Trang 115 — Vận dụng tri thức về lịch sử văn học trong đọc hiểu văn bản
Câu 1. Vận dụng tri thức về lịch sử văn học trong đọc hiểu văn bản.
Trả lời: Việc đọc hiểu văn bản văn học trước hết cần tập trung vào những yếu tố trong văn bản: ngôn ngữ, bố cục, hình tượng, chi tiết, đề tài, chủ đề,... Tuy nhiên, bên cạnh đó, các tri thức về lịch sử văn học có thể góp phần giúp người đọc hiểu sâu hơn nội dung và đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm. Việc hiểu mối quan hệ giữa văn học dân gian và văn học viết giúp cắt nghĩa rõ hơn nguồn gốc của các yếu tố ngôn từ, chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm: dấu ấn của ca dao, tục ngữ, truyện dân gian trong một số tác phẩm văn học viết. Xác định được bối cảnh ra đời của tác phẩm và ảnh hưởng của các sự kiện lịch sử, xã hội đến việc lựa chọn đề tài, hình tượng, nhân vật,..., người đọc có thể lí giải sâu hơn về ý nghĩa, giá trị của các chi tiết nghệ thuật và chủ đề của tác phẩm. Tri thức về nguồn gốc thể loại văn học cần thiết đối với việc giải thích những đặc điểm mang tính kế thừa hoặc dấu ấn riêng của tác giả trong các yếu tố nghệ thuật và nội dung của tác phẩm.
Những tri thức cơ bản về lịch sử văn học bao gồm: mối quan hệ giữa các bộ phận văn học; các thời kì phát triển của nền văn học; nguồn gốc và sự phát triển của các thể loại; bối cảnh ra đời của tác phẩm; mối quan hệ giữa nhà văn và đời sống lịch sử, xã hội; mối quan hệ giữa các tác giả, tác phẩm tiêu biểu của từng giai đoạn văn học.
Trang 115 — Bài phỏng vấn
Câu 2. Mục đích của việc phỏng vấn
Trả lời: Trong các lĩnh vực truyền thông - báo chí, chính trị - xã hội hoặc văn học - nghệ thuật,... một cuộc phỏng vấn diễn ra khi người lấy tin và đưa tin (thường là phóng viên, nhà báo hoặc người đại diện một tổ chức, một cộng đồng) cần tìm hiểu và thu thập thông tin về các sự việc, vấn đề đang thu hút sự chú ý hoặc có tầm ảnh hưởng quan trọng. Mục đích của việc phỏng vấn là tạo được đối thoại trực tiếp hoặc gián tiếp với những người tham gia, chứng kiến, có vai trò hoặc liên quan đến sự việc, vấn đề đang được đề cập nhằm cung cấp thông tin mới cho người nghe, người xem một cách khách quan.
Câu 3. Nội dung và hình thức của bài phỏng vấn
Trả lời: Bài phỏng vấn thuộc loại văn bản thông tin, có hai hình thức: nói và viết.
Cuộc phỏng vấn trực tiếp thường diễn ra theo hình thức nói. Người phỏng vấn nêu câu hỏi liên quan đến các khía cạnh của sự việc, vấn đề nhằm khai thác thông tin; người được phỏng vấn trả lời câu hỏi, qua đó cung cấp thông tin, nêu ý kiến của mình. Bài phỏng vấn trực tiếp được ghi hình, ghi âm để truyền đạt đến người nghe, người xem.
Trang 118 — Thách thức đầu tiên: Đọc để trưởng thành
Câu 1. Em thường tìm sách để đọc từ những nguồn nào? Hãy chia sẻ một vài kinh nghiệm tìm sách để đọc của em.
Trả lời: Em thường tìm sách để đọc từ các nguồn sau:
- Mua sách tại các cửa hàng sách, nhà xuất bản.
- Vay sách từ thư viện.
- Tải sách điện tử từ internet (qua các trang web, ứng dụng đọc sách trực tuyến).
- Nhận sách từ bạn bè, gia đình.
Một vài kinh nghiệm tìm sách để đọc của em:
- Xác định sở thích và nhu cầu đọc sách (văn học, khoa học, lịch sử,...).
- Tra cứu thông tin về sách trên internet, mạng xã hội.
- Tham khảo ý kiến của bạn bè, thầy cô giáo về các cuốn sách hay.
Câu 2. Xây dựng mục tiêu và kế hoạch đọc sách của em trong dự án Văn học - lịch sử tâm hồn. Chú ý chọn đọc những tác phẩm tiêu biểu của văn học Việt Nam thuộc các bộ phận và thời kì, giai đoạn theo dòng lịch sử văn học.
Trả lời: Mục tiêu và kế hoạch đọc sách trong dự án Văn học - lịch sử tâm hồn:
Mục tiêu:
- Tìm hiểu các tác phẩm văn học tiêu biểu của Việt Nam.
- Hiểu rõ sự phát triển của văn học qua các giai đoạn lịch sử.
- Rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, phân tích văn bản.
Kế hoạch:
- Lựa chọn các tác phẩm văn học tiêu biểu theo từng giai đoạn lịch sử (trung đại, cận đại, hiện đại).
- Đọc và phân tích các tác phẩm, chú ý đến bối cảnh lịch sử, giá trị nội dung và nghệ thuật.
- Ghi chép ý kiến, cảm nhận cá nhân về các tác phẩm.
Ví dụ:
- Đọc các tác phẩm như "Tấc đất tấc vàng" của Trần Tiễn Thành, "Cánh đồng bất tận" của Nguyễn Ngọc Tư,... để hiểu văn học Việt Nam hiện đại.
Cùng đọc và suy ngẫm
Đọc như một sự hồi tưởng
Đời sống được tác giả tái hiện trong tác phẩm văn học và được làm sống dậy trong tâm trí các thế hệ người đọc. Vì thế, với độc giả, đọc cũng là quá trình đồng sáng tạo. Thế giới đời sống được tác giả tái hiện trong tác phẩm và trong hồi tưởng của độc giả tiếp nối, đan xen và giao hòa với nhau trong quá trình đọc. Sức sống, sức hấp dẫn của tác phẩm văn học được bộc lộ qua khả năng tạo nên một quá trình đồng sáng tạo liên tục như vậy.
Trang 119 — Văn học Việt Nam từ khu vực ra thế giới, từ truyền thống đến hiện đại
Câu hỏi:
Trả lời:
- Trang này chủ yếu giới thiệu về văn học Việt Nam từ góc nhìn lịch sử và sự phát triển của văn học qua các thời kỳ, không có câu hỏi cụ thể.
Vậy nên, tôi sẽ trả về:
Trang 120 — Văn học Việt Nam
Theo dõi. Sự ra đời và phát triển của văn học viết bằng chữ Nôm: thời gian, nguồn gốc và thể loại.
Trả lời: Văn học viết bằng chữ Nôm ra đời từ thời Lý - Trần. Chữ Nôm được tạo ra dựa trên cơ sở chữ Hán, với mục đích là để viết tiếng Việt.
Sự ra đời của chữ Nôm giúp cho văn học Việt Nam có thể phát triển một cách độc lập và sâu sắc hơn. "Không thể mãi viết bằng chữ Hán, người Việt Nam đã mô phỏng chữ Hán để sáng tạo ra chữ Nôm, thứ chữ thiên về biểu ý và biểu âm, để sáng tác tác phẩm bằng tiếng Việt."
Văn học chữ Nôm đã đạt đến mức nghệ thuật cổ điển, kết tinh trong Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du (1765 - 1820) và nhiều tác gia khác.
Theo dõi. Sự ra đời và phát triển của văn học viết bằng chữ quốc ngữ: thời gian, nguồn gốc và thể loại.
Trả lời: Văn học viết bằng chữ quốc ngữ ra đời vào thế kỷ XVII, với sự xuất hiện của các giáo sĩ phương Tây, họ đã dùng chữ Latinh để ghi âm tiếng Việt.
Sự xâm lược của thực dân Pháp, một mặt gây nên những biến động chính trị, xã hội, mặt khác tạo nên sự tiếp xúc của Việt Nam với văn hóa phương Tây, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử văn học Việt Nam.