Trang 86 — Chuẩn bị hành trang
Câu 1. Khi đọc văn bản dưới đây, em cần chú ý những vấn đề sau:
- Luận đề của văn bản; các luận điểm được triển khai từ luận đề.
- Cách sử dụng lí lẽ và bằng chứng để làm sáng tỏ từng luận điểm.
- Thái độ của người viết đối với vấn đề được bàn luận.
- Thông điệp em rút ra được từ văn bản.
Trả lời: Các vấn đề cần chú ý khi đọc văn bản:
Luận đề của văn bản:
- Văn bản "Chuẩn bị hành trang" của tác giả Vũ Khoan bàn về sự chuẩn bị của con người để bước vào thế kỷ mới, nhấn mạnh vai trò của trí tuệ trong sự phát triển.
Các luận điểm được triển khai từ luận đề:
- Luận điểm 1: Sự chuẩn bị của bản thân con người là quan trọng nhất trong hành trang bước vào thế kỷ mới.
- Luận điểm 2: Vai trò của trí tuệ trong thời kỳ mới.
Cách sử dụng lí lẽ và bằng chứng:
- Lí lẽ: Nền kinh tế tri thức sẽ phát triển mạnh mẽ.
- Lí lẽ và bằng chứng: "Trong thế kỷ tới, ai ai cũng thừa nhận rằng nền kinh tế tri thức sẽ phát triển mạnh mẽ thì vai trò của con người lại càng nổi trội."
Thái độ của người viết đối với vấn đề được bàn luận:
- Thái độ của tác giả Vũ Khoan thể hiện sự quan tâm và nhấn mạnh vào việc chuẩn bị hành trang cho thế kỷ mới.
Thông điệp em rút ra được từ văn bản:
- Thông điệp: Con người cần chuẩn bị tốt hành trang của mình, đặc biệt là tri thức, để đối mặt với những thách thức và cơ hội trong thế kỷ mới.
Câu 2. Trình bày ý kiến của em về đề tài: "Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất". Hãy lập dàn ý, viết phần Mở bài và đoạn đầu của Thân bài.
Trả lời: Dàn ý:
Mở bài:
- Giới thiệu vấn đề bảo vệ môi trường và vai trò của con người.
Thân bài:
- Luận điểm 1: Con người là tác nhân gây ra ô nhiễm môi trường.
- Luận điểm 2: Con người có khả năng và trách nhiệm bảo vệ Trái Đất.
Kết bài:
- Kết luận về vai trò của con người.
Mở bài: "Chỉ có con người mới cứu được Trái Đất" - một câu nói ngắn gọn nhưng sâu sắc, đánh vào trách nhiệm của con người đối với môi trường. Trong bối cảnh hiện nay, Trái Đất đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường...
Đoạn đầu Thân bài: Con người, với nhận thức và hành động của mình, đang là nguyên nhân chính gây ra sự hủy hoại môi trường. Từ việc khai thác tài nguyên thiên nhiên không bền vững đến xả thải công nghiệp và sử dụng hóa chất trong sản xuất, con người đã và đang làm tổn thương hệ sinh thái...
Câu 3. Dựa vào dàn ý của bài viết ở câu 2 để lập dàn ý cho bài thuyết trình; dựa vào dàn ý đó để tập trình bày bài nói.
Trả lời: Dàn ý bài thuyết trình:
- Mở đầu: Giới thiệu vấn đề.
- Thân bài:
- Phần 1: Con người và thách thức môi trường.
- Phần 2: Vai trò của con người trong bảo vệ môi trường.
- Kết thúc: Kết luận và kêu gọi hành động.
Tập trình bày:
- Mở đầu: "Xin chào mọi người, hôm nay tôi muốn nói về một vấn đề rất quan trọng: vai trò của con người trong việc bảo vệ Trái Đất."
Câu 4. Tìm đọc hai văn bản nghị luận xã hội, ghi vần tắt vào vở các thông tin: luận đề nghị luận, các luận điểm chính, cách sử dụng lí lẽ và bằng chứng, mối liên hệ giữa vấn đề nghị luận với đời sống.
Trả lời:
Văn bản 1: "Tình yêu và trách nhiệm"
- Luận đề: Vai trò của tình yêu và trách nhiệm trong cuộc sống.
- Luận điểm chính: Tình yêu và trách nhiệm là hai yếu tố quan trọng trong cuộc sống con người.
- Lí lẽ và bằng chứng: Gia đình, xã hội cần tình yêu và trách nhiệm để phát triển.
Văn bản 2: "Bảo vệ môi trường - trách nhiệm của mỗi chúng ta"
- Luận đề: Trách nhiệm bảo vệ môi trường.
- Luận điểm chính: Con người có vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường.
- Lí lẽ và bằng chứng: Hành động nhỏ của mỗi người có thể làm thay đổi lớn cho môi trường.
Trang 88 — Không có tên bài/chương/tác phẩm
Trả lời:
Tuy nhiên, nội dung trong trang có thể được sử dụng để thảo luận về vấn đề văn hóa và lối sống. Dựa vào đoạn văn, chúng ta có thể rút ra một số ý chính:
Tầm quan trọng của tính tích cực và sự chủ động trong việc thay đổi lối sống: Theo đoạn văn, người Việt Nam cần thay đổi cách suy nghĩ và hành động để hội nhập và phát triển.
So sánh lối sống của các dân tộc: Đoạn văn đã đưa ra một số ví dụ về sự khác biệt trong cách sống và giao tiếp giữa người Nhật, người Hoa và người Việt Nam. Ví dụ: "người Nhật tóm tắt vào với nhau chăm chú nghe thuyết minh, còn người Việt Nam ta lại lập tức tản ra xem những thứ mình thích".
Thái độ đối với sự kinh doanh và hội nhập: Người viết nhấn mạnh rằng, trong quá trình hội nhập, không nên có thái độ tiêu cực đối với việc kinh doanh và cần coi trọng chữ “tín”.
Trang 89 — Đi và suy ngẫm
Câu hỏi trong phần Yêu cầu cần đạt:
- Nhận biết và phân tích được đặc điểm của văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử, tác dụng của cách trình bày thông tin trong văn bản (trật tự thời gian, quan hệ nhân quả, các đối tượng phân loại, so sánh và đối chiếu,...).
- Phân tích được thông tin cơ bản của văn bản; biết giải thích ý nghĩa của nhan đề và đánh giá vai trò của các chi tiết quan trọng trong văn bản.
- Nhận biết và phân tích được quan hệ giữa phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ dùng để biểu đạt thông tin trong văn bản.
- Hiểu được các hình thức làm biến đổi, mở rộng cấu trúc câu và ý nghĩa của chúng để vận dụng vào hoạt động tạo lập văn bản.
- Viết được bài thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử, có sử dụng các sơ đồ, bảng biểu, hình ảnh minh họa.
Không có câu hỏi cụ thể cần trả lời trong phần này.
Tuy nhiên, chúng ta có thể dựa vào nội dung của bài học để đưa ra một số câu hỏi và trả lời như sau:
Câu 1. Du lịch có vai trò như thế nào đối với con người?
Trả lời: Du lịch giúp con người mở rộng hiểu biết, tăng cường trải nghiệm, thư giãn và kết nối với thiên nhiên và con người địa phương.
Câu 2. Văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử thường có những thông tin cơ bản nào?
Trả lời: Văn bản giới thiệu một danh lam thắng cảnh hoặc di tích lịch sử thường có những thông tin cơ bản về: vị trí, lịch sử hình thành, đặc điểm nổi bật, giá trị văn hóa, ý nghĩa hiện tại.
Câu 3. Tại sao việc đi và suy ngẫm lại quan trọng?
Trả lời: Việc đi và suy ngẫm giúp con người có cái nhìn sâu sắc hơn về cuộc sống, về văn hóa, lịch sử và con người. Nó giúp ta tích lũy năng lượng sống và hình thành thái độ trách nhiệm trước những công trình lịch sử, văn hóa.
"Du lịch – ban đầu nó khiến bạn không thốt nên lời, sau đó biến bạn thành một người kể chuyện." - I-bô-nơ Bát-tu-ta (Ibn Battuta)