Trang 65 — Hà Nội 36 phố phường

Câu hỏi 1. Theo Tô Hoài, người Hà Nội có tính cách như thế nào?

Trả lời: Theo Tô Hoài, người Hà Nội có tính cách như sau: "Tất nhiên người Hà Nội có nét hào hoa phong nhã, nhưng đấy không phải là tính gốc mà là tinh hoa của nhiều vùng đất tập dồn về." Điều này cho thấy người Hà Nội mang một vẻ đẹp tinh tế, thanh lịch, nhưng vẫn giữ được những nét đặc trưng riêng của nhiều vùng đất khác nhau.

Câu hỏi 2. Ông Trần Văn Lai đã làm được hai việc cơ bản nào?

Trả lời: Ông Trần Văn Lai đã làm được hai việc cơ bản:

  1. Dập hết các tượng đài của Pháp, chỉ để lại hai tượng bán thân là tượng Y-éc-xanh (Yersin) và tượng Pa-xtơ (Pasteur).
  2. Thay lại các tên phố, từ những tên phố mang tínhthực dân Pháp thành tên của những người Việt có công với đất nước.

Trang 65 — Thực hành tiếng Việt

Câu 1. Tìm câu rút gọn trong những câu dưới đây. Xác định thành phần bị lược bỏ và chỉ ra văn cảnh cho phép hiểu đúng, hiểu rõ nghĩa của mỗi câu rút gọn tìm được.

a) Tiếng hát nguyền. Cá tiếng cười. (Nam Cao)

Trả lời:

  • Câu rút gọn:
    • "Tiếng hát nguyền."
    • "Cá tiếng cười."
  • Thành phần bị lược bỏ:
    • Chủ ngữ (hoặc cả câu đầy đủ có thể là: "Nghe tiếng hát nguyền." và "Nghe cá tiếng cười.").
  • Văn cảnh:
    • Câu văn sử dụng trong bối cảnh miêu tả cảnh thiên nhiên hoặc một tình huống cụ thể, tạo sự ngắn gọn, tự nhiên trong cách diễn đạt.

b) Hai người qua đường đuổi theo nó. Rồi ba bốn người, sáu bảy người. (Nguyễn Công Hoan)

Trả lời:

  • Câu rút gọn:
    • "Rồi ba bốn người, sáu bảy người."
  • Thành phần bị lược bỏ:
    • Chủ ngữ (hoặc cả câu đầy đủ có thể là: "Rồi có ba bốn người, sáu bảy người.")
  • Văn cảnh:
    • Câu văn thể hiện sự tăng dần số lượng người qua đường, nhấn mạnh sự việc.

c) Cũng chỉ được bằng ấy câu, ông lão lại lật đật bỏ đi nơi khác. Còn phải kể cho người khác biết chứ. (Kim Lân)

Trả lời:

  • Câu rút gọn:
    • "Còn phải kể cho người khác biết chứ."
  • Thành phần bị lược bỏ:
    • Chủ ngữ (hoặc cả câu đầy đủ có thể là: "Ông lão còn phải kể cho người khác biết chứ.")
  • Văn cảnh:
    • Câu văn thể hiện sự phản ứng của ông lão khi không muốn tiếp tục nói thêm.

d) Anh cảm thấy yên tâm, và cái định đùa vợ con đi chơi đây đó mỗi nơi một tí cho mở mang tầm mắt cứ nhạt dần. Ngại, rất ngại. Ban ngày bạn bù đầu lên ở cơ quan. (Trần Đức Tiến)

Trả lời:

  • Câu rút gọn:
    • "Ngại, rất ngại."
  • Thành phần bị lược bỏ:
    • Chủ ngữ (hoặc cả câu đầy đủ có thể là: "Anh cảm thấy ngại, rất ngại.")
  • Văn cảnh:
    • Câu văn thể hiện cảm giác ngại ngùng khi suy nghĩ về việc đi chơi.

Câu 2. Trong những câu sau, thành phần nào đã bị lược bỏ? Những câu đó được sử dụng trong hoàn cảnh, tình huống giao tiếp nào?

a) Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo. (Tục ngữ)

Trả lời:

  • Thành phần bị lược bỏ:
    • Chủ ngữ (hoặc cả câu đầy đủ có thể là: "Chớ thấy sóng cả mà em ngã tay chèo.")
  • Hoàn cảnh giao tiếp:
    • Câu tục ngữ khuyên nhủ khi đối mặt với khó khăn, cần giữ bình tĩnh và kiên trì.

b) Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. (Tục ngữ)

Trả lời:

  • Thành phần bị lược bỏ:
    • Chủ ngữ (hoặc cả câu đầy đủ có thể là: "Người ta đi một ngày đàng, học một sàng khôn.")
  • Hoàn cảnh giao tiếp:
    • Câu tục ngữ nhấn mạnh ý nghĩa của việc đi học và mở mang kiến thức qua trải nghiệm thực tế.

Trang 67 — Thực hành đọc hiểu: Đền tháp vẫn ngủ yên

Câu 1. (sgk Ngữ văn 9, tập hai, trang 67)

Chuẩn bị

  • Đọc văn bản Đền tháp vẫn ngủ yên và tìm hiểu thêm thông tin về ki quan Ăng-co (Angkor) ở Cam-pu-chia (Campuchea).

  • Em muốn biết thêm gì về di tích lịch sử nổi tiếng này?

  • Hãy chuẩn bị thông tin về một di tích lịch sử của nước ngoài mà em biết để giới thiệu với bạn cùng lớp.

Trả lời:

  • Nội dung cần chuẩn bị:

    • Đọc văn bản "Đền tháp vẫn ngủ yên".
    • Tìm hiểu thêm thông tin về khu di tích Ăng-co (Angkor), một kỳ quan nổi tiếng ở Cam-pu-chia (Campuchea).

  • Những điều em muốn biết thêm về di tích lịch sử Ăng-co:

    • Lịch sử xây dựng:

      • Ăng-co được xây dựng từ thế kỷ 12 dưới thời vua Suryavarman II.
      • Đây là thủ đô của đế quốc Khmer, từng là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của vùng.

    • Kiến trúc:

      • Ăng-co có nhiều đền tháp với kiến trúc độc đáo, nổi tiếng là đền Angkor Wat, biểu tượng của Campuchia.

    • Ý nghĩa văn hóa:

      • Ăng-co không chỉ là di tích lịch sử mà còn là biểu tượng tinh thần và văn hóa của người dân Campuchia.

    • Giá trị hiện tại:

      • Ăng-co là di sản thế giới, thu hút nhiều du khách quốc tế.

  • Di tích lịch sử nước ngoài mà em biết:

    • Tượng Nữ thần tự do (Mỹ): Tượng Nữ thần Tự do ở thành phố New York, Mỹ, là biểu tượng của tự do và hòa bình. Nó được xây dựng để kỷ niệm 100 năm độc lập của Mỹ.

Câu 2. (sgk Ngữ văn 9, tập hai, trang 67)

Đọc hiểu

Xiêm Riệp (Siem Reap) là điểm đến hấp dẫn với khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới hẳn nhiên bởi thành phố này sở hữu khu di tích Ăng-co với bao điều bí ẩn. Quản thể đền tháp Ăng-co dấu không còn nguyên vẹn.

(1) Xiêm Riệp: tỉnh lỵ Xiêm Riệp, nằm ở tây bắc Cam-pu-chia. Đây là một thành phố du lịch nổi tiếng, vị trí nằm ở cửa ngõ vào khu vực quần thể Ăng-co.

Trả lời:

  • Thông tin chính của đoạn văn:

    • Xiêm Riệp là một thành phố du lịch nổi tiếng ở tây bắc Campuchia.
    • Thành phố này là cửa ngõ vào quần thể di tích Ăng-co, một kỳ quan kiến trúc với nhiều đền tháp cổ.
    • Quần thể Ăng-co có nhiều điều bí ẩn và hiện nay không còn nguyên vẹn.

  • Giải thích các từ ngữ:

    • Khu di tích: Khu vực có nhiều di tích lịch sử, văn hóa được bảo tồn.
    • Quần thể: Nhóm các công trình kiến trúc, cảnh quan có liên quan chặt chẽ với nhau.

Phần bài tập khác (trang 66)

Câu 3. (sgk Ngữ văn 9, tập hai, trang 66)

Tìm câu đặc biệt trong những câu dưới đây. Chỉ ra ý nghĩa, tác dụng của mỗi câu đặc biệt tìm được.

a) Chao ơi! Ông lão nhớ làng, nhớ cái làng quá. (Kim Lân)

b) Khốn nạn! Nao tôi có tiếc gì đâu? (Ngô Tất Tố)

c) Thư! Để ba con đi. (Nguyễn Quang Sáng)

d) Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng, thủy chung, can đâm. (Thép Mới)

e) Một đêm mùa xuân. Trên dòng sông êm á, cái đò cứ của bác tài Phán từ từ trôi. (Nguyễn Hồng)

Trả lời:

  • Câu đặc biệt:

    • a) Chao ơi! → Bày tỏ cảm xúc ngạc nhiên và nhấn mạnh sự nhớ làng của ông lão.
    • b) Khốn nạn! → Bày tỏ cảm xúc xót xa và bất lực của nhân vật.
    • c) Thư! → Gọi tên nhân vật, tạo sự gần gũi và thân mật.
    • d) Cây tre Việt Nam! → Nhấn mạnh đối tượng được miêu tả và khơi gợi niềm tự hào dân tộc.
    • e) Một đêm mùa xuân. → Xác định thời gian, không gian xảy ra câu chuyện.

  • Tác dụng:

    • Những câu đặc biệt thường dùng để:
      • Bày tỏ cảm xúc.
      • Nhấn mạnh ý tưởng.
      • Tạo sự chú ý.

Câu 4. (sgk Ngữ văn 9, tập hai, trang 66)

Viết đoạn văn (khoảng 8 - 10 dòng) nêu cảm xúc của em khi đến thăm một di tích lịch sử, trong đoạn văn có sử dụng câu đặc biệt (hoặc câu rút gọn).

Trả lời:

Hôm nay, em đã có dịp đến thăm đền thờ Bà Chúa Tiên. Ngôi đền nằm trên đồi cao, giữa khung cảnh thiên nhiên thảnh thơi. Tòa nhà cổ kính! Những chi tiết kiến trúc làm em không khỏi ngỡ ngàng. Trong lòng dâng lên cảm giác yên tâm, như được lắng nghe lời ru của lịch sử. Đền thờ không chỉ là nơi thờ tự mà còn là di sản văn hóa, nhắc nhở thế hệ sau về truyền thống dân tộc.

Trang 68 — Thành Phố Bình Yên

Câu hỏi suy ngẫm và phản hồi:

  1. Theo bạn, tiêu đề “Thành phố bình yên” có phù hợp với nội dung đoạn trích không? Vì sao?

Trả lời: Theo em, tiêu đề “Thành phố bình yên” hoàn toàn phù hợp với nội dung đoạn trích. Vì:

  • Đoạn trích miêu tả Siem Riep là một thành phố du lịch nhưng không ồn ào, hỗn loạn.
  • “Những con đường tiến vào trung tâm rộng mở với hai bên khách sạn, ri-sọt san sát là dấu hiệu để nhận biết Siem Riep ngày càng có sức hút du lịch.”
  • “Trật tự an ninh khá tốt dù hoạt động về khuya ở các khu phố chính hay chợ đêm luôn nhộn nhịp.”
  • “Chính cái dáng vẻ hiền lành, chất phác của người dân Xiêm Riep với da phần là người Khmer đã tạo sự tin tưởng và thân thiện với du khách.”
  • Tất cả những chi tiết này đều thể hiện sự yên bình, thân thiện của Siem Riep.
  1. Nêu một số chi tiết, hình ảnh,… trong đoạn trích thể hiện sự “bình yên” của thành phố Xiêm Riép.

Trả lời: Một số chi tiết, hình ảnh thể hiện sự “bình yên” của thành phố Xiêm Riép:

  • “Sân bay Xiêm Riép cách trung tâm thành phố khoảng 10 ki-lô-mét với chừng 15 phút chạy xe buýt.”
  • “Những con đường tiến vào trung tâm rộng mở với hai bên khách sạn, ri-sọt san sát là dấu hiệu để nhận biết Xiêm Riep ngày càng có sức hút du lịch.”
  • “Trật tự an ninh khá tốt dù hoạt động về khuya ở các khu phố chính hay chợ đêm luôn nhộn nhịp.”
  • “Chính cái dáng vẻ hiền lành, chất phác của người dân Xiêm Riep với da phần là người Khmer đã tạo sự tin tưởng và thân thiện với du khách.”
  1. Theo người viết, điều gì đã khiến “cả thế giới ngường mộ” thành phố Xiêm Riép?

Trả lời: Theo người viết, điều đã khiến “cả thế giới ngưỡng mộ” thành phố Xiêm Riép là:

  • “những gì được phát hiện và bảo tồn đến nay”.
  • Những di sản văn hóa, lịch sử mà thành phố này sở hữu, đặc biệt là các đền tháp huyền bí như Angkor.
  1. Để viết một đoạn văn ngắn (khoảng 150 – 200 từ) trình bày cảm nhận của bản thân về vẻ đẹp của thành phố Xiêm Riép.

Trả lời: Thành phố Xiêm Riép mang đến cho tôi hình ảnh một nơi bình yên, xa cách với sự ồn ào của nhịp sống hiện đại. Những con đường rộng mở với hàng cây xanh mát hai bên, những ngôi nhà cổ mang kiến trúc độc đáo, và những khu chợ đêm nhộn nhịp nhưng không kém phần trật tự. Chính sự kết hợp giữa vẻ đẹp cổ kính và sự phát triển hiện đại đã tạo nên một Xiêm Riép vô cùng quyến rũ. Thành phố này không chỉ là một điểm đến du lịch hấp dẫn mà còn là nơi bảo tồn những giá trị văn hóa và lịch sử quý báu. Tôi thật sự cảm thấy thoải mái và dễ chịu khi đặt chân đến đây, như thể thời gian trôi chậm lại và tâm hồn được thư thái. Xiêm Riép quả thực là một “thành phố bình yên” như cái tên của nó.