Soạn Ngữ Văn 9 Tập 2 trang 122-125 - Chân trời sáng tạo

Trang 120 — Nhớ rừng

Câu hỏi 1. Theo em, trong những trường hợp nào, con người cảm thấy hối hận và thương tiếc quá khứ của mình? Hãy chia sẻ câu trả lời của em với các bạn.

Trả lời: Trong cuộc sống, con người có thể cảm thấy hối hận và thương tiếc quá khứ khi:

• Đánh mất một mối quan hệ quan trọng (gia đình, bạn bè).
• Không còn cơ hội để sửa chữa những sai lầm trong quá khứ.
• Nhìn lại những cơ hội đã bỏ lỡ.

Trang 120 — Nhớ rừng

Câu hỏi 2. Gầm một khối căm hờ trong cũi sắt, Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua, Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ, Giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm. Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hằm, Để làm trò lạ mắt, thủ đồ chơi, Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi, Với cặp báo chuồng bên vô tư lự

Trả lời:

1. Chú ý những chi tiết thể hiện cảnh ngộ và tâm trạng trong hiện tại của con hổ.

• Cảnh ngộ hiện tại của con hổ:

  • Bị giam giữ trong cũi sắt: "Gầm một khối căm hờ trong cũi sắt".
  • Mất tự do, bị biến thành "đồ chơi": "Để làm trò lạ mắt, thủ đồ chơi".

• Tâm trạng của con hổ:

  • Căm hờ: tức giận nhưng không thể hành động.
  • Khinh lũ người: xem thường những kẻ vô tư, ngạo mạn.
  • Giương mắt bé giễu: chế giễu sự thờ ơ của con người.
  • Nhục nhằn: cảm thấy nhục nhã khi bị nhốt.

Trang 121 — Nhớ rừng

Câu hỏi 2 (tiếp). Ta sống mãi trong tình thương nỗi nhớ, Thuở tung hoành hồng hách những ngày xưa. Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cá, cây già, Với tiếng gió gào ngàn, với giòng nguồn hét núi, Với khi thét khí trường ca dữ dội, Ta bước chân lên, đồng dạc, đường hoàng, Lượn tẩm thân như sóng cuộn nhịp nhàng, Vồn bóng âm thầm, lá gai, cỏ sắc. Trong hang tối, mắt thần khi đã quắc,

Trả lời:

• Con hổ nhớ về quá khứ tự do với nhiều hình ảnh hoành tráng:

  • "Cảnh sơn lâm, bóng cá, cây già" → thiên nhiên hoang dã.
  • "Tiếng gió gào ngàn, giòng nguồn hét núi" → âm thanh dữ dội.
  • "Khi thét khí trường ca dữ dội" → sức mạnh và tự do.

• Những hành động thể hiện sự tự do:

  • "Ta bước chân lên, đồng dạc, đường hoàng" → bước chân oai vệ.
  • "Lượn tẩm thân như sóng cuộn nhịp nhàng" → hình ảnh uyển chuyển, mạnh mẽ.

• Tâm trạng của con hổ khi nhớ về quá khứ:

  • "Ta sống mãi trong tình thương nỗi nhớ" → nỗi nhớ da diết.
  • "Thuở tung hoành hồng hách những ngày xưa" → tự hào về quá khứ oai hùng.

Trang 121 — Bài học (không rõ tên bài)

Câu 2. Em hình dung thế nào về cuộc sống “những ngày xưa” của con hổ trong đoạn thơ này?

Trả lời: Cuộc sống “những ngày xưa” của con hổ được hình dung là một thời kỳ oanh liệt, đầy sức sống và tự do. Điều này được thể hiện qua các câu thơ:

• “Là khiến cho mọi vật đều im hơi.
  Ta biết ta chúa tể cả muôn loài,
  Giữa chốn thảo hoa không tên, không tuổi.”

Những câu thơ này cho thấy hổ là chúa tể của muôn loài, sống trong một thế giới thiên nhiên rộng lớn và tự do, không bị gò bó. Hình ảnh này tạo nên một ấn tượng về cuộc sống quá khứ đầy vẻ vang và quyền uy của con hổ.

Câu 3. Cách thể hiện nỗi “nhớ rừng” của con hổ trong đoạn thơ này có gì khác so với các đoạn thơ trước?

Trả lời: Cách thể hiện nỗi “nhớ rừng” của con hổ trong đoạn thơ này có sự khác biệt so với các đoạn thơ trước ở chỗ nó tập trung vào những ký ức về quá khứ oanh liệt và tự do của con hổ. Nếu như trước đó, nỗi nhớ rừng của hổ có thể xuất phát từ cảm giác tù túng, ngột ngạt của cảnh giam cầm, thì ở đây, nỗi nhớ rừng được thể hiện qua sự hoài niệm về thời kỳ hoàng kim, khi con hổ còn là chúa tể của muôn loài.

Cụ thể, trong đoạn thơ này, nỗi nhớ rừng được thể hiện qua các câu thơ:

• “Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
  Ta say mồi đứng uống ánh trăng tàn?
  Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn
  Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mỏi?
  Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
  Tiếng chim ca giấc ngủ ta tung bừng?
  Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
  Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
  Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
• Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?”

Những câu thơ này cho thấy con hổ nhớ về những giây phút tuyệt đẹp của quá khứ, khi nó còn tự do lang thang trong rừng, tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên và khẳng định vị trí của mình. Sự khác biệt này làm nổi bật sự đối lập giữa quá khứ oanh liệt và hiện tại tù túng, buồn chán của con hổ.

Trang 122 — Suy ngẫm và phản hồi

Câu 1. Giải thích hoàn cảnh và lí do "nhớ rừng" của con hổ trong văn bản.

Trả lời: Hoàn cảnh "nhớ rừng" của con hổ trong văn bản là khi con hổ đang bị giam cầm trong vườn bách thú. Lí do "nhớ rừng" của con hổ là vì nó nhớ về cuộc sống tự do, phóng túng trong rừng, nơi nó có thể ro ro, tha hồ ăn, tha hồ chơi.

Câu 2. Phân tích tâm trạng của con hổ trong đoạn 1, 2 và trả lời các câu hỏi:

a. Cuộc sống trong "những ngày xưa" ở chốn đại ngàn và cuộc sống hiện tại trong vườn bách thú của con hổ có những điểm gì khác biệt; sự khác biệt đó được thể hiện bằng hình thức nghệ thuật như thế nào?

Trả lời: Cuộc sống trong "những ngày xưa" ở chốn đại ngàn của con hổ là cuộc sống tự do, phóng túng, tha hồ ăn, tha hồ chơi. Còn cuộc sống hiện tại trong vườn bách thú là cuộc sống bị giam cầm, gò bó.

Sự khác biệt đó được thể hiện bằng hình thức nghệ thuật đối lập:

• "Nơi thênh thang ta vùng vẫy ngày xưa" → cuộc sống tự do, phóng túng
• "Nơi ta không còn được thấy bao giờ" → cuộc sống bị giam cầm

b. Qua nỗi “nhớ rừng", con hổ đã bầy tỏ niềm yêu quý và khinh ghét những gì?

Trả lời: Qua nỗi “nhớ rừng", con hổ đã bầy tỏ niềm yêu quý:

• Cuộc sống tự do, phóng túng trong rừng
• Cảnh rừng đẹp, hùng vĩ

và khinh ghét:

• Cuộc sống bị giam cầm, gò bó trong vườn bách thú

Câu 3. Phân tích nghệ thuật miêu tả bức tranh đại ngàn và thể hiện cảm xúc của con hổ trong đoạn 3.

Trả lời: Đoạn 3 sử dụng nghệ thuật miêu tả bức tranh đại ngàn bằng hình ảnh:

• "Những ngày ngao ngán"
• "Giấc mộng ngàn to lớn"

thể hiện cảm xúc của con hổ:

• Nỗi nhớ rừng da diết
• Khát vọng tự do, phóng túng

Câu 4. Ẩn sâu nỗi nhớ của con hổ là nhớ của ai? Theo đó, “nhớ rừng" thực chất là nhớ về những điều gì?

Trả lời: Ẩn sâu nỗi nhớ của con hổ là nhớ của cả dân tộc. Theo đó, “nhớ rừng" thực chất là nhớ về:

• Cuộc sống tự do, phóng túng
• Truyền thống lịch sử, văn hóa của dân tộc

Câu 5. Hình tượng con hổ “nhớ rừng" trong bài thơ được xây dựng bằng biện pháp nghệ thuật nào? Việc sử dụng biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng như thế nào?

Trả lời: Hình tượng con hổ “nhớ rừng" trong bài thơ được xây dựng bằng biện pháp nghệ thuật nhân hóa.

Việc sử dụng biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng:

• Thể hiện nỗi nhớ rừng da diết của con hổ
• Biểu đạt tâm trạng của con hổ

Câu 6. Nêu chủ đề, cảm hứng chủ đạo và thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc.

Trả lời: Chủ đề của văn bản là:

• Nỗi nhớ rừng của con hổ
• Tâm trạng của con hổ khi bị giam cầm

Cảm hứng chủ đạo của văn bản là:

• Tình yêu tự do
• Khát vọng giải phóng

Thông điệp mà văn bản muốn gửi đến người đọc là:

• Giá trị của tự do
• Sự cần thiết của việc bảo vệ môi trường

Câu 7. Phát biểu cảm nhận của em về cách xưng hô và tình cảm, cảm xúc của con hổ qua âm điệu của thể thơ tám chữ.

Trả lời: Cách xưng hô của con hổ là:

• "Ta"
• "Hồn ta"

thể hiện tình cảm, cảm xúc của con hổ:

• Nỗi nhớ rừng da diết
• Khát vọng tự do, phóng túng

Âm điệu của thể thơ tám chữ:

• Ngang tàng
• Tự do

Câu 8. Kẻ bảng sau vào vở, nêu một trong những biểu hiện về sự phù hợp giữa các yếu tố hình thức (thể thơ, hình ảnh, từ ngữ, biện pháp tu từ, vần, nhịp) trong việc biểu đạt nội dung của văn bản:

Trả lời:

Trang 125 — MÙA XUÂN CHÍN

Câu hỏi:

Nếu cần chọn một tính từ có thể khái quát đúng nhất đặc tính của mùa xuân, em sẽ chọn từ nào? Hãy chia sẻ với các bạn lí do lựa chọn của mình.

Trả lời: Mùa xuân là mùa của sự sống, của sự đổi mới và phát triển. Mùa xuân thường được miêu tả với những từ như "ấm áp", "tươi đẹp", "sáng sủa",...

Nếu cần chọn một tính từ có thể khái quát đúng nhất đặc tính của mùa xuân, em sẽ chọn từ "tươi đẹp".

• Mùa xuân là thời điểm mà vạn vật bắt đầu tươi mới, từ cây cối đâm chồi nảy lộc, hoa nở rộ đến không khí sôi động, ấm áp của con người.
• Màu sắc của mùa xuân là màu xanh của cây cối, màu sắc rực rỡ của hoacỏ, tạo nên bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, sống động.

Mùa xuân không chỉ là sự tươi mới về cảnh vật mà còn là sự tươi sáng trong tâm hồn con người, mang đến niềm vui và hy vọng cho một năm mới.