Hôm nay, tôi sẽ dẫn các bạn khám phá một trong những di tích lịch sử trọng điểm của Việt Nam – Khu di tích Hoàng thành Thăng Long."
- Giới thiệu chung:
- "Khu di tích Hoàng thành Thăng Long là biểu tượng của nền văn hóa Việt Nam, nơi lưu giữ nhiều di tích qua hàng nghìn năm lịch sử."
- Chi tiết:
- "Các bạn có thể thấy, đây là cổng chính của cung điện, nơi diễn ra nhiều sự kiện lịch sử quan trọng."
- "Thăng Long Citadel không chỉ là nơi thờ cúng, mà còn là biểu tượng của quyền lực chính trị."
- Kết thúc:
- "Hy vọng qua chuyến tham quan này, các bạn đã có thêm kiến thức về lịch sử Việt Nam."
Trang 110 — Thực hành đọc
Câu không có số. Khi đọc văn bản dưới đây, em cần chú ý những vấn đề sau:
- Đối tượng chính được thuyết minh trong văn bản.
- Cách triển khai văn bản của người viết.
- Khả năng chuyển hóa bài viết thành một bài nói hấp dẫn giới thiệu di tích lịch sử Hoàng thành Thăng Long với du khách hoặc những người quan tâm.
Trả lời: Các vấn đề cần chú ý khi đọc văn bản:
- Đối tượng chính được thuyết minh trong văn bản: Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.
- Cách triển khai văn bản của người viết:
- Giới thiệu Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội được công nhận là Di sản văn hóa thế giới.
- Nêu rõ vị trí, diện tích và vai trò lịch sử của khu vực.
- Thảo luận về giá trị văn hóa, lịch sử và kiến trúc của khu vực.
- Khả năng chuyển hóa bài viết thành một bài nói hấp dẫn giới thiệu di tích lịch sử Hoàng thành Thăng Long với du khách hoặc những người quan tâm:
- Người viết có thể trình bày bài nói dựa trên các thông tin được cung cấp trong văn bản, tập trung vào các điểm chính như vị trí, lịch sử, ý nghĩa văn hóa và các đặc điểm nổi bật của Hoàng thành Thăng Long.