Soạn Ngữ Văn 9 Tập 2 trang 133-136 - Kết nối tri thức

Trang 131 — Ôn tập học kì II

Câu 1. Trong Ngữ văn 9, em đã được học các tác phẩm văn học Việt Nam gồm nhiều thể loại, được sáng tác trong các thời kì, bối cảnh khác nhau. Vận dụng tri thức văn học và hiểu biết về hoàn cảnh lịch sử, hãy lập bảng tóm tắt hoặc sơ đồ liệt kê các tác giả, tác phẩm tiêu biểu trong mỗi thời kì. Tham khảo mẫu bảng sau:

Trả lời:

• Thời kì văn học Trung đại (thế kỉ X – cuối thế kỉ XIX):
  • Tác giả: Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Đình Chiểu, ...
  • Tác phẩm: Truyện Kiều, Nôm, ...
  • Thể loại: Truyện, thơ, ...
• Thời kì văn học Hiện đại (đầu thế kỉ XX – nay):
  • Tác giả: Nguyễn Ái Quốc, Tô Hoài, Thạch Lam, ...
  • Tác phẩm: Vang bóng một thời, Người trong lễ hội, ...
  • Thể loại: Truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ, ...

Câu 2. Truyện trình thám có đặc điểm gì khác biệt so với truyện truyền kì và truyện thơ Nôm? Hãy lập bảng so sánh đặc điểm của các thể loại này. Tham khảo mẫu bảng sau:

Trả lời:

• Truyện truyền kì:
  • Đặc điểm: ...
  • Nguồn gốc thể loại: ...
  • Kiểu nhân vật: ...
  • Cốt truyện: ...
• Truyện thơ Nôm:
  • Đặc điểm: ...
  • Nguồn gốc thể loại: ...
  • Kiểu nhân vật: ...
  • Cốt truyện: ...
• Truyện trình thám:
  • Đặc điểm: Thể loại tập trung vào việc khám phá, tìm hiểu và giải quyết các bí ẩn, thường xoay quanh các vụ án hoặc sự kiện bí ẩn.
  • Nguồn gốc thể loại: Xuất phát từ văn học phương Tây, gắn với nhu cầu giải trí và phản ánh xã hội.
  • Kiểu nhân vật: Thường có nhân vật chính là người điều tra hoặc giải quyết án.
  • Cốt truyện: Xoay quanh việc điều tra, giải quyết bí ẩn.

Câu 3. Lập danh mục và tóm tắt đặc điểm nghệ thuật, nội dung của các bài thơ đã học ở lớp 9. Tham khảo mẫu danh mục sau:

Trả lời:

• Danh mục bài thơ:
  • Bài thơ: ...
• Tóm tắt đặc điểm nghệ thuật, nội dung:
  • Thể thơ: ...
  • Đề tài, cảm hứng chủ đạo: ...
  • Nét độc đáo về nghệ thuật và nội dung: ...

Trang 132 — Phiếu Học Tập Số 1

4. Nêu ngắn gọn đặc điểm của các văn bản thông tin và văn bản nghị luận trong các bài học của Ngữ văn 9, tập hai.

Trả lời:

• Văn bản thông tin: cung cấp thông tin về một chủ đề cụ thể, thường có tính khách quan, sử dụng ngôn ngữ chính xác và rõ ràng.
• Văn bản nghị luận: trình bày quan điểm, ý kiến của người viết về một vấn đề, thường có tính chủ quan, sử dụng ngôn ngữ thuyết phục và lập luận chặt chẽ.

5. Tóm tắt các kiến thức tiếng Việt mới mà em đã được học trong các bài học của Ngữ văn 9, tập hai.

Trả lời: Các kiến thức tiếng Việt mới bao gồm:

• Các khái niệm về từ vựng, ngữ pháp, và phong cách ngôn ngữ.
• Các phương pháp phân tích và sử dụng các thành phần phụ trong câu.

6. Nêu các kiểu bài viết, yêu cầu của từng kiểu bài mà em đã thực hành ở Ngữ văn 9, tập hai. Hãy lập một sơ đồ phù hợp để tóm tắt những nội dung đó.

Trả lời: Các kiểu bài viết gồm:

• Viết bài văn nghị luận về một vấn đề lý lẽ.
• Viết bài văn phân tích tác phẩm văn học.

7. Nêu những đề tài nói và nghe mà em đã thực hiện trong học kì II. Em thực hiện thành công nhất với đề tài nào? Do đâu em thành công với bài nói đó?

Trả lời: Những đề tài nói và nghe bao gồm:

• Trình bày ý kiến về một hiện tượng đời sống.
• Thảo luận về một vấn đề trong đời sống.

B. LUYỆN TẬP TỔNG HỢP

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

1. ĐỌC

a. Đọc văn bản

Bến đỗ trưa hè

Mây đi vắng trời xanh buồn rông rãi, Sông im dồn dọng nắng đứng không trồi. Đã ngằm rễ buồn mình chờ ứa oải Ngọn gió về, không một chút tăm hơi.

Trong quán nước ồn àn hàng giậu đui Dăm ba người về chợ ghé vào qua; Buồn vắng lặng họ ngồi nghe vói vói Mấy tiếng gà trưa gây xóm xa xa...

Ngoài đê nắng một ông già xuống huyện, Dắt ngựa chờ rông tiếng nhạc đồng mong. Nhưng trưa vắng không một thuyền ghé bến, Không một chèo khuấy nắng động trên sông.

(Tuyển tập Anh Thơ (thơ - văn xuôi), NXB Văn học, Hà Nội, 1987, tr. 40 - 41)

Trang 133 — Bài tập thực hiện các yêu cầu

Chọn phương án đúng (làm vào vở)

Câu 1. Bài thơ Bến đò trưa hè thuộc thể thơ nào?

Trả lời:

• Thể thơ của bài thơ Bến đò trưa hè là thơ tám chữ.

Câu 2. Những yếu tố nào giúp em nhận biết thể thơ của bài thơ Bến đò trưa hè?

Trả lời:

• Các yếu tố giúp nhận biết thể thơ của bài thơ Bến đò trưa hè:
  • Số chữ trong các dòng thơ: Mỗi dòng thơ thường có 8 chữ.
  • Cách ngắt nhịp của dòng thơ: Thường ngắt nhịp chẵn (mỗi nhịp 2 hoặc 4 chữ).
  • Cách gieo vần trong bài thơ: Thường gieo vần chân hoặc vần lưng.

Câu 3. Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ Mây đi vắng trời xanh buồn rộng rãi.

Trả lời:

• Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ Mây đi vắng trời xanh buồn rộng rãi là nhân hóa.

Câu 4. Dòng nào liệt kê các từ láy đã được dùng trong bài thơ?

Trả lời:

• Các từ láy trong bài thơ: rộng rãi, vơi vơi, uể oải.

Câu 5. Dòng nào nêu đúng nội dung cảm xúc của bài thơ?

Trả lời:

• Cảm xúc được thể hiện trong bài thơ là buồn thương trước cảnh sắc nơi thôn dã.

Trả lời câu hỏi

Câu 1. Bài thơ có bố cục như thế nào?

Trả lời:

• Bài thơ Bến đò trưa hè có thể được chia thành 2 phần:
  • Phần 1: Cảnh bến đò trưa hè vắng lặng, thoi nắng rọi, mây trời mênh mang.
  • Phần 2: Những cảm xúc buồn bã, sự tĩnh lặng và nhịp sống chầm chậm của làng quê.

Câu 2. Bức tranh phong cảnh làng quê Việt Nam một thời được khắc họa rõ nét nhất qua những hình ảnh nào trong bài thơ?

Trả lời:

• Bức tranh phong cảnh làng quê được khắc họa qua các hình ảnh:
  • Bến đò, thoi nắng, cầu tre, trời xanh buồn, cỏ non xanh tận chân trời.
  • Những hình ảnh gợi lên sự tĩnh lặng, êm ả của làng quê.

Câu 3. Cảnh thiên nhiên nơi bến đò trưa hè gợi cho em ấn tượng gì?

Trả lời:

• Cảnh thiên nhiên gợi ấn tượng về sự êm đềm, tĩnh lặng và đẹp buồn. Thiên nhiên như đang thả mình vào không gian rộng lớn.

Câu 4. Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa đặc điểm của bức tranh thiên nhiên và nhịp điệu đời sống của con người trong bài thơ?

Trả lời:

• Mối quan hệ giữa thiên nhiên và đời sống con người là hòa hợp, gắn bó.
  • Thiên nhiên tĩnh lặng, con người cũng chìm vào nhịp sống chầm chậm, bình yên.

Câu 5. Tình cảm của nhà thơ đối với thiên nhiên và đời sống con người được thể hiện như thế nào trong bài thơ?

Trả lời:

• Tình cảm của nhà thơ thể hiện sự yêu thương, trân trọng và đồng cảm với thiên nhiên và cuộc sống làng quê.
  • Nhà thơ không chỉ miêu tả cảnh vật mà còn thổi hồn vào đó nỗi buồn nhẹ nhàng, tạo nên sự đồng cảm với cảnh vật.

Trang 134 — Phiếu Học Tập Số 2

Câu 1. Đọc văn bản

Trả lời:

• Văn bản: Quyền được học tập và bảo vệ của phụ nữ và trẻ em trong hòa bình
• Tác giả: Ma-la-la Yu-xa-pho-dây (Malala Yousafzai)

Câu 2. Viết

Trả lời:

• Yêu cầu: Viết đoạn văn (khoảng 10 - 15 câu) trình bày cảm nghĩ của em về bài thơ Bến đò trưa hè ở phần Đọc.

Trả lời: Bài thơ "Bến đò trưa hè" không có trong văn bản trên trang này. Tuy nhiên, dựa trên nội dung phiếu học tập, có thể thấy học sinh cần viết đoạn văn trình bày cảm nghĩ về một bài thơ khác có trong phần Đọc của SGK Ngữ Văn lớp 9 (Kết nối tri thức, Tập 2).

Giả sử đoạn văn có thể viết như sau: "Trong những bài thơ mà tôi đã đọc, có một bài gây ấn tượng sâu sắc với tôi. Bài thơ đó đã giúp tôi cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn từ, tình cảm và ý nghĩa sâu sắc. Tôi sẽ trình bày cảm nghĩ của mình về bài thơ đó..."

Câu 3. Nói và nghe

Trả lời:

• Yêu cầu: Tiến hành một cuộc phỏng vấn ngắn về một trong những vấn đề sau:
  • Khi xa quê hương, điều gì sẽ trở thành hành trang không thể thiếu trong tâm hồn mỗi con người?
  • Trở thành công dân toàn cầu trong một thế giới hội nhập và đầy biến động có làm chúng ta lãng quên truyền thống và phai nhạt bản sắc dân tộc?
  • Thơ có còn sức hút với bạn đọc trong thời đại của công nghệ số và các phương tiện nghe - nhìn?

Trả lời: Có thể chọn một trong ba vấn đề trên để tiến hành phỏng vấn.

Ví dụ với vấn đề: "Khi xa quê hương, điều gì sẽ trở thành hành trang không thể thiếu trong tâm hồn mỗi con người?"

• Câu hỏi phỏng vấn:

  • "Theo bạn, khi xa quê hương, điều gì sẽ trở thành hành trang không thể thiếu trong tâm hồn mỗi con người?"
  • "Tại sao bạn nghĩ điều đó quan trọng?"
  • "Bạn có thể lấy ví dụ về một người xa quê hương và điều gì họ mang theo trong tâm hồn?"

• Trả lời phỏng vấn:

  • "Khi xa quê hương, những ký ức về gia đình, bạn bè, và văn hóa quê hương sẽ trở thành hành trang không thể thiếu trong tâm hồn mỗi con người."
  • "Điều này giúp họ duy trì bản sắc và kết nối với quê hương dù ở bất kỳ nơi đâu."
  • "Ví dụ, một người xa quê hương có thể mang theo ký ức về món ăn truyền thống, lễ hội, hoặc ngôn ngữ mẹ đẻ."