Soạn Ngữ Văn 9 Tập 2 trang 21-24 - Chân trời sáng tạo

Trang 19 — Những giải pháp khắc phục tình trạng tin giả trên mạng Internet

Câu 1. Ngày nay, mạng Internet có tác động to lớn đến cuộc sống của mỗi cá nhân và cộng đồng, chỉ một tin tức sai lệch được lan truyền trên mạng cũng có thể gây ra những hậu quả khôn lường. Quả thật, việc lan truyền tin giả đang là một vấn đề nhức nhối, cần có những giải pháp phù hợp, cụ thể để khắc phục.

(1) Giới thiệu vấn đề, nêu quan trọng của việc giải quyết vấn đề

Trả lời:

• Mạng Internet có tác động to lớn đến cuộc sống của mỗi cá nhân và cộng đồng.
• Chỉ một tin tức sai lệch được lan truyền trên mạng cũng có thể gây ra những hậu quả khôn lường.
• Việc lan truyền tin giả đang là một vấn đề nhức nhối, cần có những giải pháp phù hợp, cụ thể để khắc phục.

Câu 2. Tin giả là những thông tin sai lệch, phiến diện, gây hiểu lầm, được trình bày dưới dạng giống tin thật (như bài báo, đoạn phim, bằng cách viết, đoạn phim có xu hướng đặt tiêu đề giật gân, gây choáng hoặc giả mạo người nổi tiếng, các cơ quan chức năng để lan truyền thông tin không xác thực.

(2) Giải thích vấn đề

Trả lời:

• Tin giả là những thông tin sai lệch, phiến diện, gây hiểu lầm.
• Tin giả được trình bày dưới dạng giống tin thật (như bài báo, đoạn phim, bằng cách viết, đoạn phim có xu hướng đặt tiêu đề giật gân, gây choáng hoặc giả mạo người nổi tiếng, các cơ quan chức năng để lan truyền thông tin không xác thực.

Câu 3. Để tìm được giải pháp phù hợp khắc phục hiện tượng lan truyền tin giả, trước hết, ta cần phân tích hiện tượng này.

(3) Nêu luận điểm 1: phân tích các khía cạnh của vấn đề

Trả lời:

• Để tìm được giải pháp phù hợp khắc phục hiện tượng lan truyền tin giả, trước hết, ta cần phân tích hiện tượng này.

Câu 4. Hiện nay, việc lan truyền tin giả trên mạng diễn ra khá phức tạp.

(3a) Thực trạng

Trả lời:

• Hiện nay, việc lan truyền tin giả trên mạng diễn ra khá phức tạp.

Câu 5. Bạn có thể bắt gặp tin giả dưới dạng một hình ảnh quảng cáo chữa bệnh gây sốt, các tin bấm vào, máy tính của bạn có thể đã bị nhiễm vi rút. Nhiều câu chuyện thương tâm, cảm động, những bài viết cảnh báo về tai nạn, hiểm họa được lan truyền cũng là tin giả.

(3a) Thực trạng

Trả lời:

• Bạn có thể bắt gặp tin giả dưới dạng một hình ảnh quảng cáo chữa bệnh gây sốt, các tin bấm vào, máy tính của bạn có thể đã bị nhiễm vi rút.
• Nhiều câu chuyện thương tâm, cảm động, những bài viết cảnh báo về tai nạn, hiểm họa được lan truyền cũng là tin giả.

Câu 6. Tại sao nhiều người lại tạo ra, phát tán, lan truyền tin giả trên mạng?

(3b) Nguyên nhân

Trả lời:

• Có thể do họ mong muốn tìm kiếm sự chú ý, muốn đắm chìm vào cảm giác làm người "nổi tiếng" dù chỉ là ảo.
• Lòng tham chính là động cơ phổ biến của việc tung tin giả.
• Bởi trong thế giới mạng, lượng tương tác có thể được quy ra tiền.
• Một lí do khác chính là từ sự nhẹ dạ, cả tin và thiếu tư duy phản biện của người sử dụng mạng.
• Đối khi chúng ta lan truyền thông tin giả với niềm tin tắt đốn giản: chỉ là cảnh báo thôi, nếu không đúng cũng không sao cả.

Câu 7. Hậu quả tin giả gây ra rất nghiêm trọng.

(3c) Tác hại

Trả lời:

• Hậu quả tin giả gây ra rất nghiêm trọng.
• Tin giả gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc mưu sinh của mọi người.
• Năm 2013, tin đồn thất thiệt về việc có chuột cống trong nồi hủ tiêu đã khiến những người bán hủ tiêu rơi vào cảnh lao đao, chật vật.
• Một tin đồn thất thiệt trên mạng xã hội có thể gây hoang mang, mất trật tự xã hội.
• Trong đợt phòng chống dịch Covid-19 vừa qua, những tin đồn thất thiệt về tình hình dịch bệnh đã khiến nhiều người thêm lo lắng, căng thẳng và gây nhiều khó khăn cho các cơ quan chức năng đang nỗ lực phòng chống dịch.

Trang 20 — (Không rõ tên bài/chương/tác phẩm)

Câu 1. Văn bản trên bàn luận đến vấn đề gì?

Trả lời: Văn bản trên bàn luận đến vấn đề tin giả và cách khắc phục tình trạng lan truyền tin giả trong xã hội.

Câu 2. Xác định đoạn văn giải thích và nêu ý nghĩa của thao tác giải thích đối với nội dung văn bản.

Trả lời:

• Đoạn văn giải thích:

  • "Giải pháp thứ nhất là cách quản lí. Chúng ta cần tuyên truyền về tác hại của tin giả và giúp mọi người hình thành kĩ năng nhận biết tin giả."
  • "Giải pháp thứ hai đến từ mỗi người sử dụng mạng xã hội. Chúng ta cần học cách xác thực thông tin trên mạng và chịu trách nhiệm với hành vi lan truyền thông tin."

• Ý nghĩa của thao tác giải thích:

  • Làm rõ vấn đề tin giả và cách nhận biết.
  • Giúp người đọc hiểu rõ nguyên nhân và hậu quả của tin giả.

Câu 3. Tác giả bài viết đã phân tích vấn đề trên những khía cạnh nào?

Trả lời: Tác giả đã phân tích vấn đề tin giả trên các khía cạnh:

• Tác hại của tin giả.
• Nguyên nhân dẫn đến tin giả.
• Giải pháp khắc phục tình trạng lan truyền tin giả.

Câu 4. Các giải pháp tác giả đưa ra là gì? Em có nhận xét gì về các giải pháp này?

Trả lời: Các giải pháp tác giả đưa ra là:

• Giải pháp thứ nhất:
  • Cách quản lí: Tuyên truyền về tác hại của tin giả và giúp mọi người hình thành kĩ năng nhận biết tin giả.
  • Thành lập các cơ quan chức năng để xử lí tin giả.
• Giải pháp thứ hai:
  • Mỗi người sử dụng mạng xã hội cần học cách xác thực thông tin trên mạng và chịu trách nhiệm với hành vi lan truyền thông tin.

Nhận xét:

• Các giải pháp trên đều có tính thực tế và khả thi.
• Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lí và ý thức của từng cá nhân.

Trang 23 — Hướng dẫn quy trình viết

Câu 1. Đề bài: Câu lạc bộ truyền thông của trường tổ chức diễn đàn Giúp nhau tiến bộ, đăng những bài viết để xuất giải pháp cho các vấn đề mà học sinh thường gặp phải. Em hãy chọn một vấn đề mà mình quan tâm, viết bài nghị luận để gửi đăng ở diễn đàn này.

Trả lời:

• Đề tài bài viết là một vấn đề mà học sinh thường gặp, cần có giải pháp khắc phục. Bài viết sẽ hay hơn nếu em chọn được vấn đề mà bản thân và các bạn quan tâm, gần gũi với thực tế cuộc sống, ví dụ:
  • Hiện tượng xả rác bừa bãi trong trường học.
  • Tình trạng học đối phó.
  • Thói quen nói chuyện riêng trong giờ học.
  • Tình trạng học sinh thiếu kỹ năng sống.
  • ...

Câu 2. Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết

• Mục đích viết của bài này là gì? Đối tượng người đọc là ai? Họ mong chờ, thu nhận được điều gì từ bài viết của em? Trên cơ sở đó, em hãy lựa chọn cách viết phù hợp.
• Thu thập các bài báo, đoạn phỏng vấn, bài nghiên cứu,... liên quan đến đề tài cần viết, lập bảng thống kê tài liệu thu thập được. Ghi chép các thông tin hữu ích, những giải pháp đã thực hiện để giải quyết, khắc phục vấn đề.

Trả lời:

• Mục đích viết:
  • Nhằm mục đích giúp các bạn học sinh có thể bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình về một vấn đề xã hội mà mình quan tâm.
  • Giúp mọi người có thêm góc nhìn mới, giải pháp để giải quyết vấn đề đó.
• Đối tượng người đọc: Các bạn học sinh trong trường.
• Họ mong chờ:
  • Một bài viết có nội dung rõ ràng, mạch lạc.
  • Đề xuất các giải pháp hữu ích, khả thi.

Câu 3. Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý

• Liệt kê các ý tưởng cho bài viết dựa vào sơ đồ sau:

Phân tích vấn đề

• Vấn đề diễn ra như thế nào?

  • Vấn đề cần giải quyết đang diễn ra phổ biến trong cộng đồng học sinh.
  • Ví dụ: Tình trạng xả rác bừa bãi trong trường học làm ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

• Nguyên nhân của vấn đề là gì?

  • Thiếu ý thức của một số học sinh.
  • Thiếu các biện pháp quản lý, giám sát từ nhà trường.

• Hậu quả mà vấn đề gây ra?

  • Ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và môi trường sống.
  • Tạo ra thói quen xấu cho thế hệ trẻ.

Giải pháp

• Giải pháp 1:

  • Tăng cường giáo dục ý thức về bảo vệ môi trường.
  • Tổ chức các buổi tuyên truyền, hoạt động ngoại khóa.

• Giải pháp 2:

  • Nhà trường cần có quy định, hình thức kỷ luật rõ ràng đối với hành vi xả rác bừa bãi.
  • Kêu gọi các bạn học sinh chung tay bảo vệ môi trường.

• Giải pháp 3:

  • Khuyến khích các bạn học sinh tham gia vào các hoạt động dọn dẹp môi trường.

Câu 4. Lưu ý: Có thể phân tích vấn đề trên nhiều phương diện: cá nhân - gia đình - nhà trường - xã hội, chủ quan - khách quan, trong nước - ngoài nước,...

Trả lời:

• Một vấn đề có thể được phân tích trên nhiều phương diện khác nhau như:
  • Cá nhân: Ý thức của mỗi học sinh.
  • Gia đình: Giáo dục từ gia đình.
  • Nhà trường: Quản lý và giáo dục từ nhà trường.
  • Xã hội: Ảnh hưởng của văn hóa, xã hội.

Câu 5.

• Để tăng tính khả thi, thuyết phục cho các giải pháp, cần trả lời những câu hỏi:
  • Ai là người thực hiện giải pháp?
  • Thực hiện giải pháp như thế nào? Các bước tiến hành ra sao?
  • Có phương tiện gì hỗ trợ thực hiện giải pháp hay không?
  • Những bằng chứng nào cho thấy giải pháp có hiệu quả trong thực tế?

Trả lời:

• Ai là người thực hiện giải pháp?

  • Người thực hiện giải pháp có thể là học sinh, giáo viên và các ban ngành nhà trường.

• Thực hiện giải pháp như thế nào?

  • Cần có kế hoạch cụ thể:
    1. Tuyên truyền, nâng cao ý thức.
    2. Tổ chức các hoạt động thực tế.
    3. Đưa ra các quy định, biện pháp kỷ luật.

• Có phương tiện gì hỗ trợ thực hiện giải pháp hay không?

  • Có thể sử dụng các kênh truyền thông của trường, các buổi hoạt động ngoại khóa.

• Những bằng chứng nào cho thấy giải pháp có hiệu quả trong thực tế?

  • Sự giảm thiểu tình trạng xả rác bừa bãi.
  • Ý thức bảo vệ môi trường được nâng cao.

Trang 24 — Hướng dẫn viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết

Câu 1. Chọn lọc, sắp xếp các ý để lập dàn ý, dựa vào sơ đồ sau:

Trả lời: Các bước để lập dàn ý cho bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết bao gồm:

• Mở bài:

  • Giới thiệu vấn đề cần giải quyết.
  • Nêu tầm quan trọng của việc giải quyết vấn đề.

• Thân bài:

  1. Giải thích vấn đề.
  2. Phân tích vấn đề:
     • Thực trạng.
     • Nguyên nhân.
     • Hậu quả.
  3. Nêu giải pháp khắc phục vấn đề:
     • Giải pháp 1...
     • Giải pháp...

• Kết bài:

  • Khẳng định lại ý nghĩa của việc khắc phục, giải quyết vấn đề.
  • Rút ra bài học cho bản thân.

Câu 2. Bước 3: Viết bài

Trả lời: Khi viết bài văn hoàn chỉnh, cần đảm bảo các yêu cầu sau:

• Viết bài văn hoàn chỉnh, đảm bảo đúng chính tả, từ ngữ, ngữ pháp.
• Kết hợp nêu luận điểm, lí lẽ, bằng chứng.
• Tách đoạn hợp lí, sử dụng các phương tiện liên kết để liên kết luận điểm, lí lẽ, bằng chứng.
• Có thể trích dẫn danh ngôn, nhận định để tăng sức thuyết phục cho bài viết.

Câu 3. Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm

Trả lời:

• Đọc lại bài viết của mình và dùng bảng kiểm dưới đây để chỉnh sửa:

Bảng kiểm kĩ năng viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết

Kết luận

Các bước trên giúp học sinh lớp 9 có thể lập dàn ý và viết bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết một cách có hệ thống và hiệu quả.