Trang 93 — Thực hành tiếng Việt
Câu 1. Xếp các từ ở bên A vào nhóm phù hợp nêu ở bên B.
Trả lời:
| A | B |
|---|---|
| a) cà chua, tên lửa, đường sá | 4) từ ghép (thuần Việt) |
| b) tàu hoả, lính chiếm, xe ben | 2) từ mượn tiếng Pháp |
| c) nặng nặng, nhẹ nhẹ, bời rối | 1) từ láy (thuần Việt) |
| d) lò cốt, bê tông, xi măng | 3) từ mượn tiếng Hán |
| e) cường quốc, hải quân, siêu thị | 3) từ mượn tiếng Hán; 2) từ mượn tiếng Pháp; 5) từ lai tạo |
- a) cà chua, tên lửa, đường sá: từ ghép (thuần Việt)
- b) tàu hoả, lính chiếm, xe ben: từ mượn tiếng Pháp
- c) nặng nặng, nhẹ nhẹ, bời rối: từ láy (thuần Việt)
- d) lò cốt, bê tông, xi măng: từ mượn tiếng Hán
- e) cường quốc, hải quân, siêu thị:
- Cường quốc, hải quân: từ mượn tiếng Hán
- Siêu thị: từ lai tạo (từ mượn tiếng Pháp)
Câu 2. Xác định nghĩa của các từ in đậm trong những câu sau. Chỉ ra các nghĩa được hình thành theo phương thức ẩn dụ và các nghĩa được hình thành theo phương thức hoán dụ.
Trả lời:
a) Nói ngọt lọt đến xương. (Tục ngữ)
- Nghĩa của từ: dùng lời nói ngọt ngào, mềm mỏng để thuyết phục người khác.
- Phương thức hình thành: ẩn dụ.
Giải thích: "Nói ngọt" là cách gọi khác của "lời nói ngọt ngào". Ban đầu, "xương" chỉ bộ phận cứng, quan trọng của cơ thể. Câu tục ngữ muốn nhấn mạnh rằng: nếu biết cách nói ngọt ngào, khéo léo, thì ngay cả xương cũng có thể mềm mại, dễ dàng thuyết phục.
Trang 94 — Đính công và nối dậy
Câu 1. Chuẩn bị
- Đọc trước văn bản Đính công và nối dậy, tìm hiểu thêm thông tin về tác giả Vi Huyền Đắc.
Trả lời:
- Học sinh cần thực hiện theo yêu cầu trong sách giáo khoa.
Do đó, phần trả lời chỉ tập trung vào việc ghi nhận yêu cầu có trong trang trang.
Trang 95 — Kim tiền
Câu 2. Đọc hiểu
Trả lời: Đoạn trích trên là cảnh ba của vở kịch, diễn tả cảnh hỗn loạn trong nhà ông Chung khi bị những người loong toong (nhân viên chạy giấy) đến phá. Bối cảnh được dựng lên qua các chi tiết:
"Ngày hôm sau, vắng cảnh đoạn ba, nhưng cả buồng giấy có vẻ lộn xộn. Lúc ấy vào giữa buổi trưa." → Không khí căng thẳng, không phải thời gian diễn kịch thông thường.
"Kéo màn lên, sân khấu không có người. Bỗng có tiếng nói léo xéo, tiếng giày chạy thình thịch lên cầu thang, rồi cửa phía buồng kế tọa mở bung ra. Người loong toong mặt cật không ra một hột máu, hót hơ hót hải chạy vào, nhìn về phía bàn giấy không có ai, liền chạy thẳng đến cửa buồng ăn thông vào tư thất của ông Chung." → Sự xuất hiện đột ngột và hỗn loạn của những người loong toong, tạo cảm giác bất ngờ và căng thẳng.
"Loong toong – Cự chủ! Cự chủ! Cự chủ!" → Tiếng gọi ồn ào, gấp gáp, thể hiện sự hoảng loạn.
"Ông Chung – Cái gì? Làm sao? Cái gì?" → Phản ứng ngạc nhiên, lo lắng của ông Chung khi đối mặt với tình huống bất ngờ.
"Bà Ba (bùn rùn lương cuống) – Minh ơi, bây giờ làm thế nào hả mình?" → Tâm trạng lo sợ, bất an của Bà Ba khi chứng kiến cảnh hỗn loạn.
Những chi tiết trên tạo nên bức tranh sinh động về một gia đình giàu có bị xâm phạm, qua đó bộc lộ sự thay đổi lớn trong cuộc sống của nhân vật.
Trang 96 — Ông lão đánh cá và con cá vàng
Câu hỏi:
Phân tích sơ bộ về đoạn trích:
Đoạn trích trên có vẻ như là một phần của một truyện ngắn, có thể là "Ông lão đánh cá và con cá vàng" (sau khi đối chiếu với SGK Ngữ văn lớp 9, Tập 2 - Cánh diều).