Soạn Ngữ Văn 9 Tập 2 trang 72-75 - Kết nối tri thức

Trang 72 — Thanh gươm Đa-mô-clét

Câu 1. Nêu luận đề của bài nghị luận. Từ luận đề đó, tác giả triển khai thành những luận điểm nào?

Trả lời: Luận đề của bài nghị luận là: Chiến tranh hạt nhân "không những đi ngược lại lí trí con người mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa".

Từ luận đề đó, tác giả triển khai thành các luận điểm:

Sự tồn tại của chiến tranh hạt nhân là một hiểm họa đe dọa đến sự sống của nhân loại.
Chiến tranh hạt nhân đi ngược lại lí trí con người và cả lí trí tự nhiên.

Câu 2. Chọn một luận điểm em cho là tiêu biểu, phân tích cách dùng lí lẽ, bằng chứng và nói rõ vai trò của lí lẽ, bằng chứng trong việc làm nổi bật luận điểm đó.

Trả lời: Em chọn luận điểm: "Chiến tranh hạt nhân đi ngược lại lí trí con người".

Cách dùng lí lẽ, bằng chứng:

Lí lẽ: "Chúng ta đến đây để cố gắng chống lại việc đó, đem tiếng nói của chúng ta tham gia vào bản đồng ca của những người đòi hỏi một thế giới không có vũ khí và một cuộc sống hòa bình, công bằng."
Bằng chứng: "Nhưng dù cho tai họa có xảy ra thì sự có mặt của chúng ta ở đây cũng không phải là vô ích."

Vai trò của lí lẽ, bằng chứng: Làm nổi bật luận điểm và thuyết phục người đọc về sự cần thiết của việc chống lại chiến tranh hạt nhân.

Câu 3. Dựa vào nội dung văn bản và các thông tin giới thiệu, chú thích, cho biết văn bản được viết ra trong bối cảnh nào của thế giới. Từ đó, nêu tầm quan trọng của vấn đề được bàn luận.

Trả lời: Văn bản được viết ra trong bối cảnh chiến tranh hạt nhân đang là một hiểm họa đe dọa đến sự sống của nhân loại.

Tầm quan trọng của vấn đề được bàn luận: Chiến tranh hạt nhân là một hiểm họa toàn cầu, đe dọa đến sự sống của nhân loại. Vì vậy, việc chống lại chiến tranh hạt nhân là một việc làm cấp thiết.

Câu 4. Chiến tranh hạt nhân "không những đi ngược lại lí trí con người mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa" là kiến chủ quan hay thông tin khách quan? Để thuyết phục người đọc tin vào điều đó, tác giả đã chọn cách triển khai đoạn văn như thế nào?

Trả lời: "Chiến tranh hạt nhân không những đi ngược lại lí trí con người mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa" là một kiến chủ quan.

Để thuyết phục người đọc tin vào điều đó, tác giả đã chọn cách triển khai đoạn văn bằng cách:

Nêu rõ hậu quả của chiến tranh hạt nhân.
So sánh với lí trí tự nhiên.

Câu 5. Khi bàn về vấn đề được nêu, Mác-két bộc lộ thái độ gì? Chỉ ra cách thể hiện thái độ của tác giả.

Trả lời: Khi bàn về vấn đề được nêu, Mác-két bộc lộ thái độ lo lắng, kêu gọi.

Cách thể hiện thái độ của tác giả:

Sử dụng các từ ngữ như: "cố gắng chống lại việc đó", "đem tiếng nói của chúng ta tham gia vào bản đồng ca của những người đòi hỏi một thế giới không có vũ khí và một cuộc sống hòa bình, công bằng".

Câu 6. Qua văn bản này, tác giả muốn truyền đi thông điệp gì? Trong tình hình hiện nay của thế giới, thông điệp đó còn có ý nghĩa nữa không? Vì sao?

Trả lời: Qua văn bản này, tác giả muốn truyền đi thông điệp: Chiến tranh hạt nhân là một hiểm họa đe dọa đến sự sống của nhân loại, và chúng ta cần phải chung tay chống lại nó.

Trong tình hình hiện nay của thế giới, thông điệp đó còn có ý nghĩa nữa. Vì:

Chiến tranh hạt nhân vẫn còn là một hiểm họa đe dọa đến sự sống của nhân loại.
Việc chống lại chiến tranh hạt nhân vẫn còn là một việc làm cấp thiết.

Viết kết nối với đọc

Viết đoạn văn (khoảng 7 - 9 câu) với chủ đề: Vũ khí hạt nhân đang là hiểm họa đe dọa sự tồn vong của nhân loại.

Trả lời: Vũ khí hạt nhân đang là hiểm họa đe dọa sự tồn vong của nhân loại. Chiến tranh hạt nhân không chỉ gây ra sự hủy diệt về vật chất mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và môi trường. Hậu quả của chiến tranh hạt nhân là vô cùng khủng khiếp. Chúng ta cần phải chung tay chống lại chiến tranh hạt nhân và kêu gọi các quốc gia trên thế giới cùng nhau thực hiện. Mỗi người chúng ta cần phải có trách nhiệm bảo vệ hòa bình và an ninh cho nhân loại. Chúng ta không nên sử dụng vũ khí hạt nhân mà nên sử dụng chúng một cách có trách nhiệm. Sự tồn tại của vũ khí hạt nhân là một hiểm họa đe dọa đến sự sống của nhân loại. Chúng ta cần phải hành động ngay bây giờ để ngăn chặn chiến tranh hạt nhân.

Trang 71 — Thực hành tiếng Việt

Câu 1. Đọc văn bản Đấu tranh cho một thế giới hòa bình, gặp tên viết tắt của các tổ chức quốc tế như các trường hợp dưới đây, em cần làm gì? Vì sao phải làm như vậy?

Trả lời: Khi gặp tên viết tắt của các tổ chức quốc tế như FAO, UNICEF, UNESCO, em cần tìm hiểu nghĩa của các tên viết tắt này. Vì việc hiểu rõ nghĩa của các tên viết tắt giúp người đọc nắm được thông tin chính xác và đầy đủ về tổ chức được đề cập, đồng như giúp người đọc hiểu rõ hơn về nội dung văn bản.

Câu 2. Nhận xét việc sử dụng tên viết tắt các tổ chức quốc tế trong đoạn văn sau:

Việt Nam là một thành viên của UN, luôn cam kết hoàn thành nghĩa vụ với tổ chức này. Các cơ quan của UN như UNICEF, UNESCO, UNDP,... luôn đồng hành cùng Việt Nam trong việc thực hiện những chương trình quan trọng nhằm cải thiện đời sống của con người.

Trả lời: Trong đoạn văn, tên viết tắt của các tổ chức quốc tế được sử dụng một cách chính xác và phù hợp. Việc sử dụng tên viết tắt giúp tiết kiệm không gian và thời gian khi trình bày, đồng thời tạo sự quen thuộc và chuyên nghiệp trong giao tiếp. Ví dụ: "UN" được viết tắt từ "United Nations", "UNICEF" từ "United Nations Children's Fund", "UNESCO" từ "United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization".

Câu 3. Đặt 4 câu, mỗi câu có sử dụng tên viết tắt của một tổ chức quốc tế sau đây:

WTO
WB
ASEAN
WHO

Trả lời:

Việt Nam là thành viên của WTO và đang tích cực tham gia vào các hoạt động thương mại quốc tế.
WB đã hỗ trợ tài chính cho nhiều dự án phát triển cơ sở hạ tầng tại Việt Nam.
Hội nghị cấp cao ASEAN được tổ chức hàng năm để thảo luận về hợp tác kinh tế và chính trị trong khu vực.
WHO đã có những khuyến cáo quan trọng về việc phòng chống đại dịch COVID-19 trên toàn cầu.

Lưu ý chung:

Các câu trả lời trên dựa trên nội dung trong trang và phù hợp với trình độ học sinh lớp 9.

Trang 74 — Biến đổi khí hậu – mối đe doạ sự tồn vong của hành tinh chúng ta

Câu hỏi trước khi đọc:

Biến đổi khí hậu đã gây tác hại như thế nào đến lao động sản xuất và sinh hoạt của cư dân ở địa phương em? Vấn đề có nghiêm trọng không? Căn cứ vào đâu mà em kết luận như vậy?

Trả lời: Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều tác hại đến lao động sản xuất và sinh hoạt của cư dân ở địa phương em, ví dụ như:

Thời tiết cực đoan: mưa lớn, bão, nắng nóng,... gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống hàng ngày.
Nước biển dâng: xâm lấn đất canh tác, ảnh hưởng đến nghề đánh bắt cá và sinh thái ven biển.

Vấn đề này rất nghiêm trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế, sức khỏe và môi trường sống. Căn cứ vào các thông tin trên các phương tiện truyền thông và quan sát thực tế, chúng ta thấy:

"Quá ít người đã hành động với tầm nhìn mà khoa học đòi hỏi."

Câu hỏi theo dõi:

Trả lời:

Vấn đề được nêu trong văn bản: Biến đổi khí hậu và tác động của nó đến sự tồn vong của hành tinh.
Tầm quan trọng:
- Biến đổi khí hậu là "mối đe doạ trực tiếp đến sự tồn vong".
- "Chúng ta đang ở vào một thời điểm có tính hạn định."

Câu hỏi sau khi đọc:

Trả lời:

Nội dung chính của văn bản: Biến đổi khí hậu và hậu quả nghiêm trọng của nó nếu không có hành động kịp thời.
Ý nghĩa của các từ:
- Hạn định: "mục giới hạn được ấn định trước".
- Phi mã: "ngựa chạy, ở đây là rất nhanh (nghĩa trong văn bản)".

Trang 75 — [Không rõ tên bài/chương/tác phẩm]

Câu 1. Theo dõi và xác định các chứng cứ được sử dụng.

Trả lời: Các chứng cứ được sử dụng trong văn bản bao gồm:

Băng ở vùng biển Bắc Cực đang tan ra với tốc độ nhanh hơn dự kiến.
"Băng ở vùng biển Bắc Cực đang biến đi nhanh hơn là chúng ta có thể hình dung."
"Nạn cháy rừng kéo dài hơn và lan đi xa hơn."
"Đại dương bị nhiễm acid nặng hơn, đe dọa nền tảng của chuỗi thức ăn duy trì sự sống."
"San hô chết trên diện rộng, làm suy giảm thêm hoạt động đánh bắt cá có tính sống còn."

Những chứng cứ trên nhằm minh họa cho thực trạng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.

Câu 2. Theo dõi cách chuyển luận điểm và nội dung được bàn ở luận điểm.

Trả lời: Văn bản chuyển luận điểm bằng cách:

Đặt vấn đề: Khẳng định biến đổi khí hậu có tác động nghiêm trọng.
Phân tích: Dẫn chứng về tình trạng băng tan, cháy rừng, đại dương bị nhiễm acid, san hô chết, và các hệ lụy như mất nguồn sống, xung đột địa phương.
Giải pháp: Đề xuất cách khắc phục như chuyển đổi sang năng lượng sạch, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, phục hồi rừng, và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Câu 3. Theo dõi giải pháp cho vấn đề và trách nhiệm của các đối tượng.

Trả lời: Giải pháp được đề xuất trong văn bản bao gồm:

Chuyển đổi năng lượng: "Tăng năng lượng tái tạo, công nghệ sạch."
Giảm nhiên liệu hóa thạch: "Thoát khỏi nhiên liệu hóa thạch, chuyển sang năng lượng sạch."
Bảo vệ môi trường:
- "Ngăn chặn nạn phá rừng, phục hồi các cánh rừng bị xuống cấp."
- "Thay đổi phương thức canh tác."
Sử dụng tài nguyên hiệu quả: "Gắn kết kinh tế tuần hoàn với việc sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên."

Trách nhiệm của con người là rất lớn trong việc thực hiện các giải pháp này để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.