Soạn Ngữ Văn 9 Tập 2 trang 9-12 - Chân trời sáng tạo

Trang 9 — Đấu tranh cho một thế giới hòa bình

Câu 1. Em hãy tìm hiểu về hiểm họa vũ khí hạt nhân và chia sẻ với các bạn trong lớp.

Trả lời: Hiểm họa vũ khí hạt nhân là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với nhân loại hiện nay. Vũ khí hạt nhân có sức tàn phá khủng khiếp, có thể tiêu diệt toàn bộ thành phố, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe con người. Sự phát triển và tích trữ vũ khí hạt nhân làm tăng nguy cơ chiến tranh hạt nhân, đe dọa hòa bình và an ninh thế giới.

"Chúng ta đang ở đâu? Hôm nay, ngày $8/8/1986$, hơn $50\space000$ đầu đạn hạt nhân đã được bố trí trên khắp hành tinh. Nói nôm na, điều đó có nghĩa là mỗi người, không trừ trẻ con, đang ngồi trên một thùng bom tấn thuốc nổ: Tất cả chỗ đó nổ tung lên sẽ làm biến mất hết thảy, không phải một lần mà là mười hai lần, mọi dấu vết của sự sống trên Trái Đất. Nguy cơ ghê gớm đó đang đè nặng lên chúng ta như thanh gươm Đa-mô-clét $(Damocles)^{3}$, về lí thuyết có thể tiêu diệt tất cả các hành tinh xoay quanh Mặt Trời, cộng thêm bốn hành tinh nữa, và phá hủy thế cân bằng của hệ Mặt Trời. Không có một ngành khoa học hay công nghiệp nào có được những tiến bộ nhanh ghê gớm như ngành công nghiệp hạt nhân kể từ khi nó ra đời cách đây $41$ năm, không có một đứa con nào của tài năng con người lại có một tầm quan trọng quyết định đến vậy đối với vận mệnh thế giới."

Câu 2. Theo em, việc duy trì hòa bình có ý nghĩa gì với mỗi cá nhân và với nhân loại?

Trả lời: Việc duy trì hòa bình có ý nghĩa rất quan trọng với mỗi cá nhân và nhân loại. Hòa bình giúp đảm bảo sự sống và sự phát triển của con người, tạo điều kiện cho các quốc gia và dân tộc phát triển kinh tế, văn hóa, và xã hội. Khi hòa bình được duy trì, con người có thể sống trong môi trường an toàn, không phải đối mặt với nguy cơ chiến tranh và bạo lực.

"Niêm an ủi duy nhất trước tất cả những suy diễn kinh khủng đó là nhận thức được rằng việc bảo tồn sự sống trên Trái Đất ít tốn kém hơn là “dịch hạch” hạt nhân$^{4}$. Chỉ do sự tồn tại của nó không thôi, cái cảnh tản thế tiềm tàng trong các lò phóng cái chết cững làm tất cả chúng ta mất đi khả năng sống tốt đẹp hơn."

Trang 10 —

Câu 1. Xác định bằng chứng khách quan trong đoạn này.

Trả lời:

• Bằng chứng khách quan trong đoạn văn là các số liệu thống kê và sự kiện cụ thể:
  • "Năm 1981, UNICEF đã định ra một chương trình để giải quyết những vấn đề cấp bách cho 500 triệu trẻ em nghèo khổ nhất trên thế giới."
  • "số tiền này cũng chỉ gần bằng những chi phí bỏ ra cho 100 máy ném bom chiến lược B.1B của Mỹ và cho dưới 7 000 tên lửa vượt đại châu"
  • "Giá của 10 chiếc tàu sân bay mang vũ khí hạt nhân kiểu tàu Ni-mít (Nimitz), trong số 15 chiếc mà Hoa Kỳ dự định đóng từ nay đến năm 2000, cũng đủ để thực hiện một chương trình phòng bệnh trong cùng 14 năm đó và sẽ bảo vệ cho hơn 1 tỉ người khỏi bệnh sốt rét và cứu hơn 14 triệu trẻ em, riêng cho Châu Phi mà thôi."
  • "Theo tính toán của FAO, năm 1985, người ta thấy trên thế giới có gần 575 triệu người thiếu dinh dưỡng. Số lượng ca-lo (calorie) trung bình cần thiết cho những người đó chỉ tốn kém không bằng 149 tên lửa MX..."
  • "Chỉ cần 27 tên lửa MX là đủ trả tiền nông cụ cần thiết cho các nước nghèo để họ có được thực phẩm trong bốn năm tới."
  • "Chỉ hai chiếc tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân là đủ tiền xóa nạn mù chữ cho toàn thế giới."

Những số liệu này nhằm minh họa cho sự bất hợp lý trong việc phân bổ ngân sách quốc phòng so với nhu cầu hỗ trợ toàn cầu.

Câu 2.

Câu 3. Một nhà tiểu thuyết lớn của thời đại chúng ta đã đặt ra câu hỏi: Phải chăng Trái Đất của chúng ta chính là địa ngục của các hành tinh khác? Có lẽ sự việc giản đơn hơn nhiều: nó chỉ là một cái làng nhỏ mà thánh thần đã bỏ quên ở ngoại vi vũ trụ.

Trả lời:

• Câu hỏi trên cho thấy một góc nhìn sâu sắc về vị trí và giá trị của Trái Đất trong vũ trụ. Nhà tiểu thuyết đặt ra câu hỏi liệu Trái Đất có phải là "địa ngục" của các hành tinh khác hay không. Điều này ngụ ý rằng:

  • "Trái Đất của chúng ta chính là địa ngục của các hành tinh khác" ám chỉ rằng có thể có những hành tinh khác, với điều kiện sống khắc nghiệt hơn nhiều so với Trái Đất, khiến Trái Đất trở thành nơi "tốt hơn" so với chúng.
  • "Có lẽ sự việc giản đơn hơn nhiều: nó chỉ là một cái làng nhỏ mà thánh thần đã bỏ quên ở ngoại vi vũ trụ" cho thấy một khả năng khác: Trái Đất có thể chỉ là một hành tinh nhỏ bé, không đặc biệt, bị bỏ quên trong vũ trụ rộng lớn.

• Điều này khơi gợi suy nghĩ về giá trị và sự tồn tại của con người trong vũ trụ, đồng thời đặt ra câu hỏi về sự sống ngoài Trái Đất và việc chúng ta có thể không đơn độc.

Trang 11 — Suy ngẫm và phản hồi

Câu 1. Luận đề của văn bản trên là gì?

Trả lời: Luận đề của văn bản trên là vấn đề chạy đua vũ khí hạt nhân và những nguy cơ, hậu quả mà nó mang lại, đồng thời kêu gọi chấm dứt việc sản xuất và sử dụng vũ khí hạt nhân để hướng tới một thế giới hòa bình.

Câu 2. Xác định bố cục và các luận điểm của văn bản dựa vào gợi ý sau (làm vào vở):

Trả lời:

Câu 2 (phần 2). Những số liệu về thời gian trong đoạn này gợi ý nghĩa gì?

Trả lời: Những số liệu về thời gian như "380 triệu năm con bướm mới bay được", "180 triệu năm nữa bông hồng mới nở", "bốn kỉ địa chất", và "hàng triệu năm" nhằm nhấn mạnh sự lâu dài, khó khăn trong quá trình tiến hóa của tự nhiên và sự mong manh của sự sống. Điều này làm nổi bật sự nguy hiểm và phi lý của việc chạy đua vũ khí hạt nhân, thứ có thể phá hủy tất cả chỉ trong mộtkhoảnh khắc.

Câu 3. Giải pháp được đề xuất trong đoạn văn này hướng đến những đối tượng nào?

Trả lời: Giải pháp được đề xuất trong đoạn văn hướng đến những đối tượng là các nhà lãnh đạo, những người có quyền lực và những người đang tham gia vào việc phát triển, sản xuất và tàng trữ vũ khí hạt nhân. Tác giả kêu gọi: "Chúng ta […] phải cố gắng chống lại việc đó, đem tiếng nói của chúng ta tham gia vào bản đồng ca của những người đòi hỏi một thế giới không có vũ khí hạt nhân và một cuộc sống hòa bình, công bằng."

Câu 4. Suy luận

Trả lời:

• Các câu hỏi trong phần Suy luận không yêu cầu trả lời chi tiết, thường chỉ cần xác định ý nghĩa, mục đích hoặc đối tượng.
• Ví dụ: Câu hỏi về số liệu thời gian → Nhấn mạnh sự tiến hóa lâu dài và sự mong manh của sự sống.

Trang 10 — Bài phát biểu của Tổng thư kí Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu

Câu 1. Cảm ơn các bạn đã đến trụ sở Liên hợp quốc ngày hôm nay. Tôi đề nghị các bạn đến đây để nghe tiếng chuông báo động. Biến đổi khí hậu là vấn đề hạn định² của thời đại chúng ta và chúng ta đang ở vào thời điểm có tính hạn định. Chúng ta phải đối mặt với mối đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong. [...] Nếu chúng

Câu 3. Vẽ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng trong văn bản.

Trả lời:

• Luận đề: Biến đổi khí hậu là vấn đề hạn định của thời đại và đang đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của loài người.
• Luận điểm:
  • Biến đổi khí hậu là vấn đề cấp bách.
  • Con người đang ở thời điểm có tính hạn định.
• Lí lẽ và bằng chứng:
  • "Biến đổi khí hậu là vấn đề hạn định của thời đại chúng ta và chúng ta đang ở vào thời điểm có tính hạn định."
  • "Chúng ta phải đối mặt với mối đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong."

Câu 4. Em có nhận xét gì về cách tác giả triển khai bằng chứng trong phần 2 của văn bản?

Trả lời: Tác giả triển khai bằng chứng một cách trực tiếp và mạnh mẽ:

• Dùng câu ngắn gọn, mang tính kêu gọi: "Cảm ơn các bạn đã đến trụ sở Liên hợp quốc ngày hôm nay. Tôi đề nghị các bạn đến đây để nghe tiếng chuông báo động."

Câu 5. Tác giả đề xuất giải pháp ở đoạn cuối của văn bản nhằm mục đích gì?

Trả lời: Tác giả đề xuất giải pháp nhằm kêu gọi hành động khẩn cấp đối với vấn đề biến đổi khí hậu, nhấn mạnh tính cấp bách và hạn định của vấn đề này.

Câu 6. Năng lượng hạt nhân khi không dùng để sản xuất vũ khí hủy diệt có thể trở thành nguồn năng lượng có ích cho nhân loại. Tìm hiểu những lợi ích của năng lượng hạt nhân và thiết kế sản phẩm sáng tạo để giới thiệu thông tin này trên góc truyền thông của lớp.

Trả lời:

• Lợi ích của năng lượng hạt nhân:
  • "Năng lượng hạt nhân khi không dùng để sản xuất vũ khí hủy diệt có thể trở thành nguồn năng lượng có ích cho nhân loại."
• Thiết kế sản phẩm sáng tạo:
  • Một poster với tiêu đề: "Năng lượng hạt nhân - Nguồn năng lượng sạch và an toàn".
  • Nội dung:
    • Hình ảnh minh họa về các nhà máy điện hạt nhân.
    • Các lợi ích: giảm phát thải khí nhà kính, cung cấp năng lượng lớn, ổn định.